# Mısır Seferi (1801)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_Seferi_(1801)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Mısır Seferi (1801), https://tr.wikipedia.org/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_Seferi_%281801%29 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Antoine-Jean_Gros_010.jpg/1280px-Antoine-Jean_Gros_010.jpg)
* (Antoine-Jean Gros, public-domain)*

- **Çatışma:** Mısır Seferi
- **Parçası:** 1798-1802 Osmanlı-Fransız Savaşı
- **Tarih:** Mart-Eylül 1801
- **Yer:** İskenderiye ve Kahire
- **Bölge:** Mısır
- **Sonuç:** Kesin Osmanlı-İngiliz zaferi
- **Coğrafi değişiklikler:** Mısır'de yeniden Osmanlı merkezî yönetimi kuruldu
- **Savaşan:** Osmanlı İmparatorluğu; Birleşik Krallık; 22px Fransa
- **Komutan:** Yusuf Ziya Paşa; Küçük Hüseyin Paşa; John Hely-Hutchinson; 22px Jacques Menou; 22px General Beliard
- **Güç:** 36.000 asker; 24.000 asker; 22px 30.000 asker; 9 kalyon
- **Kayıp:** 1-2.000 ölü ve yaralı; 6.500 ölü ve yaralı; 23.500 esir; 9 kalyon; bütün toplar

**Mısır Seferi**, [1798-1802 Osmanlı-Fransız Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1798-1802_Osmanl%C4%B1-Frans%C4%B1z_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda evre.

[Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Yusuf Ziya Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ziy%C3%A2eddin_Pa%C5%9Fa) komutasındaki [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu), [John Hely-Hutchinson](https://turkipedia.org/tr/wiki/John_Hely-Hutchinson) komutasındaki İngiliz ordusuyla icra ettiği ortak harekât sonucunda [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_%28eyalet%29)'daki [Fransız ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1z_Silahl%C4%B1_Kuvvetleri)nu kesin bir yenilgiye uğratarak bu Osmanlı eyaletindeki üç yıllık Fransız işgalini sonlandırdı.

## Sefer öncesi

[Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'da sıkışmış [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa) ordusunu tamamen teslim olmaya zorlamak amacıyla [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)-[İngiliz](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Britanya_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) İttifakı 1801 yılında karadan ve denizden taarruzu kararlaştırdı. Bu çerçevede, [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Yusuf Ziya Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ziy%C3%A2eddin_Pa%C5%9Fa) komutasında 30.000 kişilik Osmanlı ordusu (10.000 [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri) ve 20.000 [başıbozuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9F%C4%B1bozuk)) [Yafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yafa)'da toplanırken, [Kaptan-ı derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_derya) [Küçük Hüseyin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_H%C3%BCseyin_Pa%C5%9Fa)'nın emrinde 6.000 kişilik Osmanlı birliği ([Nizâm-ı Cedîd](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m-%C4%B1_Ced%C3%AEd) ve Arnavut askerleri) ve 24.000 kişilik İngiliz ordusu (İngiliz, Alman, İsviçreli, Maltalı ve Hint askerlerden müteşekkildi) taarruza hazırlandı.

Buna mukabil, [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Frans%C4%B1z_Cumhuriyeti)'nın ise [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire) ve [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye)'de iyi eğitimli yaklaşık 30.000 askeri bulunmaktaydı. Çıkarma yapılmadan önce [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye)'de 2.000, [Abukir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abukir)'de 500, [Rahmaniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rahmaniye)'de 3.000 ve [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire) merkezinde ve çevresinde 22.000 civarında asker konuşluydu. General Menou, [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Yusuf Ziya Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ziy%C3%A2eddin_Pa%C5%9Fa) komutasındaki ordunun eğitimsizliğini bildiğinden [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'de 12.000 kişi bırakarak, beraberine aldığı 10.000 askerle ortak [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)-İngiliz donanmasının çıkarma yapacağı (başta [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye)) kıyı bölgesini takviye etti.

