# Mehmed Arif Bey (tarihçi) > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Arif_Bey_(tarih%C3%A7i) > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Mehmed Arif Bey (tarihçi), https://tr.wikipedia.org/wiki/Mehmed_Arif_Bey_%28tarih%C3%A7i%29 (CC-BY-SA-4.0) - **Adı:** Mehmet Arif Bey - **Doğum yeri:** Erzurum, Osmanlı Devleti - **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı Devleti - **Meslek:** Türkolog, yazar, hukukçu, tarihçi. - **Uyruk:** Osmanlı vatandaşı - **Milliyet:** Türk - **Konu:** Türk tarihi, Vazife Ahlakı - **Etkilendikleri:** Volter, Russo, Monteskiyo, Büyük Frederik, Solakzade ve Gazi Ahmed Muhtar Paşa **Mehmet Arif Bey** (d. 29 Mart 1845, [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum) - ö. 14 Haziran 1898), Türk hukukçu, tarihçi ## Yaşamı 29 Mart 1845 tarihinde Erzurum'da dünyaya geldi.[^1] Babası, Erzurum kale topçu miralayı Hacı Ömer Bey idi. 17 yaşına kadar Erzurum'da öğrenim gördü. Kendisi ders aldığı hocasının adını, Solakzade Ahmed Efendi (ö.1313/1895) olduğunu belirtmiş, Arapça, Farsça, Coğrafya ve Hesap okumuştur.[^2] 1862'de Erzurum 4.Ordu meclis-i tahrirat odası zabıt katibi olarak görev yapmaya başladı. 1865 yılında, Erzurum vilayeti temyiz meclisi hukuk başkatipliğine, 1866'da Deavi meclisi başkatipliğine, 1867'de aynı meclisin sorgu hâkimliğine, 1869'da Erzurum temyiz divanı başkatipliğine atandı.[^3] [93 Harbi](https://turkipedia.org/tr/wiki/93_Harbi) sırasında [Ahmet Muhtar Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Muhtar_Pa%C5%9Fa)'nın özel katibi olarak savaşı bizzat yaşadı, yaşadıklarını kaleme aldı. 1877 yılı sonunda Ahmet Muhtar Paşa ile birlikte [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)’a gitti. 1878 başında Paşa ile birlikte Trakya’da Çatalca ordusunda bulundu. 1878’de Girit İsyanı çıkınca Girit Tahrir heyeti başkâtipliğine atanarak [Girit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Girit)’e gitti. Halepa Anlaşması’nın imzalanmasından sonra İstanbul’a dönerek Adliye Nezareti’ndeki görevine devam etti. 1885 yılında Osmanlı Devleti Fevkalade Komiserliği ile [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)’a atanan Gazi Ahmet Muhtar Paşa’nın maiyetinde, başkatiplik görevi ile [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)’ye gitti. Mısır’da basılmış iki eseri vardır: “*Başımıza Gelenler*” ve “*Binbir Hadis-i Şerif Şerhi*" Başımıza Gelenler adlı eserinde resmî görevlerine bağlı olarak edindiği tecrübeleri aktardı.[^4] 1893'te Avrupa'da seyahat etti. 1898'de Mısır'da bulunduğu sırada hastalanarak, tedavi için İstanbul'a döndü ve 14 Temmuz 1897'de mide kanserinden hayatını kaybetti. Mezarı, [Merkezefendi Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merkezefendi_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ndadır. ## Eserleri - Başımıza Gelenler[^5] - Binbir Hadis Şerhi [^1]: İrfan Görkas, Tarih Yazıcılığından Tarih Felsefesine:Mehmet Ârif’in “Muhâkemeli Tarih” Anlayışı, Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Güz 2010, Sayı 28. [^2]: İrfan Görkaş, Bir 19.Yüzyıl Osmanlı Düşünürü Mehmet Arif Bey'in Ahlak Felsefesi, Birleşik, Ankara 2014. [^3]: Mehmet Arif Bey (1845-1898), Her Telden Erzurum ve Erzurumlu Sitesi. [^4]: Başımıza Gelenler http://www.sizinti.com.tr/konular/ayrinti/basimiza-gelenler.html [^5]: Başımıza Gelenler hakkında genel bilgi http://www.camlicakitap.com/kitap/basimiza-gelenler-93-harbinde-anadolu-cephesi-ruslarla-savas-372