# Lahsa Seferi (1550-51) > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Lahsa_Seferi_(1550-51) > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Lahsa Seferi (1550-51), https://tr.wikipedia.org/wiki/Lahsa_Seferi_%281550-51%29 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Portuguese_Carracks_off_a_Rocky_Coast.jpg/1280px-Portuguese_Carracks_off_a_Rocky_Coast.jpg) * (public-domain)* - **Çatışma:** Lahsa Seferi - **Parçası:** Osmanlı-Portekiz Savaşları - **Tarih:** 1550-1551 - **Yer:** Lahsa, Suudi Arabistan - **Sonuç:** Osmanlı İmparatorluğu, Lahsa'yı ele geçirerek doğrudan idare kurdu - **Savaşan:** Osmanlı İmparatorluğu; Beni Halid Aşireti; Portekiz İmparatorluğu - **Komutan:** Bilal Muhammed Paşa; Emir Sadun; Alvaro de Noronha - **Güç:** 1.000 piyade ve istihkâm birliği; 1.000 Portekiz deniz askeri, 3.000 Arap piyade **Lahsa Seferi**, 1550-51 yıllarında [Basra Körfezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_K%C3%B6rfezi) çıkışını tutan [Portekiz İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nu bölgeden atma hedefine yönelik stratejik bir hamle olarak [Arap Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'nın doğu kıyılarının [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarafından ele geçirilerek doğrudan Türk idaresine alınışı. **Lahsa** sözcüğü, Suudi Arabistan'ın [Katar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katar)'a kadarki doğu kıyılarına verilen **Al-Ahsa** adının Türkçede bozulmuş şeklidir. ## Arka plan 1517 yılında [Memlûk Sultanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti)'nı yıkarak [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r) ve [Hicaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz)'ı ele geçiren Osmanlı Devleti, [Kızıldeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1ldeniz) ve [Basra Körfezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_K%C3%B6rfezi) çıkışlarının [Portekiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz) tarafından tutulmuş olması nedeniyle [Hint Okyanusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint_Okyanusu) ticaret yollarının kesilmiş olduğu ve bu yeni topraklarının gelirlerin dikkate değer ölçüde azalmış olduğu bir siyasi ve ekonomik durumla karşı karşıya kalmıştı. Bu çerçevede, [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'daki ayaklanmaları bastırarak tam egemenlik sağlaması 1520'lerin ortalarını bulan [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), bu tarihlerden itibaren çift yönlü bir fetih ve yerleşme siyaseti izledi. Batıda 1538-1548 arasında [Yemen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yemen)'de doğrudan Türk yönetimi kurulurken, 1534 yılında [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'ın fethi ve 1538-1546 arasında [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'nın doğrudan Türk yönetimine alınmasıyla [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) iki noktada [Hint Okyanusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint_Okyanusu) kıyılarına kesin olarak yerleşti. Esasen [Lahsa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lahsa) bölgesinin merkezi [Katif](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katif) ve [Bahreyn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bahreyn)'in emirleri [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'ın 1534 yılında [Bağdat'ı fethi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irakeyn_Seferi)nin ardından padişaha elçi göndererek bağlılıklarını bildirmişler ve bölge şeklen Osmanlı egemenliğine girmişti.[^1] Ancak, [Katif](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katif) emiri her ne kadar 1534 yılında [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne bağlılığını bildirmişse de aradan geçen süre zarfında [Portekiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz) egemenliğindeki [Hürmüz Emirliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrm%C3%BCz_Emirli%C4%9Fi)'nin tâbiyetine, bu itibarla da [Portekiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz)'in dolaylı etkisine girmişti. Bir sonraki askerî hedefi [Hürmüz](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrm%C3%BCz_Adas%C4%B1)'de üslenmiş bulunan [Portekiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz)lileri bölgeden ilelebet sökerek bölgenin tıkanmış ticaret yollarını bu devletin ablukasından kurtarmak olan [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), 1546 yılında [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'yı fethettikten ve eyalet olarak teşkilatlandırdıktan sonra [Lahsa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lahsa)'yı doğrudan yönetimine almaya girişti. ## Askeri harekât ![Bir minyatürde Osmanlı topçu askeri](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/51/R%C3%A5lamb_Costume_Book%2C_Top%C3%A7u.jpg) *Bir minyatürde Osmanlı topçu askeri (Claes Ralamb, Sweden ambassador in Turkey between 1657-58., public-domain)* Dönemin sadrazamı [Rüstem Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C3%BCstem_Pa%C5%9Fa)'nın emriyle [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'dan yola çıkan ve çoğunluğu yerel kuvvetlerden oluşan [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra) Valisi [Muhammed Bilal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_Bilal_Pa%C5%9Fa) komutasındaki bir Osmanlı birliği 1550 yılında yaklaşık 550 kilometre güneydeki [Katif](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katif)'i fethetti. [Hürmüz](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrm%C3%BCz_Adas%C4%B1)'e yönelik tehdidin arttığını görerek 1551 Temmuz ayında denizden harekete geçen Hürmüz Komutanı [Alvaro de Noronha](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alvaro_de_Noronha) 1.000 Portekizli asker ve 3.000 kişilik yerel destekten oluşan bir birlikle küçük bir kalede bulunan 400 kişilik bir Osmanlı garnizonunun konuşlu olduğu [Katif](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katif)'i bombardımana tuttu. Yeterince müstahkem olmayan kalenin savunulmasının mümkün olmadığını gören Türk birliği çekildi. Portekizliler karaya çıkarak kaleyi yıktılar. Donanma daha sonra [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra)'ya ilerlediyse de, saldırıya cesaret edemeden döndü.