# Litvanya Tatarları > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya_Tatarlar%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Litvanya Tatarları, https://tr.wikipedia.org/wiki/Litvanya_Tatarlar%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![Trakai kalesinde Tatar sergisi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Le_Chateau_Trakai_salle_des_Tartares_lituanniens_%281%29.JPG/1280px-Le_Chateau_Trakai_salle_des_Tartares_lituanniens_%281%29.JPG) *Trakai kalesinde Tatar sergisi (PIERRE ANDRE LECLERCQ, CC-BY-SA-4.0)* **Litvanya'daki Tatarlar,** [Litvanya Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya)'nde yaşayan benzersiz bir etnik gruptur ve en eski ulusal azınlıklardan biri olarak kabul edilir. ## Ortaya çıkışı Litvanya'daki Tatarlar, [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1) ve [Moğol boylarının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar) torunlarıdır. Ataları [Altın Orda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1n_Orda_Devleti) ve [Kırım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)ndan gelen göçmenlerdi. Tatarların artık kendi devletleri yok, ancak etnik kültürlerini, ulusal ve dini kimliklerini koruyabildiler. Litvanyalı Tatarların çoğu [Sünni Müslümanlardır](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCnnilik). Ruhani merkez müftülüğü, 1998 yılında [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi)'nin dağılmasının ardından restore edildi. Bugün Litvanya Tatar camileri [Nemėžis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nem%C4%97%C5%BEis), [Keturiasdešimt Totorių](https://turkipedia.org/tr/wiki/Keturiasde%C5%A1imt_Totori%C5%B3) köyü, Raižiai ve [Kaunas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaunas)'ta faaliyet göstermektedir. [İkinci Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'ndan önce [Litvanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya)'da altı cami vardı ve bunlardan üçü yıkıldı.[^1] ## Litvanya'ya gelişleri [14. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/14._y%C3%BCzy%C4%B1l)da [Litvanya Büyük Dükalığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya_B%C3%BCy%C3%BCk_D%C3%BCkal%C4%B1%C4%9F%C4%B1) geniş bir alanı kapladı ve doğudaki sınır Tatar topraklarına yakındı. İki millet arasında yoğun bir iletişim vardı. İlk Tatarlar, 1319-1320'de [Haçlılarla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ha%C3%A7l%C4%B1_Seferleri) yapılan savaşlarda müttefik olarak [Litvanya Büyük Dükalığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya_B%C3%BCy%C3%BCk_D%C3%BCkal%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na geldiler. Daha sonra Büyük Dük [Vytautas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vytautas), bazı Tatar ailelerini Litvanya'ya davet etti. Tatarlar [Trakai](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakai), [Vilnius](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vilnius) ve [Alytus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alytus)'tan çok uzak olmayan bölgelere yerleştiler. Yüzlerce Tatar askerinin aileleri ve eşyalarıyla birlikte [14. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/14._y%C3%BCzy%C4%B1l)ın sonunda [Litvanya Büyük Dükalığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya_B%C3%BCy%C3%BCk_D%C3%BCkal%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na geldiğine inanılıyor. Gelenlerin arasında bir dizi soylu Tatar da vardı. Litvanya Tatarları, kendi askeri oluşumlarına sahip oldukları için iyi bilinirler. Başlangıçta, onlara Bayraklar, daha sonra - ilk [Litvanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya) sınır ordusu olarak kabul edilen Ön Muhafız Alayları denir. Yüzyıllar boyunca Tatarların ana faaliyeti askeri ve diplomatik hizmette hizmet etmekti. Tatarlar [Vytautas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vytautas)'ın kişisel muhafızlarını oluşturdular ve onunla birlikte 15 Temmuz 1410'da meşhur [Grunwald Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Grunwald_Muharebesi)'ne katıldılar. Dük ile özel bir ilişki nedeniyle vergiden muaf tutuldular. İyi hizmet için toprak ve malikanelerle ödüllendirildiler. [18. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/18._y%C3%BCzy%C4%B1l)ın sonundan 20. yüzyılın ortalarına kadar 50'ye kadar Tatar general çeşitli Litvanya ordularında görev yaptı.[^2] ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f4/Totoriai_medl%C5%BEiasi_Vilniaus_me%C4%8Det%C4%97je_Luki%C5%A1k%C4%97se.jpg) * (Franciszek Smuglewicz, public-domain)* Zamanla Litvanyalı Tatar meslekleri değişti. [20. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/20._y%C3%BCzy%C4%B1l)ın başlarında Tatarlar arasında doktorlar, bilim adamları, sanatçılar ve serbest mesleklerin temsilcileri ortaya çıktı. Bazıları dünyada yaygın olarak tanındı.[^3] Litvanya Tatarları, ikinci vatanları haline gelen ülkeye sadakatlerini sürdürerek, [Litvanya Büyük Dükalığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya_B%C3%BCy%C3%BCk_D%C3%BCkal%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın istisnasız bütün savaşlarına, 1794, 1831 ve 1864 ayaklanmalarına ve[^4] Litvanya bağımsızlık savaşlarına da (1918-1920) katıldılar.