# Législation ottomane

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%A9gislation_ottomane
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Législation ottomane, https://tr.wikipedia.org/wiki/L%C3%A9gislation_ottomane (CC-BY-SA-4.0)

***Législation ottomane, ou Recueil des lois, règlements, ordonnances, traités, capitulations et autres documents officiels de l'Empire ottoman*** (Osmanlı Mevzuatı veya Osmanlı İmparatorluğu'nun Kanun, Yönetmelik, Talimatname, Antlaşma, Kapitülasyon ve Diğer Resmi Belgeleri Derlemesi), [Ligoraki Aristarki Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ligoraki_Aristarki_Bey) (*Grégoire Aristarchi* adıyla) tarafından yayımlanan ve [Nikolaidis Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nikolaidis_Efendi) (*Démétrius Nicolaïdes* adıyla) tarafından düzenlenen [Osmanlı hukuku](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_hukuku) derlemesidir. Ciltler 1873'ten 1888'e kadar yayımlanmıştır.

Législation Ottomane, [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) dilinde yayımlanan yedi ciltlik ilk Osmanlı Hukuku derlemelerinden biriydi;[^1][^2] Aristarki, Strauss'a göre "yalnızca Nikolaidis Efendi tarafından düzenlenen" 6. ve 7. ciltler hariç çoğu ciltte ismen yer almaktadır.[^3][^4] Derleme, [Hariciye Nezâreti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hariciye_Nez%C3%A2reti) de dahil olmak üzere imparatorlukta yaşayan yabancılar için tasarlanmıştı. Strauss bunu, Osmanlı kanunları koleksiyonunun "en tanınmış örneği" olarak tanımlamıştır.[^5]

Cilt 1 1873'te, Cilt 2–4 1874'te, Cilt 5 1878'te, Cilt 6 1881'de ve Cilt VII 1888'de yayımlanmıştır.

Bu yayın, Osmanlı Medeni Kanunu'nun ([Düstur](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCstur)) Rumca versiyonuyla birlikte Nikolaidis'i mali açıdan zenginleştirerek[^6] gazetelerini işletmek için kullandığı maddiyatı sağladı. Tercümenin reklamını gazetelerde şahsen yaptı.[^7]

## İçerik ve kökenler

Giriş yazısını [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) merkezli Rum asıllı bir avukat olan N. Petrakides yazmıştır. Editör Nikolaidis ithaf yazısını hem [Osmanlı Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca) hem de Fransızca olarak kaleme almıştır. Farklı bölümler farklı kişiler tarafından yazılmış olup, [Aristarki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ligoraki_Aristarki_Bey)'nin kendisi fiili tercümelerin hiçbirini yapmamıştır.[^8] "*A Constitution for a Multilingual Empire: Translations of the Kanun-ı Esasi and Other Official Texts into Minority Languages*" (Çok Dilli Bir İmparatorluk İçin Anayasa: Kanun-ı Esasi ve Diğer Resmi Metinlerin Azınlık Dillerine Tercümeleri) kitabının yazarı Johann Strauss'a göre, katılımcıların hiçbiri ana dili Fransızca değildi ve hiçbiri Fransa kökenli değildi.[^9]

