# Mangır

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mang%C4%B1r
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Mangır, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mang%C4%B1r (CC-BY-SA-4.0)

![I. Murad döneminden bir mangır](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a9/1555_osmanli_1_murat_nm_nd.jpg)
*I. Murad döneminden bir mangır (public-domain)*

![Kanuni Sultan Süleyman döneminden bir mangır](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/aa/Mangir_osmanli_kanuni_kostantiniye_942.jpg)
*Kanuni Sultan Süleyman döneminden bir mangır (public-domain)*

**Mangır** (veya **Mankur**) [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)larda küçük alışverişler için kullanılan [bakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C4%B1r)dan bir [sikke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maden%C3%AE_para)ydi.

Mangırlar [I. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Murad) (1362-89) zamanında darbedilmeye başlanmıştır ama [Orhan Gazi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orhan_Gazi)'ye (1324-62) atfedilen bazı örnekler de mevcuttur.[^1] [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul), [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne) ve bakır madenlerinin bulunduğu bazı Anadolu şehirlerinde üretilirdi. II. Mehmet zamanında Mangır basan darphaneler [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne), [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa), [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya), [Ayasuluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uk), [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara), [Bolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bolu), [Tire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tire%2C_%C4%B0zmir), [Kastamonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kastamonu), [Karahisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afyonkarahisar) (Afyon) ve [Serez](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serez)'di.[^2]

II. Mehmet zamanında iki farklı mangır tipi vardı. Büyük olanlar 1 [dirhem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dirhem) (3.2 g), küçük olanlar 1/3 dirhem ağrılığındaydı. Sekiz büyük mangır veya 24 küçük mangır, bir akçe bedelindeydi. 16. yüzyılda ikinci çeyereğinde sadece büyük mangırlar kullanıldı, 16. yüzyılın ikinci yarısında yarım ve çeyrek mangırlar da tedavüle girdi.[^3]

Gümüş sikkelerin değeri içerdikleri gümüş miktarına yakın bir değere karşılık gelmekteydi. Buna karşın mangırların değeri kullanılan bakırın değerinden fazla olarak tayin edilirdi, aradaki fark devlete gelir kalırdı. Bu nedenle mangır üretimi sıkı bir kontrol altındaydı. Bakır sikkelerin darp etme yetki genelde yerel zanaatçılara açık artırmayla verilirdi. Bu mangır ve pullardan çok sayıda basılmasına engel olmak için devlet arada eski mangırları geçersiz ilan eder ve yeni mangırları yürürlüğe sokradı. Ancak belli dönemlerde yeni mangırların tedavüle girmesi o kadar sık olmaya başlamıştır ki, bunun bir vergilendirme yöntemi olduğu düşünülmektedir.[^4]

![Mangır darphanelerinin lokasyonları](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7a/Location_of_Ottoman_manghir_coin_mints.jpg)
*Mangır darphanelerinin lokasyonları (Beshogur, CC0-1.0)*

Özel şahıslara devletin para basma yetkisi vermesinin sağladığı kazanç yüzünden zamanla sahte mangırlar da basılmaya başlamıştır. Bir noktada bazı esnaf mangır kabul etmeyip altın veya gümüş ile ödeme yapılmasını talep etmiştir. Bu sorunların sonucu olarak 1691'de [II. Ahmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Ahmed) mangır kullanımını durdurmuştur.

Mangırın iptal edilmesinden sonra Osmanlı Devleti onun yerine [kuruş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuru%C5%9F) adı verilen gümüş paralar çıkarmıştır.[^5]

[^1]: Şevket Pamuk. A Monetary History of the Ottoman Empire. 2000. <http://books.google.com/books?id=Htk3Wn789EQC>
[^2]: Şevket Pamuk. A Monetary History of the Ottoman Empire. 2000. <http://books.google.com/books?id=Htk3Wn789EQC>
[^3]: Şevket Pamuk. A Monetary History of the Ottoman Empire. 2000. <http://books.google.com/books?id=Htk3Wn789EQC>
[^4]: Şevket Pamuk. A Monetary History of the Ottoman Empire. 2000. <http://books.google.com/books?id=Htk3Wn789EQC>
[^5]: Şevket Pamuk. A Monetary History of the Ottoman Empire. 2000. <http://books.google.com/books?id=Htk3Wn789EQC>
