# Lala Mustafa Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Lala_Mustafa_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Lala Mustafa Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Lala_Mustafa_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Lala_Mustafa_Pasa_%28166346242%29.jpg/1280px-Lala_Mustafa_Pasa_%28166346242%29.jpg) * (Jean-Jacques Boissard, public-domain)* - **Makam:** Osmanlı Sadrazamı; Kubbealtı Veziri; Mısır Beylerbeyi Vekili - **Dönembaşı:** 28 Nisan 1580; 1568; 1549 - **Dönemsonu:** 7 Ağustos 1580; 28 Nisan 1580; 1549 - **Hükümdar:** III. Murad; I. Süleyman - **Öncegelen:** Semiz Ahmed Paşa; Davud Paşa - **Sonragelen:** Koca Sinan Paşa; Semiz Ali Paşa - **Doğum tarihi:** 1500'ler - **Doğum yeri:** Sokoloviçi, Bosna Sancağı, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 7 Ağustos 1580 - **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Yattığı yer:** Eyüpsultan Mezarlığı, İstanbul, Türkiye - **Eşi:** Fatma Hatun; Hümaşah Sultan - **Çocukları:** Mehmed Paşa; Sultanzade Abdülbaki Bey - **İlişkiler:** Divane Hüsrev Paşa (abisi) **Lala Mustafa Paşa** ya da **Lala Kara Mustafa Paşa** (1500'ler, [Sokoloviçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokolovi%C3%A7i) – 7 Ağustos 1580, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad) saltanatında 28 Nisan 1580 ile 7 Ağustos 1580 tarihleri arasında üç ay dokuz gün [sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam)lık yapmış [Sırp](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rplar) asıllı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) devlet adamıdır. İlk büyük başarısını 1570 yılındaki Kıbrıs serdarlığı sırasında gösterdiğinden "*Kıbrıs Fatihi*" olarak anılır. 1578'de başlattığı "*İran Seferi*" serdarlığında gösterdiği başarılar nedeniyle de *Şirvan ve Gürcistan fâtihi* olarak bilinir. "*Lala*" unvanı, şehzadeliğinde [II. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Selim)'e lalalık etmiş olmasından kaynaklanır. ## Yaşamı Lala Mustafa Paşa, 1500'lerde, [Sokollu Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokollu_Mehmed_Pa%C5%9Fa) gibi [Bosna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna-Hersek)lı [Sırp](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rplar) asıllı [Sokollu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokollu) ailesine doğdu. Ağabeyi [Deli Hüsrev Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Div%C3%A2ne_H%C3%BCsrev_Pa%C5%9Fa)'nın desteğiyle [I. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim) devrinde saraya girdi.[^1] [Berber](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berber) olarak çalışırken, [I. Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'ın dikkatini çekti ve daha sonra çeşnigir ve mirahorluk yaptı. 1555'te [Damat Rüstem Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C3%BCstem_Pa%C5%9Fa)'nın sadrazam olmasından sonra saraydan uzaklaştırıldı; Filistin-Safed Sancakbeyi oldu. 1556'da, Manisa Valisi [Şehzade Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Selim)'in lalalığına tayin edildi. Bu görevi sırasında Şehzade Selim ile [Şehzade Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Bayezid)'in arasındaki rekabetin ortaya çıkmasına neden olduğu ve Bayezid'in isyanında önemli rol oynadığı düşünülür.[^2] Daha önce Bayezid'in hizmetinde bulunmuş olan Lala Mustafa onu babasına Selim'i kötüleyen mektuplar yazmaya teşvik etmiş;[^3] iki kardeşin arasının açılması üzerine ortamı yatıştırmak için Selim'i Konya'ya, Bayezid'i Amasya'ya atayan Kanuni; Lala Mustafa Paşa'yı Selim'in yanına göndermişti. Başlangıçta Kütahya'dan ayrılmak istemeyen Bayezid, Amasya'ya gitmek zorunda kalınca yolda asker topladı; kardeşi Selim'in topladığı ordu ile 1559'da Konya'da çarpıştı. Bu çarpışmada Lala Mustafa Paşa, Bayezid'a karşı savaştı. Bayezid yenilerek, Amasya'ya kaçmak zorunda kaldı. Lala Mustafa Paşa 14 Eylül 1560'ta önce [Pojega](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pojega) sancakbeyi, sonra da [Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van_%28eyalet%29) Beylerbeyi'ne getirildi.