# Müyessiretü'l-Ulûm

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCyessiret%C3%BC'l-Ul%C3%BBm
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Müyessiretü'l-Ulûm, https://tr.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCyessiret%C3%BC%27l-Ul%C3%BBm (CC-BY-SA-4.0)

***Müyessiretü'l-Ulûm***, [Hicri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicr%C3%AE_takvim) 937 yani 1530-1531 yılları civarında Türk [dilbilim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dilbilim)ci [Bergamalı Kadrî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bergamal%C4%B1_Kadr%C3%AE) tarafından kaleme alınmış [gramer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dilbilgisi) kitabıdır. [Osmanlıca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca) gramerine dair yazılmış ilk eserdir ve [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)nin temel gramer kurallarını ihtiva etmesi açısından eser Türk dilbilim tarihinde önemli bir yere sahiptir.

Osmanlı Padişahı [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) döneminin sadrazamı [Pargalı İbrahim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pargal%C4%B1_%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa)'ya sunulmuş olan eserin bir önemli noktası da yazım dilinin Türkçe olmasıdır. Zira o dönemlerde Türkçeyi konu alan birçok eser, genellikle [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) konuşanlara Türkçeyi tanıtmak için yazıldığından, Türkçe yerine Arapça olarak kaleme alınmıştır. Eserin dili aynı zamanda fazlasıyla açık ve rahat anlaşılabilir bir Türkçedir ki bu eseri halk tarafından kolayca anlaşılabilir kılmıştır.

Giriş bölümünün yanı sıra iki bölüm daha barındıran eserin giriş bölümünde yazar bu konuda bir eser kaleme almasının nedeni olarak daha önce bu konuda fazla eserin kaleme alınmamış olmasını gösterir. Eserin birinci bölümünde bir dil öğesi olarak "[sözcük](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kelime)" tanımlanır ve sözcüğün türleri açıklanır. Bu aşamada, dönemin çoğunluğu [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) ve [Yunanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanca) diğer dilbilim metinlerindeki gibi, sözcüğün üç çeşit olduğu ifade edilmiştir: [isim](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sim), [fiil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fiil) ve [edat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edat). İkinci bölümde isim, fiil ve edat çeşitleri tanımlanır, [zamir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zamir)ler, [zarf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zarf)lar, [tümleç](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCmle%C3%A7)ler ve birçok farklı gramer öğesi işlenir. İkinci bölümün sonunda dönemin tanımış şairlerinden [Hayâlî Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hay%C3%A2l%C3%AE_Bey)'in[^1] bir [gazel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazel)i üstünde gramer kuralları gösterilir ve gazel gramer açısından incelemeye tabii tutulur. Böylece işlenmiş olan gramer kuralları, edebi bir metin üstünde, incelenmiş olur.

[^1]: Bergamalı Kadrî, Müyessiretü'l-'Ulûm, Yayımlayan: Besim Atalay, İstanbul 1946, sf. 95