# Macar Mahmud Hamdi Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Macar_Mahmud_Hamdi_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Macar Mahmud Hamdi Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Macar_Mahmud_Hamdi_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fb/Macar_Mahmud_Hamdi_Pasha_%283%29.jpg) * (public-domain)* - **Yerli isim:** Gedalia Fiszel Frajnd - **Doğum tarihi:** 1828 - **Doğum yeri:** Brzeziny, Brzeziny County, Kongre Polonyası, Rus İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 1896; (67-68 yaşlarında) - **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Yattığı yer:** II. Mahmud Türbesi, Çemberlitaş, Fatih, İstanbul, Türkiye - **Rütbesi:** 55x55pik Müşîr - **Hizmetyılları:** 1840'lar – 1896 - **Savaşları:** 1848 Macar Devrimi; Kırım Savaşı; Balaklava Muharebesi; 1861-1862 Osmanlı-Karadağ Savaşı; İşpozi Muharebesi; Hersek İsyanı; Bulgar İsyanları; 1876-1878 Osmanlı-Karadağ Savaşı; 93 Harbi **Macar Mahmud Hamdi Paşa** veya doğum adıyla **Gedalia Fiszel Frajnd** (; d. 1828, [Brzeziny](https://turkipedia.org/tr/wiki/Brzeziny) – ö. 1896, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)),[^1] [Polonya Yahudisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya%27daki_Yahudilerin_tarihi) asıllı Osmanlı [müşîr](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BC%C5%9F%C3%AEr)idir. [1848 Macar Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/1848_Macar_Devrimi)'nin başarısızlığa uğramasının ardından, pek çok [Macar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macarlar) ve [Polonyalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonyal%C4%B1lar) mülteci gibi [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na sığındı ve Müslüman oldu. [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu_%28modern_d%C3%B6nem%29)na katılarak ölümüne dek neredeyse 45 yıl hizmet verdi. ## Hayatı ### Kökeni Macar Mahmud Hamdi Paşa, doğduğu dönem [Rus İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun kontrolündeki [Polonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kongre_Polonyas%C4%B1)'da bulunan Brzeziny, Brzeziny County kasabasında 1828 yılında *Gedalia Fiszel Frajnd* (*Fischel Freund*) olarak doğdu. Babası, Brzeziny'nin ileri gelenlerinden Reb Szlama Frajnd'dır. Her ne kadar [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%281526-1867%29)'dan [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na ilticâ ettiği için Macar olarak anılsa da, aslen [Polonya Yahudisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya%27daki_Yahudilerin_tarihi)'dir. Yalnızca [İnönü Ansiklopedisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ansiklopedisi)'nde [Karayim Türkü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaylar) olduğu geçmektedir. ### Gençlik yılları Fiszel, yetenekli ve dik başlı bir gençti. Geleneksel [Yahudi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler) ilkokulu olan ill|Heder|en|Cheder|lt=*Heder****de eğitim almak istemiyordu ve babası Szlama'nın ısrarlı çabalarına rağmen kaydolmayı reddetti. 13 yaşında olgunluğa erişimini simgeleyen ***[***Bar Mitzvah***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bar_ve_bat_mitzvah)*** töreninin ardından babası onu bir saatçinin yanına çırak olarak gönderdi. Fiszel aynı zamanda dil öğrenme konusunda yeteneklidi. Dolayısıyla babası ona ***[***Lehçe***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Leh%C3%A7e)*** ve ***[***Almanca***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanca)*** dersleri verilmesi üzere öğretmen tuttu. Pek zaman geçmeden Fiszel, kişiliğinin saatçilik gibi tekdüze ve zahmetli bir zanaata uygun olmadığını hızla anlar. Bu aralar piyango bileti tahsilat memuru olarak çalışan babası, şans eseri satılmadan kalan bir biletten büyük ikrâmiye kazandı. Szlama'nın ödül parasını almasından kısa süre içinde Fiszel, uygun bir anda babasının birikimlerine ulaşıp yüklü miktardaki parayı aldı ve kaçtı. Bir müddet ***[***Almanya***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alman_Konfederasyonu)***'da dolaştı ancak servetini süratle tüketti.sfn|Alperin|Summer|1961|s=72 Yoksul ve aç bir hâlde 15 yaşındayken ***[***Macaristan***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%281526-1867%29)***'a göçtü.