# Lomlar
> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Lomlar
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Lomlar, https://tr.wikipedia.org/wiki/Lomlar (CC-BY-SA-4.0)
- **Grup:** Lomlar; Poşalar
- **Nüfus:** 2000.
- **Diller:** Lomavren, Ermenice, Gürcüce, Türkçe
- **Dinler:** Ermeni Apostolik Kilisesi, Sünni İslam
- **İlgili gruplar:** Domlar, Romanlar, Hint-Aryan
**Lomlar** veya **Poşalar** (Բոշա *Boşa*, ბოშა *Boşa*, Боша *Boşa*), [Ermenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenistan), [Gürcistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan), [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) ve az da olsa [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan)'da belli bölgelere dağılmış topluluklardır. Poşa, Gürcüce "Boşa"dan (ბოშა) gelir ve [Tao-Klarceti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tao-Klarceti) bölgesi ile yakın çevresinde [Çingeneler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ingeneler)e verilen isimdir. Nitekim bu topluluk 1835 Osmanlı nüfus defterinde Çingene anlamında "Kıptî", 1886 Rus nüfus sayımında da "Çingene" (цыгане) olarak kaydedilmiştir.[^1][^2] Günümüzde Çingene anlamında Boşa adının kullanıldığı tek dil Gürcücedir.
Lomlar veya Poşalar, [Hint-Aryan dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint-Aryan_dilleri)nde ve içinde yoğun [Ermenice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenice) kelimelerin de bulunduğu Lomca (Lomavren) konuşurlar. [11. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/11._y%C3%BCzy%C4%B1l)da [Hindistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hindistan)'dan ayrılmış ve batıya doğru göç etmişlerdir. Günümüzde [Domlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Domlar), Dombalar ve [Rom](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rom) gibi gruplarla beraber çağdaş [Rom](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ingeneler) halklarının etnolojik yapısını oluştururlar.
Çingenelerin Poşa olarak adlandırıldığı [Tao-Klarceti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tao-Klarceti) bölgesinde bu topluluk, 1835 nüfus tespitinde Müslüman ve Hristiyan nüfusun bir parçası sayılmamış, "Kıptî" adıyla ayrı bir defterde kaydedilmiştir. Örneğin Çıldır Eyaleti'ne bağlı Ardanuç sancağında 37 hanede 83 erkek bu adla kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince bu tarihte Ardanuç sancağında yaklaşık 166 Poşanın yaşadığı ortaya çıkar.[^3] Aynı topluluk 1886 Rus nüfus sayımında "Çingene" adıyla kaydedilmişti. Bu tarihte [Artvin sancağının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artvin_Okrugu) Ardanuç kazasının [Longothevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulan%C4%B1k%2C_Ardanu%C3%A7) nahiyesinde 214 Çingene, Şavşet-İmerhevi kazasının [Okrobageti](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC%2C_%C5%9Eav%C5%9Fat) nahiyesinde 82 Çingene yaşıyordu. Bu nüfus tespitinde “Çingene”, coğrafi bir yer olmamasına rağmen, bu iki nahiyeyi oluşturan idari birimler sayılmıştır.[^4] Bu durum Poşaların bu tarihte yerleşik bir hayata geçmediğini göstermesi açısından da önemlidir. Aynı nüfus sayımında [Oltu sancağının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oltu_Okrugu) Taoskari kazasına bağlı [Aşağı Sevkari](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yolg%C3%B6zler%2C_Olur) köyünde, 39'u erkek ve 30'u kadın olmak üzere 14 hanede 69 Çingene kaydedilmiştir. Aynı köyde ayrıca 1 hanede 2 Türk ikamet ediyordu.[^5] Bu kayıt ise, Poşların veya Çingenelerin bu bölgede yerleşik hayata geçmeye başladıklarını göstermektedir.
Lomlar genelde tüm Roman halkları gibi bulundukları coğrafya ve ülkelerin dillerini konuşurlar. Günümüzde Ermenistan'da Lomca yani Lomavren dili belli bir düzeyde varlığını korumuș olmasına karşın, [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'de yaşayan Poşalar sadece Lomca kelime haznesi ile [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) konuşurlar. Gürcistan'da [Tiflis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiflis), [Kutaisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutaisi), [Ahılkelek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ah%C4%B1lkelek) ve [Ahıska](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ah%C4%B1ska) şehirlerinde, Ermenistan'da [Erivan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erivan)'ın ilçeleri olan ([Kanaker-Zeytun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kanaker-Zeytun), [Nork-Maraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nork-Mara%C5%9F)) ve [Gümrü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCmr%C3%BC) şehirlerinde yoğun olarak yaşarlar. Türkiye'de ise [Artvin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artvin), [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum), [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas), [Bayburt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayburt), [Ardahan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ardahan), [Erzincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan) gibi iller Lom nüfusun ağırlıklı olarak yaşadıkları şehirlerin başında gelir.
Anadolu'da kendini Poşa olarak adlandıran grup göç hareketlerinde Batı'ya gitmemiş Anadolu'da kalmıştır. Çoğunlukla Batı Ermenicesinin yerel varyantını konuştukları görülür. Lomavren diline ait birkaç sözcük vardır.
[^1]: Faruk Taşkın - Ali İrfan Kaya, Ardanuç Nüfus Defterleri (1835), Ankara, 2018, s.197-199, ISBN 978-605-288-814-8
[^2]: Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Batum oblastı" 1401, 1460.
[^3]: Faruk Taşkın - Ali İrfan Kaya, Ardanuç Nüfus Defterleri (1835), Ankara, 2018, s.197-199, ISBN 978-605-288-814-8
[^4]: Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Batum oblastı" - 1401, 1460.
[^5]: Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı" - 804.