# Müderris

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCderris
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Müderris, https://tr.wikipedia.org/wiki/M%C3%BCderris (CC-BY-SA-4.0)

**Müderris**, [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve [Selçuklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1)'da devlet ve toplum yapısında günümüz [üniversite](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cniversite) [öğretim üyesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96%C4%9Fretim_%C3%BCyesi)ne karşılık olarak kullanılan bir [kavram](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavram)dır. [Medrese](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medrese)lerde eğitim veren öğretim üyeliğinin bugünkü tam karşılığı [profesör](https://turkipedia.org/tr/wiki/Profes%C3%B6r)lük ünvanıdır.

Arapçada “ders” masdarından gelen müderris kelimesi, ders veren öğretmen ve ders vermeye yetkili ilim sâhibi kimse mânâsındadır. Târihte, devrin mektep ve medreselerinde eğitim ve öğrenimini tamamlayıp, icâzet (diploma) aldıktan sonra, medreselerde ve câmilerde din ve fen ilimlerini ders vererek öğretenlere müderris adı verilmiş, makâmlarına da müderrislik denilmiştir. Müderris tâbiri daha ziyâde onuncu asırdan sonra yaygınlaşmıştır.

[Ali Kuşçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Ku%C5%9F%C3%A7u), [Molla Gürani](https://turkipedia.org/tr/wiki/Molla_G%C3%BCr%C3%A2n%C3%AE) ve [Akşemseddin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak%C5%9Femseddin) Osmanlı'da müderris olarak görev yapmış bulunmakta olan önemli kişilerdir.

## Müderrislerin aşama sırası

16. yüzyıla kadar medreseler arasında en yüksek konum [Ayasofya Medresesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayasofya_Medresesi)'nde idi. 60 akçe ücretli müderrisler burada görev yapıyordu. Bunlara altmışlı deniyordu. [Sahn-ı Semân](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sahn-%C4%B1_Seman_Medresesi) medreselerinde 50 akçe ücretli müderrisler çalışıyordu. XVI. yüzyılda [Süleymaniye medreseleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleymaniye_Medresesi)yle bu tasnif değişip genişledi.[^1] 16. yüzyılında Süleymaniye'nin inşası sırasıyla şu hiyerarşik düzeni oluşturdu: Dar'ulhadis-i Süleymaniye, Süleymaniye, Hamis-i Süleymaniye, Musile-i Süleymaniye, Hareket-i Altmıslı, İbtida-i Altmışlı, Sahn-ı Seman, Musile-i Sahn, Hareket-i Dahil, Ibtida-i Dahil, Hareket-i Haric, Ibtida-i Haric.[^2]

## Ayrıca bakınız

- [Osmanlı'da eğitim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nda_e%C4%9Fitim)
- [Osmanlı toplumu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_toplumu)
- [Osmanlı İmparatorluğu'nda din](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nda_din)

[^1]: Arşivlenmiş kopya. <http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=d280330>
[^2]: Cambridge University Press, History of Turkey Vol. 3, The Later Ottoman Empire 1603-1839 (2006), s.216
