# Mîkâlîler

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%AEk%C3%A2l%C3%AEler
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Mîkâlîler, https://tr.wikipedia.org/wiki/M%C3%AEk%C3%A2l%C3%AEler (CC-BY-SA-4.0)

**Mîkâlî ailesi** , **Mîkâlîler** olarak da bilinir, 9. yüzyıldan 11. yüzyıla kadar [Horasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan)'ın önde gelen [İranlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran_halklar%C4%B1) aristokrat ailesidir. [Semerkant](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semerkant)'ın İslam öncesi soylularından geliyorlardı.

## Tarih

![Horasan, Mâverâünnehir ve Toharistan Haritası](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Transoxiana_8th_century.svg/1280px-Transoxiana_8th_century.svg.png)
*Horasan, Mâverâünnehir ve Toharistan Haritası (Cplakidas, CC-BY-SA-3.0)*

Aile, [Sasani](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sasani_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kralı [V. Behrâm](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Behr%C3%A2m)'ın soyundan geliyordu. V. Behrâm'ın soyundan biri *Şûr* unvanını taşıyordu ve muhtemelen altıncı yüzyılda [Soğdya](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fdya)'yı yönetiyordu. Ailenin *Şûr* unvanını taşıyan beş üyesi vardı, ailenin beşinci üyesi, 1933'te bulunan Soğdya ve [Arap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) belgelerine göre "Soğdya kralı", " [Semerkant](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semerkant) hükümdarı" ve "[Pencikent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pencikent) hükümdarı" unvanlarını taşıyan [Divaştiç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diva%C5%9Fti%C3%A7) adında birisidir. 722'de Divaştiç, Zarafshan'da [Araplar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) tarafından yenildi ve öldürüldü; oğlu Tarhun, ailesinin üç nesil boyunca yaşadığı [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak)'a savaş esiri olarak götürüldü.

Dördüncü kuşakta, Mikal bin Abdülvahid adlı aile üyesi, dokuzuncu yüzyılın başlarında Horasan'a yerleşmiş ve onun soyundan gelenler, *Mikal* soyadını kullanarak burada yaşamaya devam etmişlerdir.

Mîkâl bin Abdülvâhid'in oğulları Muhammed bin Mîkâl ve Şâh bin Mîkâl, Muhammed'in ikamet ettiği [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat), [Rey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rey) ve [Nişabur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9Fabur)'da [Tâhirîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%A2hir%C3%AEler) için askeri komutanlar olarak hizmet ettiler ve Abdullah Mîkâlî adında bir oğulları oldu. İkincisi, [Sistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sistan)'da [Saffârî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saff%C3%A2r%C3%AEler) [Amr bin Leys](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amr_bin_Leys)'in ve sonra onun asi generali Sebük-eri'nin ve son olarak da [halife](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet) [Muktedir'in](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muktedir_%28Abb%C3%A2s%C3%AE_halifesi%29) yönetiminde [Ahvaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahvaz) valisi olarak hizmet etmiştir. Oğlu Ebü'l-Abbas İsmâil, [Sâmânîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%A2m%C3%A2n%C3%AEler)'in saray nazırı ve Nişabur *reisi* olarak görev yapmıştır. 973'te öldü. Üç oğlu vardı; biri babasının makamlarını alacak olan [Ebû Muhammed Abdullah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eb%C3%BB_Muhammed_Abdullah), diğeri [Ebû Ca‘fer Mîkâlî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eb%C3%BB_Ca%E2%80%98fer_M%C3%AEk%C3%A2l%C3%AE) ve sonuncusu da [Bizanslılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve bozkırlarında [putperest](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paganizm) [Türklerle](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1) savaşan bir askeri subay olan [Ebü'l-Kâsım Ali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eb%C3%BC%27l-K%C3%A2s%C4%B1m_Ali). Sâmânîler'in yıkılmasından sonra Mîkâlîler, Horasan'ın yeni efendileri olan [Gazneliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazneliler)e hizmet etmeye başladılar. [Hasanak Mîkâlî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasanak_M%C3%AEk%C3%A2l%C3%AE) adında bir Mîkâlî soylusu yüksek mevkilere yükseldi ve 1024'te Gazneli hükümdarı [Mahmud Gaznevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmud_Gaznev%C3%AE)'nin [*vezir*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vezir)*i* oldu.

