# Mûtedil Hürriyetperverân Fırkası

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BBtedil_H%C3%BCrriyetperver%C3%A2n_F%C4%B1rkas%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Mûtedil Hürriyetperverân Fırkası, https://tr.wikipedia.org/wiki/M%C3%BBtedil_H%C3%BCrriyetperver%C3%A2n_F%C4%B1rkas%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

- **Colorcode:** FFE303
- **Genel başkanı:** İsmail Kemal Bey
- **Kuruluş:** 1909
- **Kapanış:** 1911
- **Ardılı:** Hürriyet ve İtilaf Fırkası
- **Merkez:** İstanbul
- **İdeoloji:** Liberalizm

**Mûtedil Hürriyetperverân Fırkası** ([Çağdaş Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)siyle *Ilımlı Özgürlükçü Parti*), [İttihat ve Terakki Partisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki)'ne karşıt olan mebusların [Meclis-i Mebûsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan) içinde başlattıkları yeni bir siyasal oluşumdur. Bu yeni oluşum, Kasım 1909'da Arap, Rum ve Arnavut mebuslar tarafından kurulmuştur.

Fırkanın kurucuları Bingazi Mebusu [Yusuf Şetvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_%C5%9Eetvan), Halep Mebusu [Cabirîzade Abdülnafi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BCln%C3%A2fi_Pa%C5%9Fa), Şam Mebusu [Rüştü Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eem%27azade_Hasan_R%C3%BC%C5%9Ft%C3%BC_Bey), Beyrut Mebusu [Süleyman el-Büstani](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_el-B%C3%BCstani), Hama Mebusu [Abdülhamid Zöhravî Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClhamid_Z%C3%B6hrav%C3%AE_Efendi), Serfiçe Mebusu [Yorgo Boşo Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yorgo_Bo%C5%9Fo) ve Kerkük Mebusu Salih Paşa'dır. Fırka'nın mebus sayısı 30 ile 70 arasındaydı.

Fırkanın programı 15 Şubat 1910'da kamuoyuna duyurulmuştur. Mart 1910'da yapılan yönetim kurulu seçiminde Fırka'nın yönetimi şu kişilerden oluşturulmuştu: Başkan Berat Mebusu [İsmail Kemal Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avlonyal%C4%B1_%C4%B0smail_Kemal_Bey); ikinci başkanlar Halep Mebusu Cabirizâde Nafi Paşa, Amasya Mebusu [İsmail Hakkı Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smail_Hakk%C4%B1_Pa%C5%9Fa_%281858-1925%29); kâtipler Kerbelâ Mebusu [Abdülmehdî Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmehd%C3%AE_Efendi) ve Zor Mebusu Hıdır Lütfi Efendi; üyeler Bingazi Mebusu Yusuf Şetvan Bey, Kudüs Mebusu Said El Hüseynî Efendi, Priştine Mebusu Hasan Bey; veznedar Musul Mebusu Davud Yusufanî Bey.

Fırkayı oluşturan mebuslar [1908 seçimiyle Meclis-i Mebûsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan_3._d%C3%B6nem_mebuslar%C4%B1_listesi)'a gelmişlerdi. Aynı mebuslar 1911 sonunda [Hürriyet ve İtilaf Fırkası](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrriyet_ve_%C4%B0tilaf_F%C4%B1rkas%C4%B1)'na katılmışlardır.

## Dış bağlantılar

- [Fırka programı](https://kutuphane.ttk.gov.tr/resource?itemId=293554&dkymId=6025)