# Lavta

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Lavta
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Lavta, https://tr.wikipedia.org/wiki/Lavta (CC-BY-SA-4.0)

![Türk lavtası](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/78/T%C3%BCrk_lavtas%C4%B1_2014-02-13_18-49.jpg)
*Türk lavtası (User:Furky14, CC-BY-SA-3.0)*

**Lâvta** (lût, luth, lute, lauto), mızrapla çalınan, gövdesi uttan[^1] küçük bir [Batı müziği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Klasik_m%C3%BCzik) ve [Türk müziği](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_m%C3%BCzi%C4%9Fi) çalgısı.

## Tarihi

![Lavta çalan kadın, Andrea Solario.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Andrea_Solario_-_The_Lute_Player.jpg/1280px-Andrea_Solario_-_The_Lute_Player.jpg)
*Lavta çalan kadın, Andrea Solario. (Andrea Solari, public-domain)*

İlk çağda [Sümerler](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCmerler), [Mısırlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1rl%C4%B1lar), [Babilliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Babil), [Romalılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antik_Roma) ve [Yunanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanlar)da bu sazın ilkel şekline rastlandı. Daha sonraları Araplar tarafından geliştirildi ve [Endülüs Emevileri Dönemi](https://turkipedia.org/tr/wiki/End%C3%BCl%C3%BCs_Emev%C3%AE_Devleti)'nde İspanyollara, oradan da batıya yerleşti.

[Türk müziği](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_m%C3%BCzi%C4%9Fi)ne 18. yüzyılda girdi. [Tamburi Cemil Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanbur%C3%AE_Cemil_Bey) lavtayı [bağa mızrap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fa_m%C4%B1zrap)la çalarak yeni bir özellik getirdi. Bu dönemde [incesaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ncesaz_%28anlam_ayr%C4%B1m%C4%B1%29) gruplarına alındı ancak, 19. yüzyılda popülerliğini yitirdi. Bugün nadiren de olsa [Barok müzik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barok_m%C3%BCzik)te ve [Klasik Türk müziği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Klasik_T%C3%BCrk_m%C3%BCzi%C4%9Fi)nde kullanılmaktadır.

## Yapısı

[Uda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ut) çok benzer. Farkları, gövdesinde uda göre daha az dilim bulunması ve perdeli olmasıdır. Udta perde yokken lavtada yirmi altı tane perde aralığı bulunmaktadır. Akdeniz lavtasının çifterli takılan sekiz tane teli vardır. Bazı lavta yapımcıları en üstteki teli kaldırarak yedi telli ve yedi burgulu lavta üretirler. Barok lavtanınsa yine çifterli takılan on bir teli vardır. Ahenk tellerinin de eklenmesiyle tel sayısı arttırılabilir. [Saz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Flama)ın atası olarak nitelendirilmektedir.

## Kullanımı

Akdeniz lavtası bağa mızrapla veya plastik mızrapla çalınır. Bağa mızrapla çalındığında [tambur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tambur)a çok yakın bir ses elde edildiği için Türk müziğindeki gelişimi olumsuz etkilemiştir. Barok lavta ve rönesans lavtası sağ elin baş ve işaret parmaklarıyla teller çekilerek çalınır. Ayrıca lavta çalan kişiye *lavtavi* ya da *lavtacı* denir.

## Önemli lavtacılar

### Türk müziğinde

- [Tamburi Cemil Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanbur%C3%AE_Cemil_Bey)
- [Mesut Cemil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesut_Cemil)
- [Lavtacı Andon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lavtac%C4%B1_Andon)
- [Lavtacı Civan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lavtac%C4%B1_Civan)
- [Lütfi Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCtfi_%28Al%C3%A2iye_Beyi%29)
- [Lavtacı Şeyda Hanım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lavtac%C4%B1_%C5%9Eeyda_Han%C4%B1m)

## Dış bağlantılar

- [Great Guide On How To Age With Grace!](http://www.turkmusikisi.com/calgilar/lavta/lavta.htm) Turkmusikisi

[^1]: Sözlükte Türkçe karşılığı: lavta ne demek? Kaynak: Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 19 Temmuz 2013 <http://ne-demek.net/anlam%C4%B1/lavta-ne-demek.html>