# Mürid Savaşı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCrid_Sava%C5%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Mürid Savaşı, https://tr.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCrid_Sava%C5%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

- **Çatışma:** Mürid Savaşı
- **Parçası:** Kafkas Savaşı
- **Tarih:** 1829 - 1859
- **Bölge:** Kafkasya
- **Sonuç:** Rus zaferi
- **Coğrafi değişiklikler:** Dağıstan ve Çeçenistan bölgelerinin Rus İmparatorluğu tarafından ilhakı
- **Savaşan:** Rus İmparatorluğu; 22px Kafkasya İmamlığı
- **Komutan:** I. Nikolay; I. Aleksandr; II. Aleksandr; Aleksey Petroviç Yermolov; Mihail Semyonoviç Vorontsov; Aleksandr Baryatinskiy; 22px Gazi Muhammed; 22px Hamzat Bey; 22px Şeyh Şamil; 22px Şuayp Molla; 22px Hacı Murad; 22px Dargo’lu Cavathan; 22px Suaib-Mulla; 22px Talkhig Şalinski; 22px Auh’lu Eldar

![Mürid. Theodor Horschelt'in bir çalışması, (1858-1861)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8a/%D0%9C%D1%8E%D1%80%D0%B8%D0%B4_%D1%81_%D0%BD%D0%B0%D0%B8%D0%B1%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BC.jpg)
*Mürid. Theodor Horschelt'in bir çalışması, (1858-1861) (Theodor Horschelt, public-domain)*

**Murid Savaşı** (1829-1859) [Kafkas Savaşı'nın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkas_Sava%C5%9F%C4%B1) doğu cephesinde yaşanan çatışmaların genel adıdır. [Rus İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [Kuzey Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Kafkasya)'daki bağımsız halkları bünyesine almasıyla sonuçlanmıştır.

Rusya, 1801'de Gürcistan'ı ilhak ettiğinde orta Kafkasya'da bulunan [Gürcü askeri yolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BC_asker%C3%AE_yolu)nu - dağları aşan tek pratik kuzey-güney yolu - kontrol etmek hedeflerinden birini teşkil ediyordu. Yolun Rusya tarafından kontrolü, Kafkas Savaşı'ndaki çatışmanın iki cepheye bölünmesi anlamına gelmekteydi. Yolun batısında, [Rus-Çerkes Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus-%C3%87erkes_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda Kafkasyalılar birleşemedi ve savaş çok karmaşık bir hale geldi. Doğuda ise Kafkasyalılar, otuz yıl süren askeri-teokratik bir devlet olan [Kafkasya İmamlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya_%C4%B0maml%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na katıldı. [Gazi Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazi_Muhammed_%28Kafkasya_imam%C4%B1%29) tarafından 1829-1832'de kurulan bu devlet, 1834'ten 1859'da teslim olana kadar [İmam Şamil](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_%C5%9Eamil)'in hâkimiyetindeydi.

## Konuyla ilgili kaynaklar

- Pokrovsky N. I. Caucasian Wars and the Imamate of Shamil / Foreword. N. N. Pokrovsky, introduction. and approx. V. G. Gadzhiev. — M.: ROSSPEN, 2000. — 511 p. — ISBN 5-8243-0078-X.
- Dubrovin, N. *История войны и владычества русских на Кавказе, volumes 4–6*. SPb, 1886–88.
- Fadeev R. A. Kafkas Savaşının Altmış Yılı. - Tiflis: Kafkas Ordusu Genelkurmay Başkanlığı askeri matbaası, 1860.
- Potto V. A. Kafkas Savaşı ayrı denemelerde, bölümlerde, efsanelerde ve biyografilerde: 5 ciltte. - 2. baskı - St.Petersburg, 1887-1889.
- Gordin Ya. A. Kafkasya: toprak ve kan. 19. yüzyıl Kafkas Savaşı'nda Rusya. SPb., 2000
- 1817-64 Kafkas Savaşı / V. M. Mukhanov // İzlanda - Başbakanlık. - M.: Büyük Rus Ansiklopedisi, 2008. - S. 359. - (Büyük Rus Ansiklopedisi: \[35 ciltte\] / yazı işleri müdürü Yu. S. Osipov; 2004-2017, c. 12). - ISBN 978-5-85270-343-9.
- Khozhaev D. A. Rus-Kafkas Savaşında Çeçenler: bilimsel-popul. iş / yetkilendirme proje ve bilimsel ed. T. A. Mazaeva. - Gr.-St.Petersburg. : "Seda", 1998. - 250 s. - Fin'in katılımıyla yayınlandı. sağlamak M. M. Akhmatkhanova ve Kh. D. Makhauri. — ISBN 5-85973-012-8.
- Gammer, Moshe. Muslim Resistance to the Tsar: Shamil and the Conquest of Chechnia and Daghestan. Frank Cass & Co. Ltd., 1994. 247 p. — ISBN-13. 978-0714634319.