# Müstecabizâde İsmet > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCstecabiz%C3%A2de_%C4%B0smet > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Müstecabizâde İsmet, https://tr.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCstecabiz%C3%A2de_%C4%B0smet (CC-BY-SA-4.0) **Müstecabizâde İsmet İbrahim Bey** (d. 1868, [Balıkesir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C4%B1kesir) - ö. 1917), [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) şair, yazar, gazeteci. [II. Abdülhamit](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) ve [II. Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet) dönemlerinin önemli aydınlarından birisidir. Şiirlerinde [Muallim Naci](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muallim_Naci)’den etkilenmiş ve onun ölümünden sonra [Lugat-i Nâcî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lugat-i_N%C3%A2c%C3%AE) adlı eserini tamamlamıştır. [Ömer Hayyam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer_Hayyam) ve [Alphonse de Lamartine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alphonse_de_Lamartine)’in eserlerinden çevirileri vardır. ## Hayatı 19. yüzyılın ikinci yarısında Balıkesir’de dünyaya geldi. Doğum tarihi kimi kaynaklara göre 1868-69, kimilerinde 1872-73 olarak gösterilir.[^1] Asıl adı İsmet İbrahim’dir. Babası icra memuru Mehmet Ali Bey idi. Dedesi [Balıkesir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C4%B1kesir) [Balya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balya) ilçesine bağlı [Müstecap](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCstecap%2C_Balya) köyünden Balıkesir’e göçmüş olduğundan Müsteabizâde İsmet adı ile tanındı. İlk ve orta öğrenimini tamamladıktan sonra 1886’da açılan [Karesi İdadisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C4%B1kesir_Lisesi)’ne kayıt yaptıran ilk öğrenci oldu.[^2] 1891’de mezun olduktan sonra [İstanbul Hukuk Mektebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi_Hukuk_Fak%C3%BCltesi)’ne kaydoldu ve hukuk öğrenimini 1897’de tamamladı. Yükseköğrenim için İstanbul’a gittiğinde [Mektep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mektep_%28dergi%29) ve Musavver dergilerinin başyazarlığını yaptı. Mezuniyetinden sonra kimi kaynaklara göre Harbiye Nezareti’nin jurnal kısmında katip olarak çalıştı; kimilerine göre ise I. Abdülhamit’in yaverlerinden "serhafiye" olarak bilinen [Ahmet Celaleddin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Celaleddin_Pa%C5%9Fa)'nın özel katipliğinde bulundu.[^3] [Muallim Naci](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muallim_Naci)'nin ölümü ile yarım kalan [Lugat-i Nâcî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lugat-i_N%C3%A2c%C3%AE) adlı sözlüğü tamamlama görevinin devraldı ve 1898-1899 yılları arasında Muallim Naci'nin müsveddelerine üzerinde çalıştı; eser, 1900'de tamamlandı.[^4] Jön Türklerle temas içinde olduğu gerekçesiyle 1901'de tutuklandı; arkadaşları [Yunus Nadi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunus_Nadi_Abal%C4%B1o%C4%9Flu), Nuri İzzet ve Remzi ile birlikte beş yıl sürgün cezasına çarptırıldı. [Midilli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Midilli_%28ada%29)'deki sürgün yıllarında [Ömer Hayyam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer_Hayyam) rubaileri çevirdi.[^5] 1904 yılında tahliye olarak memleketine döndü. 1905'te İzmir'e yerleşti. Foçalı Yunus Bey'in kızı Nâbia Hanım'la evlendi. Bir ara [Foça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fo%C3%A7a)'ya yerleşip herkesten uzak bir şekilde yaşamaya çalıştı. Meşrutiyet'in ilanı üzerine İstanbul'a gitti ancak umduğu gibi önemli bir göreve getirilmedi. [31 Mart Vakası](https://turkipedia.org/tr/wiki/31_Mart_Vakas%C4%B1)'ndan sonra İzmir'e döndü. 1909 yılında, ilkokul çocukları için bir vatandaşlık bilgisi ders kitabı niteliğinde olan Rehber-i İttihad adlı eseri kaleme aldı. Vatan, vatanseverlik, insaniyet, hürriyet, musavat, Meclis-i Mebusan ya da Millet Meclisi, askerlik gibi kavramlar ilk kez bu kitap ile bir ders kitabında çocukların anlayabileceği bir dille kaleme alınmıştır.[^6] Ayrıca Millet Meclisi terimi ilk kez bu kitapta yer almıştır.[^7] 1914'e kadar İzmir İstinaf Hukuk Mahkemesi üyeliğini yürüttü. 1914'te avukatlığa başladı. 29 Mayıs 1914 tarihinde İzmir'de [Hıyaban](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C4%B1yaban_%28dergi_%2C1914%29) adlı edebi ve ilmi bir dergi çıkarmaya başladı. On beş günde bir yayımlanan dergi [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'nın başlaması üzerine yayın hayatını Temmuz 1914'te sonlandırdı.[^8] Bir süre madencilikle uğraştıktan sonra memuriyete dönerek Isparta İstinaf Müdde-i Umumiliği görevini kabul etti. 1917'de zatürreden hayatını kaybetti. ## Eserleri - [Lugat-i Nâcî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lugat-i_N%C3%A2c%C3%AE) (1900) - Furûk-ı Elfâz - Terâne - Muvaffakiyyât-ı Osmâniyye yâhud Yâdigâr-ı Zafer - Dâstân-ı Zafer - Rafael ([Lamartin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alphonse_de_Lamartine)'den çeviri) - Yâdigâr-ı Şehrâyîn - Nâilî-i Kadîm - Rehber-i İttihâd - Şükûfeçîn [^1]: Ahmet Ali Gazel, Müstecabizâde İsmet Bey’in Midilli Sürgünü ve Sürgünden Kurtulma Girişimleri, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Sayı 47, Yıl 2012. [^2]: Ahmet Ali Gazel, Müstecabizâde İsmet Bey’in Midilli Sürgünü ve Sürgünden Kurtulma Girişimleri, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Sayı 47, Yıl 2012. [^3]: Ahmet Ali Gazel, Müstecabizâde İsmet Bey’in Midilli Sürgünü ve Sürgünden Kurtulma Girişimleri, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Sayı 47, Yıl 2012. [^4]: Mustafa Özsarı, Lugat-i Naci’ye Dair, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Erişim tarihi:06.01.2015. [^5]: Ahmet Ali Gazel, Müstecabizâde İsmet Bey’in Midilli Sürgünü ve Sürgünden Kurtulma Girişimleri, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Sayı 47, Yıl 2012. [^6]: Doğan Duma, Erhan Tuna, II. Meşrutiyet Dönemi İlk Vatandaşlık Kitaplarından Biri Olan “Rehber-i İttiha”’ın İçerik Analizi, Journal of Turkish Studies, Cilt 7/4, Güz 2012. [^7]: Doğan Duma, Erhan Tuna, II. Meşrutiyet Dönemi İlk Vatandaşlık Kitaplarından Biri Olan “Rehber-i İttiha”’ın İçerik Analizi, Journal of Turkish Studies, Cilt 7/4, Güz 2012. [^8]: Hüsrev Akın, II. Meşrutiyet Döneminde Kısa Ömürlü Bir Dergi: Hıyaban, Journal of Turkish Studies, Cilt 5/1 Kış 2010.