# Mısır Hidivliği
> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_Hidivli%C4%9Fi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Mısır Hidivliği, https://tr.wikipedia.org/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_Hidivli%C4%9Fi (CC-BY-SA-4.0)
*Osmanlı Mısır'ının genişlemesini detaylandıran bir harita (AbdurRahman AbdulMoneim, CC-BY-SA-4.0)*
- **Adı:** Mısır Hidivliği
- **Millî marş:** (1871-1914); Salam Affandina
- **Millî marş dosyası:** Former national anthem of Egypt, 1914-1958.ogg
- **Tür:** de jure Osmanlı egemenliği altında, tamamen özerk (1867-1914); (1882'den itibaren İngiliz askeri işgali altında)
- **Başkent:** Kahire
- **Yaygın diller:** Arapça, Osmanlıca, Yunanca, Fransızca, İngilizce
- **Yönetim biçimi:** Anayasal monarşi
- **Yönetici unvanı:** Hidiv
- **Yönetici:** İsmail Paşa; Tevfik Paşa; II. Abbas Hilmi Paşa
- **Yönetici1 dönemi:** 1867-1879
- **Yönetici2 dönemi:** 1879-1892
- **Yönetici3 dönemi:** 1892-1914
- **Temsilci unvanı:** Konsolos
- **Temsilci:** Evelyn Baring; Eldon Gorst; Horatio Herbert Kitchener
- **Temsilci1 dönemi:** 1883-1907
- **Temsilci2 dönemi:** 1907-1911
- **Temsilci3 dönemi:** 1907–1911
- **Vekil unvanı:** Başbakan
- **Vekil:** Nubar Paşa (ilk); Hüseyin Rüşdü Paşa (son)
- **Vekil1 dönemi:** 1878-1879
- **Vekil2 dönemi:** 1914
- **Dönem:** Afrika Talanı
- **Kuruluş günü:** 8 Haziran
- **Kuruluş yılı:** 1867
- **Olay:** Süveyş Kanalı; Arabi Paşa Ayaklanması
- **Olay1 tarihi:** 17 Kasım 1869
- **Olay2 tarihi:** 1881-1882
- **Yıkılış günü:** 19 Aralık
- **Yıkılış yılı:** 1914
- **Yüzölçümü istatistiği:** 5.000.000
- **İstatistik yılı:** 1882; 1897; 1907
- **Nüfus istatistiği:** 6.805.000; 9.715.000; 11.287.000
- **Para birimi:** Mısır lirası
- **Ö:** Mısır (eyalet); Darfur Sultanlığı; Osmanlı İmparatorluğu
- **Ö1 bayrağı:** Flag of Egypt (1844-1867).svg
- **Ö2 bayrağı:** Flag of Darfur Liberation Front.svg
- **Ö3 bayrağı:** Flag of the Ottoman Empire.svg
- **A:** Mısır Sultanlığı
- **A1 bayrağı:** Egypt flag 1882.svg
**Mısır Hidivliği**, 1867 yılında [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_%28eyalet%29) [Vali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vali)si [Kavalalı Mehmet Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1_Mehmed_Ali_Pa%C5%9Fa) torunu tarafından kurularak 1914 yılına kadar [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) ve [Sudan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sudan)'ın büyük bir bölümünün yönetimini elinde tutan [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) [özerk](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zerklik) [devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Devlet)tir. Mısır Hidivliği, kurulduğu 1867'ten 1914 yılına kadar [Kavalalı Mehmed Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1_Mehmed_Ali_Pa%C5%9Fa)'nın soyundan gelen [Kavalalılar Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1lar_Hanedan%C4%B1) tarafından yönetilmiştir. Devamında 1953'e kadar [Kavalılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1lar_Hanedan%C4%B1) Mısır'ı [İngilizlerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanya_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) himayesinde kontrol ettiler.