***[^2] ![Budapeşte](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Buda_%C3%A9s_Pest_1840_k%C3%B6r%C3%BCl.jpg/1280px-Buda_%C3%A9s_Pest_1840_k%C3%B6r%C3%BCl.jpg) *Budapeşte (public-domain)* #### Macaristan'daki yaşamı [Budapeşte](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budape%C5%9Fte)'de (o dönemde Ferdynand olarak bilinen Fiszel), başkentte bulunan bir şarap evinde iş buldu. Enerjik tavırlarıyla, çevikliği ve en küçük işleri bile titizlikle yerine getirmesi, şarap evinin düzenli ziyâretçilerinden saygın bir Macar [süvari](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCvari) subayının dikkatini çekti. "Küçük Leh Yahudisi" olarak adlandırdığı Fiszel'de olağanüstü bir potansiyel gören subay, onu kendi evine alarak emir eri yaptı ve ona kapsamlı bir eğitim vermeye başladı.sfn|Alperin|Summer|1961|ss=72-73 Subay, zamanla Fiszel'i adeta kendi çocuğu gibi sevdi. Artık gelişmesi için elinden geleni yaptığını düşündüğünde Fiszel'i "Macar Demokrasisinin Babası" olarak bilinen yakın dostu [Lajos Kossuth](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lajos_Kossuth)'un yanına gönderdi. Bu sırada Macaristan, [1848 Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/1848_Macar_Devrimi)'nin eşiğindeydi.sfn|Alperin|Summer|1961|s=73 Fiszel, daha önce [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ordusunda hizmet etmesine rağmen saf değiştirerek Macaristan'ın özgürlük mücâdelesine büyük bir coşkuyla katıldı. Gösterdiği azim ve yetenek sâyesinde hızla subaylığa terfî etti ve birçok takdir aldı. Hatta çok kez Kossuth'un bizzat dikkatini çekti.[^3] Bu süreçte [Tümgeneral](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCmgeneral) Gusztáv Adolf Fritsch'in yanında da görev yaptı.[^4] Kossuth'un halkını özgürlüğe kavuşturma çabası zamanla başarısızlıkla sonuçlanmaya başlıyordu. Avusturya, Macar Devrimi'ni şiddetli bir şekilde bastırdı ve isyâna katılımlarından ötürü [Macar Yahudilerine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan%27daki_Yahudilerin_tarihi) karşı acımasız bir zulüm başlatıldı. Ardı ardına gelen tâlihsiz olaylar, Fiszel'i [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na kaçmak zorunda bıraktı. İlk Macar cumhurbaşkanı Lajos Kossuth ve kabinesinin çoğu üyesi, [Józef Bem](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%B3zef_Bem), [György Klapka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gy%C3%B6rgy_Klapka), [Henryk Dembiński](https://turkipedia.org/tr/wiki/Henryk_Dembi%C5%84ski), [Józef Wysocki](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%B3zef_Wysocki), [György Kmety](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gy%C3%B6rgy_Kmety), [Josef Kohlman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macar_Feyz%C3%AE_Mehmed_Pa%C5%9Fa), [János Derecskey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macarl%C4%B1_%C4%B0skender_Pa%C5%9Fa), [Richard Guyon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Richard_Guyon), [Ömer Nâilî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer_N%C3%A2il%C3%AE_Pa%C5%9Fa), [August Ludwig Weppler](https://turkipedia.org/tr/wiki/August_Ludwig_Weppler), [Seweryn Bieliński](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nih%C3%A2d_Pa%C5%9Fa) ve [Adolf Farkas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macar_Osman_Pa%C5%9Fa) gibi pek çok Macar ve Polonyalılar da Osmanlı'ya ilticâ ettiler.