Mahmud daha sonra 1030'da öldü ve kısa süre sonra en küçüğü [Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_%28Gazne_sultan%C4%B1%29) ve en büyüğü [Mesud](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mesud_%28Gazneli%29) olan iki oğlu arasında bir iç savaş çıktı. Hasanak, Ali bin İl-Arslan adlı bir Türk [zenginiyle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Magnate) birlikte Muhammed'i destekledi ve her ikisi de Gazneli devleti üzerinde mutlak güce sahip olacaklarını, Muhammed'in ise sembolik bir lider olarak kalacağını umuyorlardı. Ancak Ali, diğer Gazneli devlet adamları da dahil olmak üzere Hasanak'tan uzaklaşmaya başladı ve Mesud'a bağlılıklarını değiştirdiler.

Hasanak ise Muhammed'i desteklemeye devam etti, ancak sonunda yenildi ve Muhammed tarafından hapsedildi. Hasanak'ın rakibi Ebu Sehl Zawzani'nin çabalarıyla Mesud, Hasanak'ı küfürle suçladı ve 14 Şubat 1032'de idam ettirdi. Sahib Hüseyin Mîkâlî adlı bir diğer Mîkâlî, Gazneliler döneminde idari ve askeri subay olarak görev yaptı, ancak bir savaş sırasında [Selçuklu Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarafından esir alındı. Ancak daha sonra Selçuklu hükümdarı [Tuğrul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul)'un *veziri* oldu.

Mîkâlî ailesinden de önemli âlimler, şairler ve sanatseverler çıkmıştır. Ailenin adı 11. yüzyılın sonuna kadar anılmaya devam etmiş, ancak daha sonra kaynaklarda yer almamıştır.

## Mîkâlîlerin listesi

- [Mikal ibn Abd al-Wahid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mikal_ibn_Abd_al-Wahid)
- Muhammed ibn Mikal, [Tâhir](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%A2hir%C3%AEler) generali
- Şah ibn Mikal, [Tâhir](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%A2hir%C3%AEler) generali
- [Muhammed ibn Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_ibn_%C5%9Eah), [Abbâsî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler) generali
- [Abdullah Mîkâlî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abdullah_M%C3%AEk%C3%A2l%C3%AE), [Saffârî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saff%C3%A2r%C3%AEler) komutanı ve [Abbâsî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler) eyaleti [Ahvaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahvaz) valisi
- Ebu'l-Abbas İsmail, [Sâmânî](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%A2m%C3%A2n%C3%AEler) yetkilisi ve *reis*
- [Ebu'l Kasım Ali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebu%27l_Kas%C4%B1m_Ali), [Abbâsî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler) ve [Sâmânî](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%A2m%C3%A2n%C3%AEler) askeri subayı
- [Ebu Muhammed Abd-Allah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebu_Muhammed_Abd-Allah), Sâmânî yetkilisi ve *reis*
- [Ebu Cafer Mîkâlî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebu_Cafer_M%C3%AEk%C3%A2l%C3%AE), Sâmânî yetkilisi ve *reis*
- Hasanak Mîkâlî, [Mahmud Gaznevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmud_Gaznev%C3%AE)nin [*vezir*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vezir)*i* ve [Nişabur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9Fabur)lu *reis*
- [Hâce Ali Ebu'l-Kâsım bin Abdullah](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%A2ce_Ali_Ebu%27l-K%C3%A2s%C4%B1m_bin_Abdullah), 11. yüzyılın ilk yarısında [Gazne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazne)li *reis*
- [Ebû'l-Muzaffar Ali bin Ebû'l-Kâsım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eb%C3%BB%27l-Muzaffar_Ali_bin_Eb%C3%BB%27l-K%C3%A2s%C4%B1m), [Gazne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazne)li *reis* ve Hâce'nin oğlu, 1055 yılında ölmüştür.
- [Sahib Hüseyin Mîkâlî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sahib_H%C3%BCseyin_M%C3%AEk%C3%A2l%C3%AE), Gazneli subayı ve daha sonra [Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1) subayı (kısa bir süre [Tuğrul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Frul)'un ikinci veziri oldu)