# Mahmûd-ı Hayrânî Türbesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahm%C3%BBd-%C4%B1_Hayr%C3%A2n%C3%AE_T%C3%BCrbesi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Mahmûd-ı Hayrânî Türbesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mahm%C3%BBd-%C4%B1_Hayr%C3%A2n%C3%AE_T%C3%BCrbesi (CC-BY-SA-4.0)

- **Ölüm tarihi:** 1269
- **Ölüm yeri:** Akşehir
- **Milliyeti:** Türkmen (Türk)
- **Soyu:** Alevî Türkmen (Seyyid)
- **Vatandaşlık:** Türkmen (Türk)
- **Din:** İslam (Alevî-Bektâşî)
- **Ebeveynler:** Seyyid Mesud Paşa (babası)
- **Aile:** Necmeddin Ahmed (erkek kardeşi)

![Alevî Türkmen Pîri Seyyid Mahmut Hayranî Türbesi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Tomb_of_Seydi_Mahmut.jpg/1280px-Tomb_of_Seydi_Mahmut.jpg)
*Alevî Türkmen Pîri Seyyid Mahmut Hayranî Türbesi (Nedim Ardoğa, CC-BY-SA-3.0)*

**Seyyid Mahmut Hayrani Türbesi** Akşehir'de bulunan tarihi bir türbedir. Türbeye adıni veren [Seyyid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyyid) [Mahmud Hayranî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahm%C3%BBd-%C4%B1_Hayr%C3%A2n%C3%AE) [Horasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan)lı [Alevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alevilik) Türkmen aşiretlerinden [Kureyşan ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kurey%C5%9Fan) mensubudur.[^1]Tunceli yöresindeki geleneksel anlatılarda Seyyid Mahmud Hayrani, Düzgün Baba'nın babası olarak kabul edilir.

## Yerleşim

Türbe [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya) ili [Akşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak%C5%9Fehir) ilçesinde kentin güney kesiminde [Sultan Dağları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan_Da%C4%9Flar%C4%B1)nın kuzey yamaçları üzerinde ve koordinatlarındadır. Türbenin bulunduğu bahçe üzerinde ayrıca *Ferruhşah Mescidi* olarak bilinen bir mescit de yer alır.

## Tarihi

Türbe Seyyid Mahmud Hayranî adlı bir [sufi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutasavv%C4%B1f)'nin türbesidir. İslam ansiklopedisi Seydi Mahmur hakkında şu bilgiyi vermektedir:*Mahmûd-ı Hayrânî’nin Baba İlyas ve Hacı Bektaş ile münasebet içinde bulunduğuna bakılarak bu çevrelere mensup olduğu söylenebilir*.[^2] Mahmud Hayrânî'nin ölüm tarihi dikkate alınınca, türbenin bir 13. Yüzyıl türbesi olduğu anlaşılmaktadır. Her ne kadar binanın yapılış tarihi hakkında bir kayıt yoksa da sanduka üzerindeki 667 (yani Miladi 1268) binanın yapım tarihi olabilir. Bir kitabeye göre mimarı Asilzade Abdullah oğlu Ahmet'tir.[^3] Türbenin bahçesinde yer alan Ferruhşah Mescidi ise tarihi kayıtlara [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) sultanı [I. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Bayezid)'in (Yıldırım Bayezid) tutuklu olduğu yer olarak geçmiştir. 1402 yılındaki [Ankara Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_Muharebesi)nda [Timur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Timur)'a esir düşen Bayazit bir süre bu mescitte tutuklu kalmıştır. Osmanlı İmparatorluğunda Bayazit'in ölümünden sonraki [Fetret devri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fetret_Devri)nde Akşehir de [Karamanoğlu Beyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karamano%C4%9Fullar%C4%B1_Beyli%C4%9Fi) sınırları içindeydi. Bu dönemde [Karamanoğlu 2. Mehmet Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2s%C4%B1reddin_II._Mehmed) (1402-1420) türbeyi restore ettirmiştir.[^4]

## Seyyid Mahmud Hayrânî

İslam Ansiklopedisine göre Seyyid Mahmud'un babası Selçuklu devlet adamı Seyyid Mesut Paşa, dedesinin adı da Mahmut'tur.[^5] Alevi Türkmenlerin Türbelerine adını veren Seyyid Mahmud Hayrânî, [Mevlana Celaleddin Rumi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevl%C3%A2n%C3%A2_Cel%C3%A2ledd%C3%AEn-i_R%C3%BBm%C3%AE)'nin bir öğrencisidir.[^6] [Harran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harran)'da doğmuş, [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'da Mevlana'dan ders almış, daha sonra Akşehir'e gelmiş ve 1268 yılında yine Akşehir'de ölmüştür. Büyük bir ihtimalle [Nasrettin Hoca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nasreddin_Hoca)'nın da hocasıdır.[^7]

## Teknik detaylar

Türbenin alt kısmı dörtgen planlı olup üst bölümü ise dairesel planlıdır. Çatısı koniktir. Türbe içinde tahta işçiliği ile dikkati çeken dört sanduka vardı. Ancak bu sandukalar çalınmış, çalınan sandukalardan ikisi henüz yurt dışına çıkarılmadan önce bulunarak [Türk ve İslam Eserleri Müzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_ve_%C4%B0slam_Eserleri_M%C3%BCzesi)'ne teslim edilmiştir. Diğer sandukalar [Danimarka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Danimarka)'daki [Kopenhag](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kopenhag) [David Samling Müzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/David_Samling_M%C3%BCzesi)'ndedir.[^8]

[^1]: Seyyid Mahmud Hayrânî Alevî-Bektâşî ve Türkmen Pîr ve Şeyhi'dir (Eski Yazar olan Rıza Zelyut, Seyyid Mahmud Hayrânî'nin Alevî-Bektâşî Horasan Pîri ve Türkmen Şeyhi olduğunu belgeledi.)
[^2]: Ansiklopedisi <https://islamansiklopedisi.org.tr/mahmud-i-hayranislam>
[^3]: Akşehir Postası. <https://www.aksehirpostasi.com/yazarlar/ali-tekin-caglav/seyyid-mahmud-hayrani-turbesi-1/46/>
[^4]: Kimkimdir sayfası. <http://www.kimkimdir.gen.tr/kimkimdir.php?id=2842>
[^5]: Islam Ansiklopedisi. <https://islamansiklopedisi.org.tr/mahmud-i-hayrani>
[^6]: Seyyid Mahmud Hayrânî Alevî-Bektâşî ve Türkmen Pîr ve Şeyhi'dir (Eski Yazar olan Rıza Zelyut, Seyyid Mahmud Hayrânî'nin Alevî-Bektâşî Horasan Pîri ve Türkmen Şeyhi olduğunu belgeledi.)
[^7]: Kimkimdir sayfası. <http://www.kimkimdir.gen.tr/kimkimdir.php?id=2842>
[^8]: Hürriyet. <http://webarsiv.hurriyet.com.tr/2001/07/30/9494.asp>