[^2] Bölgeye kesin olarak yerleşmeye kararlı olan [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), [Portekiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz) donanmasının etkisiz kalarak geri dönmesinden istifade ederek daha güçlü bir birlik gönderdi ve 1551 Ağustos ayında [Katif](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katif)'e tekrar girdi. 1.000 piyadeden oluşan ve ateşli silahlar ve birkaç topla donatılmış birliğe bu defa mühendisler ve muahasebeciler de eşlik ediyordu. Muhasabeciler kentin ve çevresinin [tahrir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahrir)ini yaparken mühendisler de denizden saldırılara karşı koyabilecek bir kalenin inşasına giriştiler. Birkaç ay sonra kale tamamlandı ve Türk birliği ileri harekâtını sürdürerek yaklaşık 170 kilometre içeride yer alan ve bölgenin en önemli kenti olan [Hofuf](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCfuf)'a girdi. Yıllarca Lahsa bölgesine hakim olan [Beni Halid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beni_Halid) aşireti Türk birliğinin Hofuf'u zaptını haber alınca [Sadun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadun) komutasında harekete geçtiler, ancak Türk birliğinin yüksek askerî gücü karşısında başarı kazanamadılar ve [Hofuf](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCfuf)'u geri alamadılar. Osmanlı kayıtlarına göre, sulh yapıldı ve daha içerideki çöl bölgelerinin yönetimi belli bir maaş karşılığı [Sadun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadun)'a bırakıldı. Hofuf [Lahsa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lahsa)'nın askeri ve idari merkezi olarak teşkilatlandırıldı.[^3] Aynı yıl, kentteki okul ve camilerin gelirlerinin karşılanması için vakıf düzeni de kuruldu.[^4] ## Sonuçlar [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) bu fetihle [Basra Körfezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_K%C3%B6rfezi)'nin güney kıyısına hakim oldu ve buradaki [Portekiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz) tehdidini sonlandırdı. Bir yıl sonra da [Piri Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/P%C3%AEr%C3%AE_Reis) [II. Hint Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint_Seferi_%281552%29)'ni başlatarak [Maskat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maskat) ve [Hürmüz](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrm%C3%BCz)'ü hedef aldı. Lahsa'da Türk egemenliği [Katar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katar) ve [Bahreyn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bahreyn)'e de yayıldıysa da, [Lahsa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lahsa) Valisinin 1559'ddaki başarısız [Bahreyn Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bahreyn_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281559%29) sonucu buradaki yerel emirlik Osmanlı Devleti'ne bağlılığını sürdürmekle birlikte içişlerinde özgür kaldı. [Piri Reis](https://turkipedia.org/tr/wiki/P%C3%AEr%C3%AE_Reis)'in 1552 yılındaki başarısız [Hürmüz Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrm%C3%BCz_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1) ile esasen bölgedeki Osmanlı-Portekiz güç dengesi bozulamadı ve iki taraf da ticari ilişkilerin güçlendirilmesine odaklanmaya başladılar. ## Lahsa'daki Türk egemenliği Osmanlı-Safevi savaşlarının da etkisiyle bölgeye ilgisini kaybeden ve garnizonunu giderek güçsüzleştiren [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne karşı [Beni Halid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beni_Halid) aşireti yeniden harekete geçerek 1680'de Osmanlıları bölgeden çıkardı.[^5] 1818'de [Vahhabi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vehhab%C3%AElik) isyanını bastıran [İbrahim Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1_%C4%B0brahim_Pa%C5%9Fa) aynı yıl Lahsa'da da yeniden Osmanlı egemenliğini kurdu. 1871'de [Mithat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Midhat_Pa%C5%9Fa)'nın [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat) Valiliği sırasındaki [II. Lahsa Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lahsa_Seferi_%281871%29) ile doğrudan Türk yönetimi yeniden kurulduysa da 1913'te [Suudiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suudiler)'in eline geçti. ## Ayrıca bakınız - [Hint Seferi (1552)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint_Seferi_%281552%29) - [Bahreyn Kuşatması (1559)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bahreyn_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281559%29) [^1]: The Ottoman Age of Exploration, Gianardo Casale, Oxford University Press (2010), s. 51 [^2]: L'expedition de Portuguaise a Bassora en 1551, Dejanirah Couto, Paris (2002), 461-486 (Fransızca) [^3]: Al-Hasa - Outpost of Empire, Jon Mandaville, Saudi Aramco World, Volume 25 (1974). [^4]: The Influence of Oil upon Settlement in al-Hasa Oasis, Saudi Arabia, İbrahim Salman al-Abdullah Elawy, Durham Thesis, Durham University, s. 176. [^5]: Al-Hasa - Outpost of Empire, Jon Mandaville, Saudi Aramco World, Volume 25 (1974).