## Sefer

### Osmanlı ordusunun doğudan hücumu

[Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) [Yusuf Ziya Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ziy%C3%A2eddin_Pa%C5%9Fa) 12 Mart 1801'de [Yafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yafa)'dan [El-Ariş](https://turkipedia.org/tr/wiki/El-Ari%C5%9F)'e doğru harekete geçti. [Salihiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salihiye)'deki Fransız birliği kuvvetli tahkimatına rağmen Türk ordusunun taarruzuna dayanamayarak [Bilbis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilbeys)'e çekildiyse de, burada da tutunamayarak [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'deki ana orduya katıldı. Keza [Süveyş](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCvey%C5%9F)'teki Fransız kuvvetleri de ricat yolunun kesilebileceğinden endişelenerek [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'ye çekildi.[^1] İleri harekâtını sürdüren [Yusuf Ziya Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ziy%C3%A2eddin_Pa%C5%9Fa) 8.000 kişiyle [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'den üzerine gelen General Beliard komutasındaki Fransız ordusunu 17 Mayıs 1801'de [Haneke Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haneke_Muharebesi)'nde büyük bir yenilgiye uğrattı. Türk ordusunun bu zaferi Fransızların [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_%28eyalet%29)'daki mevcudiyetini sonlandıracak gelişmeler bağlamında en önemli dönüm noktalarından biri oldu.[^2] Yenilen Fransız ordusunun [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'ye çekilmesi üzerine, Yusuf Ziya Paşa bir taraftan [Abukir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abukir)'de çıkarma yapmış Türk-İngiliz ordusuna [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'ye yürümeleri için haber gönderdi, diğer taraftan sevkettiği [Halep Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep_%28eyalet%29) İbrahim Paşa komutasındaki birlikler de [Dimyat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dimyat)'ı ele geçirdi.[^3]

### Osmanlı ve İngiliz donanmalarının çıkarması

[İngiliz donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kraliyet_Donanmas%C4%B1) 1801 Ocak ayında [Fethiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fethiye)'ye geldi ve Mart başında ayrılarak [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye) önlerine ulaştıysa da, buranın Fransızlarca tahkim edildiğini keşfedince 8 Mart 1801'de [Abukir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abukir) limanına 5.000 asker ve top çıkardı. Abukir'i savunan 500 kişilik Fransız birliği yenilse de, [Rahmaniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rahmaniye) ve [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye)'den sevkedilen 5.000 kişilik Fransız birliği İngiliz kuvvetlerini Madiye tepelerinde durdurmayı başardı.

Ardından [Küçük Hüseyin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_H%C3%BCseyin_Pa%C5%9Fa) komutasındaki 70 parçalık [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) da 23 Mart 1801'de [Abukir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abukir)'de Kethüda Hüsrev Ağa komutasında 6.000 asker çıkardı. İngiliz askerleriyle takviyeli Osmanlı kuvvetleri doğuda [Raşid](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C3%A2%C5%9Fid_%28Abb%C3%A2s%C3%AE_halifesi%29) üzerine, Türk askerleriyle takviyeli İngiliz kuvvetleri ise batıda [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye) üzerine yürüdü. Fransızları geri atan bu birlikler [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye)'yi ablukaya aldı.

### Osmanlı ordusunun Raşid ve Nil'deki harekâtı

Hüsrev Ağa komutasındaki 6.000 kişilik (İngiliz takviyeli) Osmanlı birliği Miyadiye tepelerinde 5.000 askerlik Fransız birliğini [mağlup etti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Miyadiye_Muharebesi). 19 Nisan 1801'de ise [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) [Raşid](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C3%A2%C5%9Fid_%28Abb%C3%A2s%C3%AE_halifesi%29) burnuna yeni bir çıkarma yaptı ve İngiliz kuvvetleriyle birleşerek Raşid'i kuşattı. Dört günlük kuşatmanın ardından karadan ve nehirden şiddetli humbara ateşine dayanamayan Fransız birlikleri teslim oldu.

Miyadiye'den güneye ilerleyen Osmanlı-İngiliz birliği (iki İngiliz süvari bölüğü, iki İngiliz piyade alayı, Süleyman Ağa birliği, Halil Ağa birliği ve Ali Ağa birliği) 4 Mayıs'ta [Nil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nil) kıyısına vardı. 9 Mayıs'ta meydana gelen [Rahmaniye Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rahmaniye_Muharebesi)'nde Fransız birlikleri mağlup oldu ve 10 Mayıs'ta bağlaşık kuvvetler [Rahmaniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rahmaniye)'ye girdi.