## Tarihçe
Ailenin atası [İbrahim Ağa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_A%C4%9Fa), aslen [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)lı [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) olup,[^1][^2][^3][^4][^5] [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) devrinde [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'ye gelmiş ve [Makedonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Makedonya)'da [Kavala](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavala) şehri kalesine [bekçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bek%C3%A7i)başı tayin edilmişti. Kavala'ya yerleşen İbrahim Ağa'nın kardeşi [Tosun Ağa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tosun_A%C4%9Fa), şehrin mütesellimi, onun oğlu [Ali Tosun Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Tosun_Pa%C5%9Fa) da, [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nde [beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beylerbeyi) vazifesindeydi. Kavalalıların en meşhur şahsiyeti, [Kavalalı Mehmet Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1_Mehmed_Ali_Pa%C5%9Fa)'dır. Kendisini, [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan)ı [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim) (1789-1807) [vezir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vezir)lik rütbesiyle Mısır valisi tayin etmiş, o da bilâhare [*Kavalalılar Hanedanı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1lar_Hanedan%C4%B1)*nı* kurmuştur.
Kavalalılar, önceleri [Arabistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'daki [Vehhâbîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vehhab%C3%AElik)e ve [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)a karşı ayaklanan [Rum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum)lara karşı mücadelelerde başarılı olarak Osmanlılara yardımcı oldular ama daha sonra Mehmet Ali Paşa'nın [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye_%28b%C3%B6lge%29)'yi de ele geçirmek istemesi Osmanlı padişahı [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud) ve [Mehmed Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1_Mehmed_Ali_Pa%C5%9Fa)'nın arasının açılmasına sebep oldu. Oğlu [İbrahim Paşa'nın isyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-M%C4%B1s%C4%B1r_Sava%C5%9F%C4%B1), [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)ı içeride ve dışarıda güç duruma düşürdü.
Kurulduğu tarih olan 1805'ten 1867 tarihinde kadar olan zaman Mısır'ın yöneticileri olan Kavalalı soyundan yöneticiler dış işlerinde Osmanlı Devleti'ne bağlı görünmek amacıyla [vali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vali) ünvanını kullanmıştır. 1867'den itibaren ise Osmanlı Devleti'nin merkezi otoriteyi kuvvetlendirmek için [eyalet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eyalet) [sistem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sistem)inden [vilayet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vilayet) sistemine geçmesiyle beraber ilk defa [İsmail Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail_Pa%C5%9Fa) [vali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vali) ünvanı yerine [hidiv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hidiv) ünvanını kullanarak Mısır'ın sıradan bir Osmanlı vilayeti olmadığını göstermek istemiştir.
İsmail Paşa, [İngiliz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizler) ve [Fransızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar)ın etkisiyle [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) tarafından görevinden alınınca oğlu [Tevfik Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tevfik_Pa%C5%9Fa) veraset yasası gereğince [hidiv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hidiv) oldu. Hidivliğe gelişinden kısa bir süre sonra, istifa eden [Şerif Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_%C5%9Eerif_Pa%C5%9Fa)'nın yerine başbakanlığı da üstlendi ve bu iki görevi iki yıl birlikte sürdürdü. [İngiltere](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Britanya_ve_%C4%B0rlanda_Birle%C5%9Fik_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9C%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC_Frans%C4%B1z_Cumhuriyeti)'nın denetiminde Mısır'ın yıllık gelirinin yarısının borçların ödenmesine ayrılmasını kabul etti.
1882'de kurulan Mahmud Sami el-Barudi hükûmetinde savaş bakanı olan milliyetçilerin önderi [Arabi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arabi_Pa%C5%9Fa)'nın saygınlığının iyice artması üzerine Mısır'daki otoritesi zayıflayan ve hidivliği tartışılmaya başlanan Hidiv Tevfik Paşa, [İngiltere](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Britanya_ve_%C4%B0rlanda_Birle%C5%9Fik_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9C%C3%A7%C3%BCnc%C3%BC_Frans%C4%B1z_Cumhuriyeti)'dan yardım istedi. İngiliz donanmasının [İskenderiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skenderiye)'yi bombalaması (Temmuz 1882) üzerine muhalefet tarafından hain ilan edilen Tevfik Paşa İngilizlere sığınmak zorunda kaldı. Osmanlı Devleti'nin karşı çıkmasına rağmen Mısır'ı işgal eden İngilizler [Et-Tellü'l-Kebir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arabi_Pa%C5%9Fa_Ayaklanmas%C4%B1)'de Mısır ordusunun [başkomutan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fkomutan)ı [Arabi (Urabi) Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arabi_Pa%C5%9Fa)'yı bozguna uğratarak (Eylül 1882) milliyetçi hareketi ezdiler; böylece Tevfik Paşa, hidiv olarak yeniden [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'ye geri döndü ve bundan sonra hidivliğini ancak işgal güçlerinin denetimi altında sürdürebildi. Osmanlı Devleti, İngilizleri zorla Mısır'dan çıkaramayacağını bildiğinden [İngilizlerle anlaşmak zorunda kaldı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Antla%C5%9Fmas%C4%B1_%281885%29). Bu antlaşmaya göre Mısır hidivleri yine [Kavalalılar Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1lar_Hanedan%C4%B1)'nından olmak şartıyla Osmanlı Devleti ve İngiltere'nin onayıyla seçilecekti. Böylece İngiltere'nin Mısır'daki varlığı Osmanlı Devleti tarafından da resmen tanınmış oldu.