[^5] ### Osmanlı İmparatorluğu'ndaki yaşamı Fiszel Frajnd, 1849'un sonlarında [Şumnu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eumnu) ve çok geçmeden [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a sığındı. 3 Aralık 1849 târihli bir mektupta, Kossuth tarafından resmî olarak askerî görevlerinden alındı.[^6] 1853'te, [Kırım Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Sava%C5%9F%C4%B1)'nın patlak vermesiyle, Osmanlı ordusuna katıldı ve birçok hemşehrisi gibi [Ömer Lütfi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer_L%C3%BCtfi_Pa%C5%9Fa)'ya [yâver](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emir_subay%C4%B1) tâyin edildi.adn|Ömer Lütfi Paşa (doğum adıyla Mihajlo Latas; langx|sr|Михајло Латас), [Hırvatistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C4%B1rvatistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%28Habsburg%29)'da doğan aslen [Sırp](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rplar) Ortodoks Hristiyan olan bir [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) askeriydi. Osmanlı İmparatorluğu'na sığınarak askerî rütbelerde hızla yükseldi ve [Müşîr](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BC%C5%9F%C3%AEr) ünvanını kazandı.[^7] Ömer Paşa'nın aracılığıyla Müslüman olan Fiszel, soyadının Türkçe karşılığı olan (Mahmud) Hamdi ismini aldı. Müttefik kuvvetlerinin [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'a konuşlandırılmasının ardından, Osmanlı birlikleriyle müştereken katıldığı [Balaklava Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balaklava_Muharebesi)'nde sıradışı askerî performanslar sergiledi. Savaş sırasında [Sâdık Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%A2d%C4%B1k_Pa%C5%9Fa) (Michał Czajkowski), [Polonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye%27deki_Polonya_Lejyonu) ve [Sultanın Kazakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan%C4%B1n_Kazaklar%C4%B1) birliklerinin kurulmasının ardından bir Yahudi lejyonun oluşturulmasını istedi. 1809'da "ill|Kock|en|Kock yakınlarında öldürülen [Berek Joselewicz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berek_Joselewicz)'i hatırlatan, İsrailli ve cesur bir asker" olarak tanımladığı Freund'u, lejyonun başkomutanlığına aday gösterdi. Ancak [Adam Mickiewicz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adam_Mickiewicz) ile [Rothschild](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rothschild_ailesi) ve [Kamondo](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kamondo_ailesi) âileleri, bilinmeyen sebeplerden dolayı bu öneriye karşı çıkarak lejyonun başına asil bir Polonyalı'nın geçmesini tercih ettiler. Sonuç olarak lejyonun kurulması gerçekleştirilmedi.[^8] [Osmanlı-Karadağ Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Karada%C4%9F_Sava%C5%9F%C4%B1_%281861%E2%80%931862%29)'nın başlaması üzere 1861'de [Miralay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Miralay) pâyesiyle Abdi Paşa Tümeni'nin kurmay heyetinin başında görev yaptı. Bu sırada ill|İşpozi|en|Spuž mevzilerine karşı etkili bir harekât gerçekleştirdi. 1875'te [Hersek İsyânı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hersek_%C4%B0syan%C4%B1)'nı bastırmakla görevlendirildi; ardından [Ahmed Cevdet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Cevdet_Pa%C5%9Fa)'nın liderliğindeki reform komisyonuna tâyin edilerek [Bosna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna_Vilayeti)-[Hersek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hersek_Sanca%C4%9F%C4%B1)'in ıslahatında aktif rol üstlendi. 