Mâlik Nâilî Paşa

Mâlik Nâilî Paşa (1809, Libohova – 23 Mart 1893, Libohova), Arnavut asıllı Osmanlı devlet adamıdır. Arslan Paşazâde âilesinin son reîsidir.

Hayatı

Âilesi ve ilk yılları

Mâlik Nâilî, 1809'da Libohova'da şöhretli Arnavut kökenli Arslan Paşazâde âilesine doğdu.^{[1]Bilmez, Bülent. The First Ottoman Experiment in Democracy. Orient-Institut Istanbul (Max Weber Stiftung), 2016, s. 163.} Babası Âdem Bey, annesi ise Belkıs Hanım'dır. Babaannesi Şehnisâ Hanım, Tepedelenli Ali Paşa'nın kız kardeşidir. Dayısı Ali Paşa'nın hazînedârlığını yapan Âdem Bey, 1817'de genç yaşta veremden öldü.

Dedesi Ali Paşa, kendisini ve ağabeyi İzzet Bey'i himâyesine alarak büyüttü. 1822'de Ali Paşa ve çevresindekilerinin katlerinden sağ kurtulan Mâlik Nâilî, âilenin tek vârisi olarak Libohova'yı Arslan Paşazâde hânedânının merkezi hâline getirdi.^{[2]Ballı, Muhammet. Libohovalı Ahmed Müfid Bey'in Diplomatik ve Siyasi Faaliyetleri (1897-1912). T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, 2025, s. 305.}

Kariyeri

1854 veya 1855'te yazdığı başarılı bir dilekçede Mâlik Nâilî Bey, kendisini Ergiri Sancağı "hânedân-ı kadiminden" Ali Paşa'nın hâfidi olarak tanıttı. Âilesinin devlete hizmet geçmişini zikrederek Istabl-ı Âmire Müdürlüğü ünvanıyla hizmete kabul edilmesini talep etti. Bu görevle Mâlik Paşa, Ağustos 1857'de mîr-i mîrân mertebesine getirildi. 20 Temmuz 1877'de ise uzun süreli sadâkat ve hizmetlerinden ötürü Rumeli Beylerbeyliği pâyesiyle taltif edildi. 93 Harbi sırasında düzenlenen savaş yardımı kampanyasına 100,000 kuruş gibi o dönem için çok büyük bir bağış yaptı.

23 Mart 1893'te Mâlik Nâilî Paşa, doğduğu Libohova'da öldü.^{[3]Süreyya, Mehmed. Sicill-i Osmânî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Haziran 1996, s. 930.} Mezarı, kasabadaki âile kabristanındadır. Oldukça zengin ve toprak sâhibiydi.

Özel hayatı

İlk zevcesi Şemsi Hanım, ünlü Arnavut Alizoti âilesine mensuptu. İkinci eşi Esmâ Hanım ise Çerkes asıllıydı; bu evlilikten Ali Nakî Paşa ve Âdem Safiyüddin Bey olmak üzere iki çocuğu dünyaya geldi. Torunları arasında en tanınmış olanlar ise Libohovalı Ekrem Bey ve Libohovalı Müfid Bey'dir.