Eser, Cilt 1-5'te "[Düstur](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCstur)"u içermekte olup beşinci cilt *Doustour-i-hamidié* başlığını taşımaktadır.[^10] İngiliz hukukçu [John Alexander Strachey Bucknill](https://turkipedia.org/tr/wiki/John_Alexander_Strachey_Bucknill) ikinci cildin "Ceza Kanunname-i Hümayunu"nun "Fransızca Açıklamalı Tercümesi" olduğunu yazmıştır.[^11] Eser aynı zamanda [İtalya Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) Yüksek Yargıtay Avukatı Domenico Gatteschi'nin 1865 tarihli *Manuale di diritto publico e privato ottomano* koleksiyonundan alınan [Gülhane Hatt-ı Şerifi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanzimat_Ferman%C4%B1)'ni de içermektedir.[^12] Kitaptaki [Islâhat Fermânı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Islahat_Ferman%C4%B1) tercümesi, kendi notlarını da ekleyen Fransız diplomat [François Belin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fran%C3%A7ois_Belin) tarafından yapılmıştır; bu tercüme ilk olarak [*Journal asiatique*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Journal_asiatique)***te ve daha sonra 1862'de yayımlanan *****Etude sur la propriété foncière en pays musulman et spécialement en Turquie***** adlı kitabında ve ayrıca *****Manuale*****’de yayımlanmıştır. Belin, bu ciltte kullanılan Osmanlı arazi kanunnamelerini de tercüme etmiş ve notlar eklemiştir. Ancak tercüme daha sonra, ***[***tercüman***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terc%C3%BCman)*** D. Rhazes tarafından yapılan Rumca versiyona uyması için gözden geçirilmiştir.***[^13]*** Ermeni asıllı Pera (***[***Beyoğlu***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyo%C4%9Flu)***) ceza mahkemesi hakimi Takvor Efendi Bağçebanoğlu, daha önce 4. ve 5. ciltlerde görülen kanunları ("*****du Transport de Dette*****" ve "*****du Gage*****") yayımlamıştı.***[^14]

Koleksiyon ayrıca 6-7. ciltlerde [*Mecelle*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mecelle)***yi içermektedir.***[^15]*** Türkolog ve hukukçu olan Ermeni asıllı G. Sinapian, 7. ciltteki *****Mecelle**nin sekiz bölümünü tercüme etmiştir. *Livre des Preuves* (Beyyinat Kitabı) için [Ohannes Kuyumcuyan Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ohannes_Kuyumcuyan)'in çalışmasını temel almıştır.[^16]

Strauss tarafından muhtemelen [Levant kökenli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Levantenler) olduğu belirtilen İstanbullu avukat L. Rota, tüm koleksiyon içinde on dört metni tercüme etmiştir. Ermeni asıllı Mihran Chirinian ile Rum asıllı Alexander Adamides, sırasıyla 1-3, 5 ve 6. ciltlerdeki içeriklerin tercümelerinde kendisine yardım etmişlerdir.[^17]

Strauss'a göre, "Türkçeye yaklaşım tipik bir Rum tarzıdır" ve kitabın ilk bölümünde Osmanlı Türkçesinden alınan bazı teknik terimler "Yunanca'dan neredeyse harfiyen \[alınmış\]" olduğundan, derlemedeki bazı çeviriler aslında Osmanlı Türkçesi yerine Rumca'dan kaynaklanıyordu ve Osmanlı Türkçesinin kurallarından habersiz çevirmenler tarafından yapılmıştı.[^18]

## Kabul

D. G. Hogarth, [*The English Historical Review*](https://turkipedia.org/tr/wiki/The_English_Historical_Review) dergisi için yazdığı [*Corps de droit ottoman*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Corps_de_droit_ottoman) incelemesinde, *Législation ottomane****ı "iyi bilinen" ancak "eksik olduğu kadar hatalı da bir eser olarak tanımlamıştır.***[^19]

*Corps de droit ottoman****ı inceleyen ****' dergisi de *Législation ottomane**ın Osmanlı hukukunun "en iyi bilinen" koleksiyonları arasında olduğunu belirtmiştir.**[^20]