[^4] ### Yemen Seferi (1568) [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum), [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep) ve [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam) beylerbeyliklerinde de bulunan Lala Mustafa Paşa, [II. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Selim) devrinde 1567'de [Yemen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yemen)'de Zeydi imamlarından Topal Mutahhar'ın isyân çıkarması üzerine, vezir olarak oraya gönderildi. [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'da Yemen harekâtının hazırlıkları ile meşgulken, yerine [Koca Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koca_Sinan_Pa%C5%9Fa) tayin edilip İstanbul'a çağrıldı ve altıncı vezir olarak [Divân](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2n-%C4%B1_H%C3%BCm%C3%A2yun)'a girdi.[^5] ### Kıbrıs'ın fethi (1570-1571) 1570 yılında Venedikliler'in elindeki Kıbrıs adasındaki Rum halktan gelen yardım talebi üzerine Kıbrıs'a sefere yapılması gündeme geldiğinde Sadrazam [Sokullu Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokollu_Mehmed_Pa%C5%9Fa)’nın karşı çıkmasına rağmen Kıbrıs Seferini destekledi. [Piyale Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Piy%C3%A2le_Pa%C5%9Fa) komutasındaki donanma ile birlikte[^6] komutasındaki yaya 60.000 kişiden oluşan Osmanlı Ordusunu, 2 Temmuz 1570'te [Limasol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Limasol)'a çıkardı.[^7] 15 Eylül 1570 tarihinde Lala Mustafa Paşa, tören ile Lefkoşa şehrine girdi.[^8] 15 Eylül 1571’de adadan ayrıldı ve İstanbul'a döndü. ### İran seferi (1578-1579) ![Lala Mustafa Paşa İran seferine çıkarken (1578) / Nusretnâme](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/04/1578-Departure_from_the_palace_of_the_army_for_the_war-Nusretname-large.jpg) *Lala Mustafa Paşa İran seferine çıkarken (1578) / Nusretnâme (public-domain)* ![Lala Mustafa Paşa Safevî ordusuna karşı kazandığı Çıldır zaferi (1578) sonrasında / Nusretnâme](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4a/1578-Lala_Mustafa_Pasha_in_camp_after_his_Victory_at_Kars-Nusretname-detail.jpg) *Lala Mustafa Paşa Safevî ordusuna karşı kazandığı Çıldır zaferi (1578) sonrasında / Nusretnâme (public-domain)* [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad) devrinde, 1578 yılında [Safevîlerle savaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Safev%C3%AE_Sava%C5%9F%C4%B1_%281578-1590%29) başlayınca İran cephesi Seraskerliğine atandı. Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu 5 Nisan 1578'de sefere çıktıktan sonra, [Çıldır Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87%C4%B1ld%C4%B1r_Muharebesi)'nde Tokmak Han komutasındaki [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) ordusunu bozguna uğratarak [Tiflis'e girdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiflis%27in_Zapt%C4%B1_%281578%29). [Gürcistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan) ve [Şirvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirvan_%28b%C3%B6lge%29)'ı aldı. Ardından, komutayı [Özdemiroğlu Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zdemiro%C4%9Flu_Osman_Pa%C5%9Fa)'ya bırakarak İstanbul'a döndü. [İbrahim Peçevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Pe%C3%A7ev%C3%AE), onun İran Seferi hakkında;[^9] İranlılar, ondan yedikleri dayağı hiçbir serdârdan yemediler! demiştir. ### Sadrazamlığı 30 Eylül 1579’da [Sokollu Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sokollu_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'nın ölümüyle ikinci vezir, yeni Sadrazam [Şemsi Ahmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eemsi_Ahmed_Pa%C5%9Fa)'nın kısa süre sonra ölümü ile 28 Nisan 1580'de sadrazam oldu. 3 ay 9 gün sonra 7 Ağustos 1580'de İstanbul'da öldü. ### Evlilikleri İlk evliliğini [Memlük Hükümdarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) [Kansu Gavri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu_Gavri)’nin oğlu Mehmed Beyin kızı Fatma Hatun ile yaptı. Bu evliliğinden olan oğlu Mehmed Paşa, babasının vefatından beş yıl önce Halep Beylerbeyi iken vefat etti.[^10] İkinci evliliğini Kanuni Sultan Süleyman Han'ın oğlu, [Şehzade Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehzade_Mehmed)’in kızı [Hümaşah Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCma%C5%9Fah_Sultan) ile yaptı. Bu evliliğinden de Sultanzade Abdülbaki Bey isimli bir oğlu oldu.