# Kutbüddin Aybeg

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutb%C3%BCddin_Aybeg
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kutbüddin Aybeg, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kutb%C3%BCddin_Aybeg (CC-BY-SA-4.0)

![Kutbuddin Aybek'in Lahor'daki Anarkali Çarşısı'nda bulunan mezarı](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Grave_of_Sultan_Qutb_al-Din_Aibak.jpg/1280px-Grave_of_Sultan_Qutb_al-Din_Aibak.jpg)
*Kutbuddin Aybek'in Lahor'daki Anarkali Çarşısı'nda bulunan mezarı (Muhammad Umair Mirza, CC-BY-SA-4.0)*

- **Veraset:** 1. Memlûk Sultanlığı Sultanı
- **Hüküm süresi:** 25 Haziran 1206 - 14 Kasım 1210
- **Taç giymesi:** 25 Haziran 1206
- **Önce gelen:** Gurlu Muhammed
- **Sonra gelen:** Aram Şah
- **Doğum tarihi:** 1150
- **Doğum yeri:** Türkistan
- **Ölüm tarihi:** 14 Kasım 1210 (60 yaşında)
- **Ölüm yeri:** Lahor, Delhi Sultanlığı (günümüzde Pakistan)
- **Defin yeri:** Lahor

![Kutbüddin Aybeg'in mezarı](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/Tomb_of_Sultan_Qutb_al-Din_Aibak.jpg/1280px-Tomb_of_Sultan_Qutb_al-Din_Aibak.jpg)
*Kutbüddin Aybeg'in mezarı (Muhammad Umair Mirza, CC-BY-SA-4.0)*

**Kutbüddin Aybeg**, [Delhi Sultanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Delhi_Sultanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın kurucusu ve ilk hükümdarı.

Türk kökenli olan Aybeg esir edilişini müteakip, [Nişabur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9Fabur) kadısına satıldı ve burada iyi bir eğitim aldı. Kadı ölünce [Gurlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gurlular) Sultanı [Gurlu Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gurlu_Muhammed)'e satıldı ve adı geçenin [Delhi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Delhi)'yi yakıp yıktığı 1193 seferine katıldı. Gurlu'nun en güvendiği komutan mertebesine yükselen Aybeg, 1206 yılında efendisinin ölümüyle tüm [Afganistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afganistan), [Pakistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pakistan) ve kuzey [Hindistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hindistan) topraklarına egemen oldu. 1210 yılında [Çevgan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87evgan) oynarken attan düşerek öldü.[^1] Onun ölümünün ardından taht kavgaları başladı. Yerini oğlu Aram Şah alsa da Kutbüddin Aybeg'in damadı [Şemseddin İltutmuş](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eemseddin_%C4%B0ltutmu%C5%9F), Aram Şah'ı etkisiz hâle getirerek tahta oturdu.[^2]

Delhi'deki ilk İslam mimarisi örneklerinden biri olan Kuvvet-ül İslam Camii ve [Dünya Kültür Mirası](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCnya_Miras%C4%B1) listesinde bulunan [Kutub Minâr](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutub_Min%C3%A2r) Kutbüddin Aybeg döneminde inşa edilmiştir.[^3] Güzel Kur'an okuduğu için "Kur'ân-hân" lakabıyla meşhur olmuştur.[^4]

Âlimlere ve ilim ehline büyük saygı gösteren Kutbüddin Aybeg, ülkesini bir ilim merkezi hâline getirmek için çalışmıştır. Hasan Nizamî, Fahr-i Müdebbir, İmam Radiyüddin Sagânî, Kadı Hamîdeddîn İftihâr Ali b. Ömer el-Mahmûdî ve Mevlânâ Bahâeddîn Uşî gibi alimleri himaye etmiştir.[^5]

[^1]: İslam Ansiklopedisi, Kutbüddin Aybeg maddesi. <https://islamansiklopedisi.org.tr/aybeg-kutbuddin>
[^2]: Üçok, B. "Delhi Müslüman - Türk Sultanlığının Kuruluşu Ve Sultan Raziye'nin Saltanatı". Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8 (1960 ): 125. <https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2271443>
[^3]: Kortel, Haluk . "Bilimin Koruyucuları Olarak Delhi-Türk Sultanları 1206-1414". Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi 4 / 11 (Kasım 2017): 162-163. <https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/982469>
[^4]: İslam Ansiklopedisi, Kutbüddin Aybeg maddesi. <https://islamansiklopedisi.org.tr/aybeg-kutbuddin>
[^5]: Kortel, Haluk . "Bilimin Koruyucuları Olarak Delhi-Türk Sultanları 1206-1414". Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi 4 / 11 (Kasım 2017): 162-163. <https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/982469>
