# Mahmut Muhiti

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmut_Muhiti
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Mahmut Muhiti, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mahmut_Muhiti (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/48/Mahmut_Muhiti.jpg)
* (public-domain)*

- **Doğum tarihi:** 1887
- **Ölüm tarihi:** 1944
- **Doğum yeri:** Turfan, Çing Hanedanı
- **Ölüm yeri:** Pekin, Çin
- **Takma adı:** Mahmut Shizhang
- **Bağlılığı:** Çin Cumhuriyeti (1912-1949); Birinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti
- **Hizmet yılları:** 1933-1937
- **Rütbesi:** General
- **Birimleri:** 36. Tümen
- **Savaşları:** Kumul İsyanı; Sincan İslam Ayaklanması

**Mahmut Muhiti** (مەھمۇت مۇھىتى; ; 1887-1944), [Sincan bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_%28%C3%87in_Cumhuriyeti_eyaleti%29)nde bir [Uygur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar) [savaş ağası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sava%C5%9F_a%C4%9Fas%C4%B1)ydı.

## Biyografi

Mahmut Muhiti, 1887 yılında [Turfan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turfan)'da varlıklı bir ailenin çocuğu olarak doğdu.[^1] Muhiti, Sincan eyalet yetkililerine karşı [Kumul İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kumul_%C4%B0syan%C4%B1) sırasında [Hoca Niyaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoca_Niyaz) liderliğindeki isyancıların komutanıydı.[^2] Hoca Niyaz ve Sincan'ın yeni atanan valisi [Sheng Shicai](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sheng_Shicai)'nin barışı tesis etmesinden sonra Muhiti, 1934'te [Kaşgar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fgar) bölgesinin askeri komutanı Sheng tarafından kısa süre sonra rütbesi indirildi ve Türk Müslümanlardan oluşan 6. Tümen komutanlığına atandı. Burada Kaşgar bölgesi askeri komutan yardımcısı seçildi. Muhiti, Sheng'in [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi) ile yakın bağlarına karşı çıktı ve Kaşgar'daki rejimine muhalefet etti.[^3] 1937'de Sheng'e karşı [İslam Ayaklanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_%C4%B0slam_Ayaklanmas%C4%B1_%281937%29) örgütledi ve başarısız olmasından sonra [Britanya Hindistanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanya_Hindistan%C4%B1)'na kaçtı.[^4]

Muhiti daha sonra [Japon işgali altındaki Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in_Cumhuriyeti_Yeniden_D%C3%BCzenlenmi%C5%9F_Ulusal_H%C3%BCk%C3%BBmeti)'e geçerek [Japonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Japonya) ile Müslümanlar arasındaki işbirliğini geliştirmek için bir işbirliği yaptı. 1944 yılında [Pekin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pekin)'de [intraserebral kanama](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ntraserebral_kanama)dan dolayı hayatını kaybetti. Cenazesi burada bir Müslüman mezarlığına defnedildi.[^5]

[^1]: Ondřej Klimeš. Struggle by the Pen: The Uyghur Discourse of Nation and National Interest, c.1900-1949. 8 Ocak 2015. <https://books.google.com/books?id=rdcuBgAAQBAJ&pg=PA122>
[^2]: Dudoignon, Stéphane A.. Islam in Politics in Russia and Central Asia: (early Eighteenth to Late Twentieth Centuries). 2001. <https://archive.org/details/islaminpoliticsi0000unse>
[^3]: The Soviets in Xinjiang 1911-1949. 1990. <http://www.oxuscom.com/Soviets_in_Xinjiang.pdf>
[^4]: Синьцзян в орбите советской политики: Сталин и муслиманское движение в Восточном Туркестане 1931-1949. 2016.
[^5]: Tuncer, Tekin. Hamidullah Muhammed Tarım'ın "Türkistan Tarihi-Türkistan 1931-1937 İnkılâp Tarihi" Adlı Eserinde Mehmet Emin Buğra. SUTAD, 2019, s. 127–141.