# Makbule Leman > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Makbule_Leman > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Makbule Leman, https://tr.wikipedia.org/wiki/Makbule_Leman (CC-BY-SA-4.0) - **Adı:** Makbule Leman - **Doğum tarihi:** 1865 - **Doğum yeri:** İstanbul Vilayeti, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Meslek:** Şair - **Milliyet:** Türk - **Dönem:** 19. yüzyıl - **Tür:** Şiir **Makbule Leman** (1865 - 1898), Türk şair ve yazardır. Türkçede Batı edebiyatı tarzında eserler veren ilk kadın yazarlardandır. Deneme, şiir, hikâye, eleştiri türünde eserler verdi .[Hanımlara Mahsus Gazete](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han%C4%B1mlara_Mahsus_Gazete)'deki yazıları ile tanındı. "*Makes-i Hayal*" adlı kitabındaki öykülerinde kadın kimliğini öne çıkarmış ve kadının toplumdaki ikincil konumunu sorgulamış; hem erkeklere hem kadınlara kadın sorunu hakkında bilinç aşılamaya çalışmıştır. ## Yaşamı 1865 yılında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un [Beşiktaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%C5%9Fikta%C5%9F) semtinde doğdu.[^1] Asıl adı Fatma Makbule**dir.**[^2]** *****Leman***** adını mahlas olarak seçmiştir. Babası, **[**V. Murad**](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Murad)**'ın sarayında dairesinin müdürlüğünü yapan Kahvecibaşı İbrahim Efendi idi.**[^3][^4] Makbule Leman Hanım'ın öğrenim hayatı hakkında değişik görüşler vardır. [Fatma Aliye Hanım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatma_Aliye_Topuz) onun İbtidai Mektebi'ni (ilkokulu) bitirdiğini, Ali Muzaffer Bey, İnas Kız Rüşdiyesi'ni (ortaokulu) bitirdiğini; [İbn-ül Emin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn%C3%BClemin_Mahmut_Kemal_%C4%B0nal) ise evde erkek kardeşleri ile bir rüşdiye hocasından ders aldığını bildirmiştir.[^5] 1881 yılında devrin tanınmış şairlerinden biri olan Dahiliye Müsteşarı Mehmed Fuad ile evlendi.[^6] Evlendikten sonra Beşiktaş'taki konaklarının selamlık kısmını, kız öğrenciler için düzenledi ve kendisi de Osmanlıca dilbilgisi ve Farsça dersleri verdi.[^7] İlk yazısı *Hazan* 1880'lerde [Tercüman-ı Hakikat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terc%C3%BCm%C3%A2n-%C4%B1_Hak%C3%AEkat) gazetesinde yayımlandı. *Makbule Leman* mahlasını kullandığı bu eserde mevsimlerin gelip geçmesi ile insan ömrünün istikrarsızlığı arasındaki yakınlık anlatılmaktaydı.[^8] Yayımlanan ilk yazısından sonra bir süre *Leman* mahlasını kullandı; 1887'de "*Hazan İçinde Bahar*" ve 1888'de "*Mehtapta İhtisâsâtım*" adlı yazıları Tercüman-ı Hakikat'te yayımlandı.[^9] O devirde "*bend*" olarak adlandırılan bu denemelerde tabiatın güzelliklerini konu edindi, tabiat-insan, tabiat-Tanrı ilişkisini anlattı. 1891'den sonra eserlerinde *Makbule Leman* imzasını kullandı. 1893 yılından itibaren *Hazine-i Fünun*" dergisinde şiirler yayımladı. Şiirlerinde lirik söylemi tercih eden sanatçının öykülerinde ise modernleşmeye açık, toplumun kabul ettiği şeyler bağlamında yenilikler sunan, feminal söylemi vardır.