# Mehmed Baha Pars > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Baha_Pars > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Mehmed Baha Pars, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mehmed_Baha_Pars (CC-BY-SA-4.0) ![Mehmed Baha Bey, 1900'ler](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4a/Mehmed_Baha_Pars.JPG) *Mehmed Baha Bey, 1900'ler (public-domain)* - **Artalan:** çalmayan görevli - **Doğum tarihi:** 1877 - **Yer:** Bursa, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 25 Ekim 1953 (76 yaşında) - **Ölüm yeri:** Bursa, Türkiye - **Evlilik:** Nilüfer Hanım - **İlişkiler:** Hatice Selma (İris); Bedreddin Baha; Umur Baha - **Ebeveyn:** Şeyh Hacı Baha Efendi (baba); Halime Hanım (anne) - **Meslek:** Besteci - **Çalgı:** Keman, piyano, ud, viyola ve viyolonsel **Mehmed Baha Pars** (1877, [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa) - 25 Ekim 1953, Bursa), Türk besteci. Hazırladığı [*Âlem-i Musiki*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82lem-i_M%C3%BBsik%C3%AE) adlı dergi, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda yayımlanan ilk [Osmanlıca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca) müzik dergisi olmuştur. Aynı zamanda kendisi, [operet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Operet) besteleyen ilk Türk bestecidir.[^1] ## Yaşamı 1877'de Bursa Bursa'nın Karaşeyh mahallesinde doğdu. Kökü [Umurbey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Umurbey%2C_Gemlik) köyü'e dayanan Bedreddin Pars Bey'in sülâlesinden gelir. Bu sülaleden Ahmed Baba Efendi, 1830'ların sonunda Bursa'ya yerleşip sornadan [Bursa Hükümet Konağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarih%C3%AE_Bursa_Belediye_Binas%C4%B1)'nın kurukduğu yer civarında [Nakşibendî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nak%C5%9Fibendilik) tekkesi kurmuştur.[^2] Mehmed Baha, onun torunudur. Babası Nakşibendî şeyhi Hacı Baha Efendi, annesi Halime Hanım'dır.[^3] Ailenin en büyük oğlu idi.[^4] Tekkede, müzikle iç içe bir ortamda büyüdü.[^5] [Bursa İdadisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa_Anadolu_Erkek_Lisesi)'ni bitirdi. Ardından [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a giderek [Aksaray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aksaray%2C_Fatih)'daki Darüttedris Mektebi'nden 1897 yılında, [Beyoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyo%C4%9Flu)'ndaki Alyans İzraelit'ten (Alliance Israélite) 1902'de mezun oldu.[^6] Doğduğu yer olan Bursa'ya döndü. Şeyhlik görevini devraldı ve tekkenin son şeyhi oldu. On iki yıl boyunca Vilayet Matbaası'nda müdürlük ve yazarlık yaptı.[^7][^8] Bir yandan da Bursa Sanat Mektebi'nde Fransızca ve tarih, Bursa Darüleytamı ve Bursa Lisesi'nde müzik dersleri verdi.[^9][^10] Emekli olduğu 1 Temmuz 1943'e kadar, çeşitli okullarda müzik dersi vermeyi sürdürmüştür.[^11] 1916'da, [Halide Edip](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halide_Edib_Ad%C4%B1var)'in ablası ve Ceyb-i Hümayun İkinci Kâtibi olan Mehmed Edip Efendi'nin kızı Nilüfer Hanım ile evlendi. Bu evlilikten Hatice Selma (İris), Bedreddin Baha ve Umur Baha Pars adında 3 çocuğu oldu.[^12] Umur Baha Pars, ileride [Milano](https://turkipedia.org/tr/wiki/Milano)'da batı müziği eğitimi görüp tanınmış bir opera sanatçısı olmuş, [Ankara Devlet Konservatuarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hacettepe_%C3%9Cniversitesi_Ankara_Devlet_Konservatuvar%C4%B1)'nda ders vermiştir. Mehmet Baha Bey, Bursa'daki müzik hareketinin öncülerinden biri olmuştur.[^13] [Keman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Keman), [piyano](https://turkipedia.org/tr/wiki/Piyano), [ud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ut), [viyola](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyola) ve [viyolonsel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyolonsel) çalabilen Mehmed Baha Bey, [operet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Operet) besteleyen ilk Türk oldu.