[^11] ## Hayır eserleri Kıbrıs ve Kafkasya fetihlerindeki ganimet hissesi olmak üzere, elde ettiği serveti hayır işleriyle harcadı. - [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)’da Şehzade Selim’in lalasıyken [Ilgın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ilg%C4%B1n)’da cami, bedesten, kervansaraydan oluşan "Lala Mustafa Paşa Külliyesi"'ni;[^12] - [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum)’da beylerbeyi iken 1562-63'te [Lala Mustafa Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lala_Mustafa_Pa%C5%9Fa_Camii_%28Erzurum%29), mektep ve hamamdan oluşan "Lala Mustafa Paşa Külliyesi"'ni;[^13] - [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)’da beylerbeyi iken 360 odalı Lala Paşa Hanı ve Hamamı, tekke; - Suriye'nin Kuneytra şehrinde câmi ve imaret; - Kıbrıs'ın fethinden sonra [Lefkoşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lefko%C5%9Fa)’da açtığı Hz. Ömer Camii'ne vakıflar; - İran Seferi sırasında [Kars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kars)’ta, - [Tiflis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiflis)’te camiler yaptırmıştır. - Hicaz bölgesinde [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke) ve [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)’de bâzı hizmetleri vardır.[^14] Paşanın kabri [Eyüp Sultan Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ey%C3%BCp_Sultan_Camii) müştemilatında bulunmaktadır. Latin harfleriyle yazılan mezar taşında "Kıbrıs Fatihi" ifadesi yer almaktadır. ## Popüler kültür 2013 yılında [Muhteşem Yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhte%C5%9Fem_Y%C3%BCzy%C4%B1l) dizisinde [Macit Koper](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macit_Koper) tarafından canlandırılmıştır. ## Dış kaynaklar - Danişmend, İsmail Hâmi (1971), *Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul: Türkiye Yayınevi. - Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) *Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım, XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar)*, Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) - Yalçınkaya, M. Alaaddin, "Mustafa Paşa (Lala)" (1999) *Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlilar Ansiklopedisi*, C.2 s.312-313, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Yayıncılık A.Ş. ISBN 975-08-0071-01. ## Dış bağlantılar - [Kütükoğlu, Bekir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bekir_K%C3%BCt%C3%BCko%C4%9Flu), "Lala Mustafa Paşa" (2003) *Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt:27 Sayfa:73-74*, İstanbul:TDV Yayınları. Online:[http://tdvislamansiklopedisi.org/dia/pdf/c27/c270039.pdf](http://tdvislamansiklopedisi.org/dia/pdf/c27/c270039.pdf) - Tektaş, Nazım. (2009), *Sadrâzamlar - Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*. İstanbul:Çatı Kitapları. ISBN 9789758845000 (Google books: [http://books.google.co.uk/books?id=1UppAAAAMAAJ&](http://books.google.co.uk/books?id=1UppAAAAMAAJ&) [^1]: Lala Mustafa Paşa. [^2]: Fahri Unan, Kanuni Devri Şehzade Mücadeleleri ve Bunun Osmanlı Siyasi ve Sosyal Tarihi Bakımından Önemi, Erişim tarihi:04.01.2012. [^3]: Sadık Ilgaz, Osmanlı'nın Lala Mustafa Paşa ile imtihanı, Semerkand Dergisi, Sayı 132, Aralık 2009. [^4]: Yeni Rehber Ansiklopedisi. 1994, s. C. 12 209. [^5]: Lala Mustafa Paşa. [^6]: Hacı Osman Yıldırım, Hasan Çağlar, Vahdettin Atik, a.g.e., s. 51. [^7]: Hürriyet ansiklopedik yıllığı. 1975, s. 198. [^8]: Türk tasavvuf araştırmaları. 2005, s. 209. [^9]: Ibrahim Peçevi Efendi (haz. Bekir Sıtkı Baykal) (1999), Peçevi Tarihi (2 Cilt), İstanbul:Kültür ve Turizm Bakanlığı) ISBN 975-17-1109-6 [^10]: Yeni Rehber Ansiklopedisi. 1994, s. C. 12 209. [^11]: Yeni Rehber Ansiklopedisi. 1994, s. C. 12 209. [^12]: Çobanoğlu, Ahmet Vefa, "Lala Mustafa Paşa Külliyesi" (2003) Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt:27 Sayfa:75-77 İstanbul:TDV Yayınları. Online: [^13]: Çobanoğlu, Ahmet Vefa, "Lala Mustafa Paşa Külliyesi" (2003) Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi Cilt:27 Sayfa:75-77 İstanbul:TDV Yayınları. Online: [^14]: Yeni Rehber Ansiklopedisi. 1994, s. C. 12 209.