[^10] Eserlerini okuyup beğenen ve faydalı bulan Şura-yı Devlet azası [Said Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_Said_Pa%C5%9Fa)'nın tavsiyesi ile [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) tarafından 3. kıtadan [Şefkat Nişanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eefkat_Ni%C5%9Fan%C4%B1) ile ödüllendirildi.[^11] Hazine-yi Fünûn ve [Hanımlara Mahsus Gazete](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han%C4%B1mlara_Mahsus_Gazete)’de yayımlanan eserleri ile yayımlanmamış eserlerini "*Makes-i Hayal* adlı kitapta derledi. Sekiz şiir, üç öykü ve bir de okuyucuya yazılan mektuptan oluşan ve yazarın tek kitabı olan Makes-i Hayal, 11 Şubat 1897'de yayımlandı. Yazarın, kadının toplumdaki ikincil konumunu sorguladığı kitap, devrinde çok beğenildi.[^12][^13] Hanımlara Mahsus Gazete'nin imtiyaz sahibi Mehmet Tahir Bey ve [Tevfik Fikret](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tevfik_Fikret) yazılarında bu kitabı övdüler.[^14] Hayatının son on dört yılını sağlık sorunları ile geçiren Makbule Leman Hanım'ın hastalığının ne olduğu konusunda bilgi yoktur. 1898'de hayatını kaybetti. Mezarı [Eyüpsultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ey%C3%BCpsultan) semtinde, [Siyavuş Paşa Türbesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siy%C3%A2vu%C5%9F_Pa%C5%9Fa) haziresindedir.[^15] Tek eseri Makes- Hayal, ölümünden sonra eşi Mehmed Fuad Bey tarafından ikinci kez bastırılmıştır. (1898). Ölümünün ardından, kendisi gibi şair olan eşi Mehmet Fuat Bey tarafından mezar taşına işlenen dizeler şöyledir: “Razıyım ben zât-ı Peygamber dahi hoşnud ola Sayemend-i rahmet olsun makberi Makbule’min Cevher-i ekşimle yazdım zevcemin tarihini: Bâğ-ı firdevs-i berin olsun yeri Makbule’min”[^16]” [^1]: Uğurcan, Sema. Makbule Leman, Hayatı, Şahsiyeti, Eserleri. Türklük Araştırmaları Dergisi, Sayı:6, Yıl: 1990. [^2]: Makbule Leman Hanım. Eyüpsultan Belediyesi web sitesi, Eyüpsultanlı Meşhurlar sayfaları. [^3]: Uğurcan, Sema. Makbule Leman, Hayatı, Şahsiyeti, Eserleri. Türklük Araştırmaları Dergisi, Sayı:6, Yıl: 1990. [^4]: Makbule Leman Hanım. Eyüpsultan Belediyesi web sitesi, Eyüpsultanlı Meşhurlar sayfaları. [^5]: Uğurcan, Sema. Makbule Leman, Hayatı, Şahsiyeti, Eserleri. Türklük Araştırmaları Dergisi, Sayı:6, Yıl: 1990. [^6]: Ülkü Eliuz, Meşrutiyete Giden Süreçte Yeni Kadın İmgesi: Fatma Makbule Leman. [^7]: Ülkü Eliuz, Meşrutiyete Giden Süreçte Yeni Kadın İmgesi: Fatma Makbule Leman. [^8]: Uğurcan, Sema. Makbule Leman, Hayatı, Şahsiyeti, Eserleri. Türklük Araştırmaları Dergisi, Sayı:6, Yıl: 1990. [^9]: Ülkü Eliuz, Meşrutiyete Giden Süreçte Yeni Kadın İmgesi: Fatma Makbule Leman. [^10]: Ülkü Eliuz, Meşrutiyete Giden Süreçte Yeni Kadın İmgesi: Fatma Makbule Leman. [^11]: Haskan, Mehmet Nermi. Eyüplü Meşhurlar, Eyüp Belediyesi Yayınları, İstanbul 2014, c.2, s.140-41 [^12]: Uğurcan, Sema. Makbule Leman, Hayatı, Şahsiyeti, Eserleri. Türklük Araştırmaları Dergisi, Sayı:6, Yıl: 1990. [^13]: Ülkü Eliuz, Meşrutiyete Giden Süreçte Yeni Kadın İmgesi: Fatma Makbule Leman. [^14]: Uğurcan, Sema. Makbule Leman, Hayatı, Şahsiyeti, Eserleri. Türklük Araştırmaları Dergisi, Sayı:6, Yıl: 1990. [^15]: Haskan, Mehmet Nermi. Eyüplü Meşhurlar, Eyüp Belediyesi Yayınları, İstanbul 2014, c.2, s.140-41 [^16]: Haskan, Mehmet Nermi. Eyüplü Meşhurlar, Eyüp Belediyesi Yayınları, İstanbul 2014, c.2, s.140-41