# Münif Paşa

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCnif_Pa%C5%9Fa
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Münif Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCnif_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0)

**Mehmed Tâhir Münif Paşa** ya da kısaca **Münif Paşa** (1830, [Antep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gaziantep) - 1910), [Arap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) asıllı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) diplomatı, devlet adamı ve yazardır.

![28 Aralık 1909 tarihli Servet-i Fünun dergisinde Münif Paşa](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/57/1909_12_28_ServetiFunun_Munif_Pasa.jpg)
*28 Aralık 1909 tarihli Servet-i Fünun dergisinde Münif Paşa (Servet-i Fünun Dergisi, public-domain)*

## Hayatı

1830 [Antep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gaziantep) doğumludur. Babası Abdünnâfi Efendi, dedesi ise Arab Tâhir Efendi'dir.[^1] Memleketinde, [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'da ve [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)'da tahsil yaptı. 1854'te Elçilik İkinci Katibi olarak [Berlin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berlin)'e gitti. Orada [hukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hukuk), [felsefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Felsefe) ve [fizik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fizik) okudu. [Berlin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berlin)'de elçi bulunan Kemal Paşa tarafından himaye edildi. Dönüşte [Babıali Tercüme Odası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terc%C3%BCme_Odas%C4%B1)'na girdi, 1860 yılında bir hudut meselesi için [Hersek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hersek)'e gitti, aynı sene Ticaret Mahkemesi İkinci Reisi oldu. [Ceride-i Havadis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cer%C3%AEde-i_Hav%C3%A2dis) kâtipliğini yaptı, [İngilizce](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizce) öğrendi, 1862'de Babıali Birinci Mütercimi oldu; 1867'de Zaptiye Müsteşarı, 1868'de Divan-ı Temyiz Reisi, 1869'da Maarif Meclisi Reisi, 1872'de Tahran Elçisi, 1877'de Maarif Nazırı, iki ay sonra Ticaret Nazırı, bir sene sonra ikinci defa olarak Maarif Nazırı oldu. 1879'da Vezir rütbesi aldı, Meclis-i Sıhhiye-i Fevkalade Reisliğine memur edildi, 1884'te üçüncü defa Maarif Nazırı oldu ve 1888'de nazırlıktan ayrıldı. [Mekteb-i Hukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi_Hukuk_Fak%C3%BCltesi)'ta hukuka giriş ve hukuk felsefesi dersleri verdi.[^2]

Kurduğu [Cemiyet-i İlmiye-i Osmaniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemiyet-i_%C4%B0lmiye-i_Osmaniye)'yi ve [*Mecmua-i Fünun*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mecmua-i_F%C3%BCnun) dergisini (1862) [Abdülaziz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClaziz) kapattı. [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'in maarif ve ticaret nazırlığını yaptı. Dergisini tekrar çıkardı, dergide "yıldız böceği" dediği için dergi ikinci defa kapatıldı.[^3] *Ruznamei Ceridei Havadis*te yazdı. Yazılarında bilimci idi. Dergisinde Yunan filozoflarını tanıtan dizi yazı yayımladı. [Fenelon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fran%C3%A7ois_F%C3%A9nelon), [Fontanelle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fontanelle), [Voltaire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Voltaire)'den çeviriler yaptı. Eserleri: *Muhaveratı Hikemiyye*, *Telhisi Hikmeti Hukuk*, *Hikmeti Hukuk*, *Dasitani Ali Osman*, *İlmi Servet*.[^4] 1910'da öldü.

[^1]: Son Asır Türk Şairleri, İbnülemin Mahmut Kemal İnal, 2. cilt, s. 997.
[^2]: Ali Adem Yörük, Mekteb-i Hukuk'un Kuruluşu ve Faaliyetleri, 2008, s. 73.
[^3]: Ansiklopedik Sözlük, Milliyet Y., 1967, c. 3, s. 1414.
[^4]: Abdülbaki Güçlü, Erkan Uzun, Serkan Uzun, Ümit Hüsrev Yolsal, Felsefe Sözlüğü, Bilim ve Sanat Y., 2002, s. 1451.