[^5] Yüksek bir Litvanyalı Tatar subayı olan [Albay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Albay) Alexander (Süleyman) Chaleckis, yeniden doğan [Litvanya ordusunun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya_Silahl%C4%B1_Kuvvetleri) kurucularından biriydi. Savaşlar arası dönemde [Litvanya Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya)'nde yaklaşık bin Tatar yaşıyordu. Litvanya'da [Kaunas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaunas) ve Raižiai'de merkezleri olan iki cemaati vardı. 1930'da [Grunwald Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Grunwald_Muharebesi)'nin 520. yıldönümünü anmak için Litvanya'nın geçici başkenti Kaunas'ta yeni bir tuğla cami açıldı. İnşaatı için önemli destek o zamanki Litvanya Hükûmeti tarafından sağlandı.[^6] ## Bugünün Litvanya'sında Şu anda [Litvanya Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya)'nde yaklaşık 3.000 Tatar yaşıyor. Bugün, Litvanya Tatarlarının çoğu [Alytus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alytus), [Kaunas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaunas) ve [Vilnius](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vilnius_%28il%29) illerinde yoğunlaşmıştır. Devletin yaşamı üzerindeki etkileri, [Vilnius](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vilnius)'un merkezindeki Totorių Caddesi ve Vilnius'un eski Lukiškės banliyösünde kanıtlanmıştır.[^7] 1988'de Litvanya Tatar Kültür Dirilişi Derneği kuruldu. Amacı, Tatarların sosyal yaşamını koordine etmek, dua evinin yeniden inşasına özen göstermek ve kültürü beslemekti. Şu anda Litvanya'da faaliyet gösteren yaklaşık 20 Litvanya Tatar kamu kuruluşu (dernek) bulunmaktadır. 1995 yılında *Lietuvos Totoriai* gazetesi [Litvanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanca), [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a) ve Lehçe dillerinde yayınlanmaya başladı.[^8] ![Raižiai Camii](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Rai%C5%BEiai%2C_me%C4%8Det%C4%97.JPG/1280px-Rai%C5%BEiai%2C_me%C4%8Det%C4%97.JPG) *Raižiai Camii (Vilensija, CC-BY-SA-3.0)* 1996 yılında Litvanya Tatar Toplulukları Birliği kuruldu. Faaliyetleri arasında Litvanya Tatar kültürünü teşvik etmek, tanımak ve yaymak yer alıyor. Birlik etkinlikler düzenlemekte, devlet kurumları, özyönetim kurumları ve [Polonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya) ve [Beyaz Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belarus)'daki ilgili Litvanya Tatar kuruluşları, [Kırım Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarlar%C4%B1) Ulusal Parlamentosu ile ilişkileri sürdürmektedir. 2009 yılında, tarihi hafızayı sürdürmek ve mirası korumakla uğraşan [Büyük Vytautas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vytautas) Anıt Yapım Vakfı kuruldu. Litvanya'da birkaç Litvanya Tatarı Pazar okulu vardır. Litvanya Tatar folklorunun restorasyonu 1997 yılında ilk kolektif "Alije" nin kurulmasıyla başladı. 2011 yılında Litvanya Tatar folklor topluluğu "Ilsu" (Vatan) [Vilnius](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vilnius)'ta kuruldu ve daha sonra folklor grubu "Efsane" oluşturuldu. Bugün [Trakai Tarih Müzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakai), Litvanya Tatarlarına adanmış kalıcı bir sergiye sahiptir. ## Mutfak mirası ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/02_Litauische_Mohnrolle%2C_Sanok_2013.JPG/1280px-02_Litauische_Mohnrolle%2C_Sanok_2013.JPG) * (Silar, CC-BY-SA-3.0)* Litvanya Tatarları mutfak geleneklerini sürdürdüler. Litvanya ve yurtdışındaki en meşhur yemekleri, "Šimtalapis" dolgulu, katmanlı bir kek. Kuzu ve dana etli Litvanya Tatarı köfte, etli balkabağı turtası (daha önce geleneksel olarak kullanılan kaz), törensel yuvarlak çörekler - jama, tatlı helvası da yaygın olarak bilinmektedir.[^9] ## Önemli Litvanya Tatarları - [Süleyman Sülkeviç](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleyman_S%C3%BClkevi%C3%A7) (1865-1920), Rusya İmparatorluğu Korgenerali, Kırım Bölgesel Hükûmeti Başbakanı (1918) ve 1918–20'de [Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan_Silahl%C4%B1_Kuvvetleri_Genelkurmay_Ba%C5%9Fkanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1). - Mikhail Tugan-Baranovsky (1865-1919), politik ekonomi teorisyeni ve profesör - (1964 doğumlu), siyaset bilimci, [Mykolas Romeris Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mykolas_Romeris_%C3%9Cniversitesi) profesörü, şair, Litvanya Soykırımı ve Direniş Araştırma Merkezi genel müdürü.[^10] - (1950 doğumlu), tarihçi, Litvanya Tarih Enstitüsü baş araştırmacısı ve [Vilnius Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vilnius_%C3%9Cniversitesi)'nde profesör.[^11] - (1909-1992), [Büyük Britanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birle%C5%9Fik_Krall%C4%B1k)'daki Litvanya toplumunun başkanı. - (1972 doğumlu), profesyonel sirk sanatçısı, palyaço, amatör sirk topluluğu "Dzūkija" nın başkanı. ## Ayrıca bakınız - [İmparatorluk Muhafızlarının Litvanyalı Tatarları](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0mparatorluk_Muhaf%C4%B1zlar%C4%B1n%C4%B1n_Litvanyal%C4%B1_Tatarlar%C4%B1) [^1]: True Lithuania. [^2]: The amazing survival of the Baltic Muslims. 1 Ocak 2016. [^3]: A. Jakubauskas, Lietuvos totoriai istorijoje ir kultūroje, Vilnius, 2009. [^4]: T. Bairašauskaitė, Lietuvos totoriai XIX amžiuje, Vilnius, 1996. [^5]: Totoriai Lietuvoje. 6 Ağustos 2007. [^6]: LDK Totorių Istorija – Lietuvos totoriai. [^7]: Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės istorijos. [^8]: Totoriai. [^9]: The Tatars: 700 years of influence on Lithuania’s history, language and food. 3 Haziran 2016. [^10]: Adas Jakubauskas. [^11]: Lietuvos istorijos institutas.