## Dış bağlantılar

Commonscat|Legislation ottomane

- [Ligoraki Aristarki Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ligoraki_Aristarki_Bey) (1873, 1874, 1878, 1881) *Legislation ottomane, : ou Recueil des lois, reglements, ordonnances, traités, capitulations et autres documents officiels de l'Émpire Ottoman*. Constantinople: Imprimerie, Frères Nicolaides (Fransızca)
- [Fransa Millî Kütüphanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa_Mill%C3%AE_K%C3%BCt%C3%BCphanesi) (BnF) Gallica: ciltler [1](https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k374338c.r=L%C3%A9gislation%20ottomane?rk=85837;2), [2](https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k374339r.r=L%C3%A9gislation%20ottomane?rk=107296;4), [3](https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k374340p.r=L%C3%A9gislation%20ottomane?rk=150215;2), [4](https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3743412.r=L%C3%A9gislation%20ottomane?rk=64378;0), [5](https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k374342f.r=L%C3%A9gislation%20ottomane?rk=128756;0), [6](https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k374343t.r=L%C3%A9gislation%20ottomane?rk=42918;4) ve [7](https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3743446.r=L%C3%A9gislation%20ottomane?rk=21459;2)
- [Ayrıca](http://anemi.lib.uoc.gr/metadata/6/2/d/metadata-145-0000048.tkl?dtab=m&search_type=simple&search_help=&display_mode=overview&wf_step=init&show_hidden=0&number=10&keep_number=&cclterm1=&cclterm2=&cclterm3=&cclterm4=&cclterm5=&cclterm6=&cclterm7=&cclterm8=&cclfield1=&cclfield2=&cclfield3=&cclfield4=&cclfield5=&cclfield6=&cclfield7=&cclfield8=&cclop1=&cclop2=&cclop3=&cclop4=&cclop5=&cclop6=&cclop7=&isp=&search_coll%5Bmetadata%5D=1&&stored_cclquery=&skin=&rss=0&lang=el&ioffset=1&offset=1) [Girit Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Girit_%C3%9Cniversitesi) bünyesinde
- [Ayrıca](https://heinonline.org/HOL/LandingPage?handle=hein.weaties/legotcad0003&div=1) [HeinOnline](https://turkipedia.org/tr/wiki/HeinOnline) bünyesinde

[^1]: Sinan Kuneralp (2000) Ottoman diplomacy and the controversy over the interpretation of the Article 4 of the Turco-American Treaty of 1830. The Turkish Yearbook, vol. 31, pp.13, 14. Available online in pdf format.
[^2]: Sacramento Daily Union, Volume 2, Number 154, 21 August 1876 — THE FOREIGN WAR. [ARTICLE] <http://cdnc.ucr.edu/cdnc/cgi-bin/cdnc?a=d&d=SDU18760821.2.4&cl=CL2.1876.08&srpos=0&dliv=none&st=1&e=-------en-logical-20--1-----all--->
[^3]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 27 (PDF p. 29)
[^4]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 27-28 (PDF p. 29-30)
[^5]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 27 (PDF p. 29)
[^6]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 29 (PDF p. 31)
[^7]: Balta, Evangelia. Press and Mass Communication in the Middle East: Festschrift for Martin Strohmeier. University of Bamberg Press, 28 Şubat 2018, s. 33-.
[^8]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 27 (PDF p. 29)
[^9]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 28 (PDF p. 30)
[^10]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 27 (PDF p. 29)
[^11]: Bucknill, John A. Strachey. The Imperial Ottoman Penal Code: A Translation from the Turkish Text, With Latest Additions and Amendments Together with Annotations and Explanatory Commentaries Upon the Text and Containing an Appendix Dealing with the Special Amendments in Force in Cyprus and the Judicial Decisions of the Cyprus Courts. Humphrey Milford, Oxford University Press, 1913, s. xiii, xv. <https://archive.org/details/TheImperialOttomanPenalCode>
[^12]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 27 (PDF p. 29)
[^13]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 30 (PDF p. 32)
[^14]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 28 (PDF p. 30)
[^15]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 27 (PDF p. 29)
[^16]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 28 (PDF p. 30)
[^17]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 28 (PDF p. 30)
[^18]: Strauss, "A Constitution for a Multilingual Empire," p. 28 (PDF p. 30)
[^19]: Hogarth, D. G.. Reviewed Work: Corps de Droit Ottoman by George Young. Oxford University Press, January 1906, s. 186-189.
[^20]: Corps de Droit Ottoman. Stevens and Sons, October 1905, s. 443-444.
