# Müneccimbaşı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCneccimba%C5%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Müneccimbaşı, https://tr.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCneccimba%C5%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

![Müneccimbaşıların, müneccimlerin ve muvakkıtların görevleri ile ilgili astronomik hesaplamalarda kullandıkları sekstant.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/Sextant_Takiy%C3%BCddinRasid_TopkapiPalaceMuseum.jpg/1280px-Sextant_Takiy%C3%BCddinRasid_TopkapiPalaceMuseum.jpg)
*Müneccimbaşıların, müneccimlerin ve muvakkıtların görevleri ile ilgili astronomik hesaplamalarda kullandıkları sekstant. (From Al-âlât al rasadiya li-zij al-shahinshahiyya, by en: Taqi al-Din Muhammad ibn Ma'ruf , Library of the en:Topkapi Palace Museum, Hazine 452, fol. 14b, public-domain)*

**Müneccimbaşı**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda 15-16. yüzyıllardan itibaren saray görevlileri arasında yer alan [müneccim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astroloji)leri yöneten kişi. [İlmiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lmiye) sınıfından seçilen müneccimbaşılar müneccimliğin kelime anlamında mevcut [astroloji](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astroloji) ve [kehanet](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2hinlik) gibi görevlerinin yanı sıra zamanla devlet katında kullanım için takvim, [imsakiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0msakiye) ve [zayiçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zayi%C3%A7e) hazırlamaya başlamışlardır.

Bu takvimler 1800 yılına dek [Uluğ Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulu%C4%9F_Bey) Zici'ne göre, bu tarihten sonra da [Jacques Cassini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jacques_Cassini) Zici'ne göre hazırlanmıştır. Müneccimbaşılar bu takvimler zemininde savaş, doğum, düğün, denize gemi indirilmesi gibi konularda uğurlu saatler tespit ederlerdi. Ayrıca kuyruklu yıldızların geçişi, zelzele, yangın, [güneş tutulması](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCne%C5%9F_tutulmas%C4%B1) ve [ay tutulması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ay_tutulmas%C4%B1) gibi astronomi ile ilgili veya ilgili olduğu düşünülen olayları da takip ederek yorumları ile birlikte saraya bildirirlerdi.

Namaz vakitlerini belirleyen ve hemen her şehirde mevcut basit birer gözlemevi niteliğindeki muvakkıthanelerin yönetimi ve muvakkıtların tayini görevi müneccimbaşılara aitti. Başta [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad) saltanatında İstanbul'da kurulan ve ömrü birkaç yıl süren rasathanenin kurucusu ve yöneticisi olan [Takiyüddin Rasid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Takiy%C3%BCddin) ve 17. yüzyılın en önemli Osmanlı tarihçilerinden [Müneccimbaşı Ahmed Dede](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCneccimba%C5%9F%C4%B1_Ahmed_Dede) gelmek üzere, müessesenin 1924'te kaldırılmasına kadar 37 kişi müneccimbaşılık görevinde bulunmuştur.[^1]

[^1]: Bayatli, Altay. Osmanlı ve Kutup Stratejisinin Haritacılık Tarihi ve Coğrafi Keşifler Perspektifinden İncelenmesi / Examining of The Ottoman and Polar Strategy from The Perspective of The History of Cartopital and Geographical Discoveries. 1 Ocak 2022. <https://www.academia.edu/70074274/Osmanl%C4%B1_ve_Kutup_Stratejisinin_Haritac%C4%B1l%C4%B1k_Tarihi_ve_Co%C4%9Frafi_Ke%C5%9Fifler_Perspektifinden_%C4%B0ncelenmesi_Examining_of_The_Ottoman_and_Polar_Strategy_from_The_Perspective_of_The_History_of_Cartopital_and_Geographical_Discoveries>