1876'da [Bulgar İsyanları](https://turkipedia.org/tr/wiki/1876_Bulgar_%C4%B0syan%C4%B1)'nı kısa sürede bastırdı. Birkaç ay sonra başlayan [Karadağ Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Karada%C4%9F_Sava%C5%9F%C4%B1_%281876-1878%29)'nda Temmuz'da [İşkodra](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Fkodra) cephesine [Müşîr](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BC%C5%9F%C3%AEr) rütbesiyle yollandı. [Medun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medun) Kalesi'nin Karadağlılarca kuşatmasını engelleyemediği için Ağustos'ta azledildi. [93 Harbi](https://turkipedia.org/tr/wiki/93_Harbi)'ndeki başarısızlığı nedeniyle [Mehmed Redif](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Redif_Pa%C5%9Fa) ve diğer paşalarla birlikte [Rodos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rodos)'a sürgüne gönderildi.sfn|Süreyya|1996|s=592 ![Mahmud Hamdi Paşa'nın portresi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/93/Macar_Mahmud_Hamdi_Pasha_%281%29.jpg) *Mahmud Hamdi Paşa'nın portresi (public-domain)* [Avram Galanti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avram_Galanti_Bodrumlu), Mahmud Hamdi Paşa'nın Rodos'ta bulunduğu sırada adanın [Hahambaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haham)sını makamında ziyâret ettiğini ve kendisiyle [Tevrat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tevrat) metinleri ile [Talmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Talmud) yorumları üzerine derin dinî-felsefî müzâkerelerde bulunduğunu bizzat nakletmektedir.[^9] Sultan [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) kendisini bir süre sonra af eder. Sürgünden İstanbul'a dönen paşa, Meclis-i Tedkikât-ı Askeriye Komisyonu üyeliği gibi çeşitli görevlerde bulundu. Sultan tarafından *Yâver-i Ekrem* ünvanıyla ödüllendirildi. [Veysel Hilmi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Veysel_Hilmi_Pa%C5%9Fa)'nın hastalığında, vekâleten [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'deki [2. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/2._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) Müşâvirliği'ni Haziran 1891 ve Aralık 1895 arasında yaptı.[^10] Görevini tamamlayarak İstanbul'a döndü, ordu müfettişi olarak atandı ve Sultan'ın yâverliğini yapmaya devam etti.[^11] 1896'da İstanbul'da 67-68 yaşlarında ölen paşa, [II. Mahmud Türbesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud_T%C3%BCrbesi) hazîresine defnedildi. Sicill-i Osmânî'de, Mahmud Hamdi Paşa'nın "maharet ve liyâkat sâhibi" olduğu söylenmektedir. Tarihçi İsmet Parmaksızoğlu ise paşayı şöyle değerlendirir: "[Tanzimât](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanzimat) Devri'nde yetişen ve Osmanlı Devleti'nin son döneminde hizmet alan generallerden, orta derecede başarılı bir kişidir". Bâzı kaynaklarda 1885'te [Beyrut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyrut)'ta öldüğü ve [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) rütbesine kadar yükseldiği yazılsa da, bu bilgi hatâlıdır zirâ [Ahmed Hamdi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Hamdi_Pa%C5%9Fa) ile karıştırılmaktadır. ![Mahmud Hamdi Paşa'nın portresi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/e6/Macar_Mahmud_Hamdi_Pasha_%282%29.jpg) *Mahmud Hamdi Paşa'nın portresi (public-domain)* [^1]: Yalçın, Soner. Efendi: Beyaz Türklerin Büyük Sırrı. Doğan Yayınları, 2004, s. 121. [^2]: Bornstein-Makovetsky, Leah. The Last Ottoman Century and Beyond. Tel Aviv Üniversitesi, 2002, s. 86. [^3]: Galanti, Avram. Türkler ve Yahudiler: Tarihî, Siyasî Tetkik. Tan Matbaası, 1947, s. 129. [^4]: Freund (Fraynd), Ferdynand. Arcanum. [^5]: Marz, Rasim. Ali Pascha – Europas vergessener Staatsmann. Frank & Timme, 2016, s. 81. [^6]: Freund (Fraynd), Ferdynand. Arcanum. [^7]: Čuvalo, Ante. The A to Z of Bosnia and Herzegovina. Scarecrow Press, 2010, s. 138. [^8]: Duker, Abraham G.. Jewish Volunteers in the Ottoman-Polish Cossack Units during the Crimean War (Concluded). Indiana University Press, Ekim 1954, s. 357-358. [^9]: Galanti, Avram. Türkler ve Yahudiler: Tarihî, Siyasî Tetkik. Tan Matbaası, 1947, s. 129. [^10]: Kuneralp, Sinan. Son Dönem Osmanlı Erkân ve Ricali (1839-1922): Prosopoprafik Rehber. İsis, 1999, s. 89. [^11]: Freund (Fraynd), Ferdynand. Arcanum.