# Mahmûd-ı Hayrânî > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahm%C3%BBd-%C4%B1_Hayr%C3%A2n%C3%AE > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Mahmûd-ı Hayrânî, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mahm%C3%BBd-%C4%B1_Hayr%C3%A2n%C3%AE (CC-BY-SA-4.0) - **Ölüm tarihi:** 1269 - **Ölüm yeri:** Akşehir - **Din:** İslam - **Ebeveynler:** Mesud Paşa (babası) - **Aile:** Necmeddin Ahmed (erkek kardeşi) **Mahmûd-ı Hayrânî** ([Eski Anadolu Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_Anadolu_T%C3%BCrk%C3%A7esi): محمود حيراني; ö. 1269, [Akşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak%C5%9Fehir)), Akşehir'de [Anadolu Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti) zamanında yaşamış sufi. [Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed)'in soyundan gelen ve [seyyid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyyid) unvanı taşıyan Hayrânî'nin babası Selçuklu devlet adamlarından Mesud Paşa'dır. Karaman ilindeki Akşehir'de bir zaviyede oturan Mahmûd-ı Hayrânî ile [Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevl%C3%A2n%C3%A2_Cel%C3%A2ledd%C3%AEn-i_R%C3%BBm%C3%AE) dost olup çoğu kere aynı mecliste bulunmuşlardır.[^1] Aynı zamanda [Sarı Saltuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1_Saltuk) ile [Nasreddin Hoca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nasreddin_Hoca)'nın şeyhi olan Hayrânî'nin [Mevlevîlik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevlev%C3%AElik) ya da [Yesevîlik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yesev%C3%AElik) yoluna mensup olduğu düşünülmekle beraber daha zayıf ihtimalle [Bektaşî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bekta%C5%9F%C3%AElik) olduğu üzerinde de durulmaktadır.[^2] Speros Vryonis’in The Decline Of Medieval Hellenism In Asia Minor (1971) adlı eserde Mahmut Hayrani’ye doğru şekilde “Akşehirli Seyid Muhammad Harran” adıyla referans verilir. (Bk. S. Vryonis, a.g.e., s. 370, dipnot).[^3] Ayrıca üç tahta tabut üzerine kazınmış yazıtlar vardır. Wittek, bu yazıtların kopyasının Eski Evkaf Müzesi’nin rehberinde (Türk ve İslam Eserleri Rehberi, İstanbul, 1939, s. 13, no 191, 193 ve 194) olduğunu belirtir ve bu yazıtlardan şunları çevirir: Tabutu üzerinde Mahmut Hayrani’nin adı "Seyit Mahmud b. Mas'ud (Mahmud er-Rufa’i)" şeklinde geçer ve Miladi 1268/1269 (Hicri 667) tarihinde öldüğü kaydedilir. Diğer tabutlarda ise kardeşi "Ahmed b. Mas'ud" (ö. Hicri 649, Miladi 1251 52) ile ölüm tarihi verilmeyen kendisinin torunu olarak belirtilen ve 1409-10 yılında türbeyi restore edenin babası olan "Ali b. Mehmed (Muhyi ed-din) b. Mahmud er-Rufai"nin adları kazılıdır.[^4] Milliyet yayınlarının içinden çıkan Tarikatlar Ansiklopedisi'nde işaret edildiği gibi Ahilik ve Bektaşilik ile birbirine karıştığı belirtilip, aynı ansiklopedide bazı Rıfai tekkeleri Bektaşi tekkelerine benzediğinden "Her Rıfai şeyhinin tacı altından bir Bektaşi tacı çıkar" deyişinin yaygınlık kazandığına değinilir.[^5] [^1]: Şimşek, Selami. Nasreddin Hoca'nın Şeyhi, Tarîkatı ve Silsilesi Üzerine. Eskişehir Valiliği Yayınları, 2012, s. 56-62. [^2]: Şimşek, Selami. Nasreddin Hoca'nın Şeyhi, Tarîkatı ve Silsilesi Üzerine. Eskişehir Valiliği Yayınları, 2012, s. 56-62. [^3]: DERSİM VE ZAZA TARİHİ - SEYFİ CENGİZ. [^4]: DERSİM VE ZAZA TARİHİ - SEYFİ CENGİZ. [^5]: DERSİM VE ZAZA TARİHİ - SEYFİ CENGİZ.