[^14] 1 Ekim 1919'da, Osmanlı İmparatorluğu'nda yayımlanan ilk Osmanlıca müzik dergisi olan [*Âlem-i Musiki*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82lem-i_M%C3%BBsik%C3%AE)***yi çıkardı.***[^15]*** On beş günde bir yayımlanan bu dergi, ancak on altı sayı yayımlanabildi ve 1920 yılının mayıs ayında yayımı sonlandırıldı.***[^16][^17] Mehmet Baha Bey. [Abdülhak Hamit Tarhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClhak_H%C3%A2mit_Tarhan)'ın [metni üzerine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nesteren) , ilk Türk opereti olan Nesteren'i bestelenmiştir. Mehmet Baha Bey, eserin hem bestecisi, hem de libretto yazarıdır.[^18] Mehmet Baha Bey'in ünlü çalışmalarından bir diğeri, Abdülhak Hamit Tarhan'ın şiiri [Makber](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makber_%28%C5%9Fiir%29)'i bestelemesidir. 1907'de Mehmed Baha Bey'in bestelediği, seslendirilmesi oldukça zor olan bu eseri [Hafız Burhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%A2f%C4%B1z_Burhan) 1927'de plak yapmıştır. Çoğu bestesinde Türk makamlarıyla çok sesli müzik çalışmaları yapan Mehmet Baha Bey'in müzik kişiliğini onun şu sözleri özetlemektedir:[^19] 25 Ekim 1953'te, 76 yaşındayken Bursa'da öldü ve cenazesi tekke mezarlığına gömüldü. İleriki yıllarda tekke, Ahmed Vefik Paşa Caddesi'nin genişletme çalışmalarında yıkıldı. Mehmet Baha Bey'in mezarı [Emir Sultan Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emir_Sultan_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na nakledildi ama sonraki senelerde bu mezarlar da kayboldu.[^20] ## Ailesi Mehmet Baha Pars'ın kardeşlerinden Hakkı Baha Bey, cumhuriyet döneminin eğitimcilerindendi.[^21] 1885'te dünyaya gelen bir diğer kardeşi [Muhittin Baha](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhittin_Baha_Pars), [Türk Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1) esnasında [Kuvâ-yi Milliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuv%C3%A2-yi_Milliye) komutanlarından biri olmuş ve Bursa ile çevresinde Yunan birliklerine karşı savaşmıştı.[^22] Sonraları ise Bursa Barosu'nu kurmuş ve 18 sene boyunca milletvekilliği yapmıştı.[^23] Mehmed Baha Bey, [II. Abdülhamit](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'in özel gelir-giderlerini idare eden Edip Bey'in kızı Nilüfer Hanım ile evliydi.[^24] Çiftin Hatice Selma (İris), Bedreddin Baha ve Umur Baha adlarında üç çocukları vardı.[^25] Umur Baha, sonraları Devlet Operası korosunda da [soprano](https://turkipedia.org/tr/wiki/Soprano) olarak görev alan bir müzisyen oldu.[^26] [^1]: Çetintaş, Burak; sf. 34 [^2]: Habertürk. Operet besteleyip sahneye koyan bir Nakşibendî şeyhi. 9 Mart 2009. [^3]: Âlem-i Musiki (Çeviriyazım ve inceleme). 2004, s. sf. 9. [^4]: Çetintaş, Burak; sf. 33 [^5]: Habertürk. Operet besteleyip sahneye koyan bir Nakşibendî şeyhi. 9 Mart 2009. [^6]: Çetintaş, Burak; sf. 33 [^7]: Çetintaş, Burak; sf. 34 [^8]: Âlem-i Musiki (Çeviriyazım ve inceleme). 2004, s. sf. 9. [^9]: Çetintaş, Burak; sf. 34 [^10]: Âlem-i Musiki (Çeviriyazım ve inceleme). 2004, s. sf. 9. [^11]: Âlem-i Musiki (Çeviriyazım ve inceleme). 2004, s. sf. 9. [^12]: Mehmed Baha Pars kimdir?. [^13]: Çetintaş, Burak; sf. 34 [^14]: Çetintaş, Burak; sf. 34 [^15]: Çetintaş, Burak; sf. 34 [^16]: Çetintaş, Burak; sf. 34 [^17]: Âlem-i Musiki (Çeviriyazım ve inceleme). 2004, s. sf. 9. [^18]: Nesteren: İlk Türk Operası (?)*… : Musiki Dergisi. [^19]: Nesteren: İlk Türk Operası (?)*… : Musiki Dergisi. [^20]: Habertürk. Operet besteleyip sahneye koyan bir Nakşibendî şeyhi. 9 Mart 2009. [^21]: Çetintaş, Burak; sf. 34 [^22]: Çetintaş, Burak; sf. 34 [^23]: Çetintaş, Burak; sf. 34 [^24]: Çetintaş, Burak; sf. 35 [^25]: Çetintaş, Burak; sf. 35 [^26]: Çetintaş, Burak; sf. 35