Bu tarihten sonra Mısır hidivleri, hidivliklerini işgal güçlerinin denetimi ve baskısı altında sürdürebildiler. Hidiv Tevfik Paşa'nın oğlu olan [Abbas Hilmi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abbas_Hilmi_Pa%C5%9Fa), 1892'de hidivliğe getirildi. İngilizler, Abbas Hilmi Paşa'nın görevi süresince Mısır'ın iç işlerine karıştılar ve Osmanlıların Mısır'daki etkisi azaldı. [Akabe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akabe)'nin Hidivlik'ten ayrılarak [Hicaz Vilayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz_Vilayeti)ne katılmak istenmesi üzerine, İngiltere ile Osmanlı Devleti arasında [*Akabe Sorunu*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akabe_Sorunu) adı verilen anlaşmazlık patlak verdi; İngilizler, sert çıkış yapınca [Akabe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akabe) gene Mısır'a bağlı kaldı.
Türk dostu, İngiliz düşmanı olan ve sık sık İstanbul'a gelip giden Abbas Hilmi Paşa'nın 1914'te [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da bulunduğu sırada, Osmanlı Devleti, [Almanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alman_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nın safında İngiltere'ye karşı [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'na girince İngiltere, Osmanlı Devleti'nin Mısır üzerindeki haklarını artık tanımadığını ilan etti ve böylece Abbas Hilmi Paşa'nın hidivliği de sona erdi. İngilizler, Abbas Hilmi Paşa'nın yerine amcası [Hüseyin Kamil Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_K%C3%A2mil)'yı [sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan) ünvanıyla Mısır'ın başına getirdiler. Böylece Mısır Hidivliği de fiilen son bularak İngiliz güdümündeki [Mısır Sultanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_Sultanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na dönüşmüş oldu.
## Kavalalılar Hanedanı
1. [Kavalalı Mehmet Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1_Mehmed_Ali_Pa%C5%9Fa) (1805-1848)
2. [Kavalalı İbrahim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1_%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa) (1848-1848)
3. [I. Abbas Hilmi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas_Hilmi_Pa%C5%9Fa) (1848-1854)
4. [Said Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Said_Pa%C5%9Fa) (1854-1863)
5. [Hidiv İsmail Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail_Pa%C5%9Fa) (1863-1879)
6. [Hidiv Tevfik Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tevfik_Pa%C5%9Fa) (1879-1892)
7. [II. Abbas Hilmi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abbas_Hilmi_Pa%C5%9Fa) (1892-1914)
8. [Hüseyin Kamil Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_K%C3%A2mil) (1914-1917)
9. [Melik I. Fuad Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Fuad) (1917-1936)
10. [Mehmed Fâruk](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Faruk) (1936-1952)
11. [II. Fuad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Fuad) (1952-1953)
## Ayrıca bakınız
- [Mustafa Kamil Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_K%C3%A2mil_Pa%C5%9Fa)
[^1]: Mehmed Ali Pasha and Ibrahim through the eyes of an Egyptian historian. 11 Aralık 2021.
[^2]: Petry, Carl F.. The Cambridge History of Egypt. Cambridge University Press, 10 Aralık 1998.
[^3]: Fahmy, Khaled. Mehmed Ali: From Ottoman Governor to Ruler of Egypt. Simon and Schuster, 1 Aralık 2012.
[^4]: Ogbu, John U.. The Igbo-Igala Borderland: Religion and Social Control in Indigenous African Colonialism. 1972, s. 289.
[^5]: Encyclopedia.com.