Bu şekilde, [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye)'deki Fransız birlikleri kuşatma altında olduğundan, [Rahmaniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rahmaniye)'deki Fransız birlikleri yenildiğinden Osmanlı-İngiliz ordusunun önünde [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'ye kadar engel kalmadı.

### Kahire'nin kuşatılması ve Fransızlarca tahliyesi

13 Haziran 1801'de Hüsrev Ağa komutasındaki Türk birlikleri ile İngiliz kuvveti [Nil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nil)'in batısından ilerledi ve [Nil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nil)'in doğusundaki Sadrazam [Yusuf Ziya Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ziy%C3%A2eddin_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Osmanlı ordusuyla irtibat kurdu. Nitekim, Yusuf Ziya Paşa Fransızların [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'nin kuzeyindeki savunma mevzilerine dayanırken, Hüsrev Ağa ve İngiliz birlikleri de aynı gün İnbabe'yi ele geçirerek [Gize](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gize)'yi kuşattı.

[Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'deki Fransız ordusunun komutanı General Beliard iki taraftan sıkışınca kenti savunamayacağını anladı ve Osmanlı, İngiliz ve Fransız temsilcilerinden oluşan bir kurul toplanarak ateşkes görüşmelerine başladı. 27 Haziran'da varılan [şartname](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire_%C5%9Eartnamesi)yle Fransız ordusunun [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'yi tahliyesinin koşulları belirlendi.

9 Temmuz'da başlanan tahliye işlemi ertesi gün tamamlandı ve [Yusuf Ziya Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ziy%C3%A2eddin_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Osmanlı ordusu 11 Temmuz 1801'de [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'ye girerek üç yıllık Fransız işgalini sonlandırdı.

### İskenderiye kuşatması

![Piri Reis'in Kitab-ı Bahriye'sinde İskenderiye limanı](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c8/Alexandria_by_Piri_Reis.jpg)
*Piri Reis'in Kitab-ı Bahriye'sinde İskenderiye limanı (Piri Reis, public-domain)*

Osmanlı-İngiliz ordusu [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye)'de kuşattıkları General Menou komutasındaki Fransız ordusunun da [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'deki koşullarla tahliyesini teklif ettilerse de, [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Frans%C4%B1z_Cumhuriyeti)'dan yardım alabileceği ümidini koruyan General Manou direnmeye karar verdi. Ancak, şiddetli topçu ve humbara ateşiyle hırpalanan Fransız ordusu mecburen kenti tahliye etmeyi kabul etti. 8 Eylül 1801'de [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye)'deki Fransız kuvvetleri de kenti boşalttı ve tüm [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) toprakları üç yıllık savaşın sonucunda mağlup olan Fransızların işgalinden kurtuldu.

## Sefer sonrası

[Kaptan-ı derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_derya) [Küçük Hüseyin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_H%C3%BCseyin_Pa%C5%9Fa) komutasındaki [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) kışın yaklaşması nedeniyle 22 Kasım 1801'de [Kapıkulu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kap%C4%B1kulu) askerlerini alıp [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye)'den ayrılarak 7 Aralık 1801'de [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a vardı.

[Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_%28eyalet%29)'ın içişlerini düzene sokan ve Hüsrev Paşa'yı Beylerbeyi olarak bırakan Sadrazam [Yusuf Ziya Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ziy%C3%A2eddin_Pa%C5%9Fa)'da eyalette bıraktığı askerler haricinde [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)yla 8 Şubat 1802'de karayoluyla [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a doğru yola çıktı.

[^1]: Başbakanlık Arşivi; Mühimme Defteri, No.216, s.78
[^2]: İslam Ansiklopedisi, "Yusuf Ziya Paşa" maddesi, Türk Diyanet Vakfı, İstanbul (2013), c.44, s.35. <https://islamansiklopedisi.org.tr/yusuf-ziya-pasa>
[^3]: Başbakanlık Arşivi, Cevdet Tasnifi, Askeri No: 43037