Kut Türk Şehitliği

Kut Türk Şehitliği, Irak'ın Kut kentinde bulunan Türk şehitliği.

Irak hükûmeti tarafından 1933 yılında hibe edilen arazi üzerinde bulunan şehitlikte, I. Dünya Savaşı'ndaki Kût'ül-Amâre Kuşatması sırasında, Halil Kut komutasındaki Osmanlı 6. Ordusu'nun İngiliz kuvvetlerine karşı verdiği mücadelede şehit olan askerlerden 7 subayın ve 43 erin mezarı bulunmaktadır.^{[1]Kut Şehitliği.}

Arka plan

7 Aralık 1915 tarihinde başlayan Kût'ül-Amâre Kuşatması sonunda İngiliz askerleri 29 Nisan 1916 tarihinde teslim oldu ve başta Tümen Komutanı General Townshend olmak üzere toplam 13 general, 481 subay ve 13 bin 300 asker Osmanlı kuvvetlerince esir alındı.^{[2]91'inci Yıldönümünde Kutü'l Ammare Zaferi, TSK Genelkurmay Başkanlığı, URL erişim tarihi: 29 Nisan 2010.} Esirler Halep'e gönderildi. Kuşatma sırasında Osmanlı kuvvetlerinden 350 subay ve 10 bin er öldü.

Şehitliğin yapımı

Türk ordusu zaferin ardından, kuşatmanın gerçekleştiği alanda 1916 yılında bir abide inşa etti.^{[3]Beden, Aydın. Kutü’l-Amare Zaferi, Türk Şehitliği ve Şehitlik Arazisinin Hediye Edilmesine İlişkin Değerlendirmeler. Mediterranean Journal of Humanities.} Ancak Irak topraklarının Birinci Dünya Savaşı sonucunda Osmanlı hakimiyetinden çıkmasıyla birlikte, Kût'ül-Amâre Kuşatması'nın gerçekleştiği topraklar Irak şeyh ve eşrafından Rebia Emiri Ali El-Emir'in kişisel mülkü haline geldi. Türkiye Cumhuriyeti'nin talebi üzerine El-Emir, abidenin bulunduğu 7988 metrekare büyüklüğündeki araziyi Türkiye'ye hibe etmeye karar verdi. Arazi önce Irak Hükûmeti'ne bağışlandı, ardından Irak Bakanlar Kurulunun 20 Nisan 1933 tarihli oturumunda alınan kararla Türkiye Cumhuriyeti'ne mülk olarak verildi.^{[3]Beden, Aydın. Kutü’l-Amare Zaferi, Türk Şehitliği ve Şehitlik Arazisinin Hediye Edilmesine İlişkin Değerlendirmeler. Mediterranean Journal of Humanities.} Irak Kralı I. Faysal, 29 Nisan 1933 tarihli iradesiyle arazinin Türkiye'ye devrini onayladı.^{[3]Beden, Aydın. Kutü’l-Amare Zaferi, Türk Şehitliği ve Şehitlik Arazisinin Hediye Edilmesine İlişkin Değerlendirmeler. Mediterranean Journal of Humanities.} Irak Dışişleri Bakanlığı, durumu 11 Mayıs 1933 tarihli notayla Türkiye'nin Bağdat Büyükelçiliği'ne bildirdi ve arazi hibesi resmiyet kazandı.

1916 yılında dikilen ve şehitlik arazisinde bulunan abide, aradan geçen sürede yıprandı ve onarıma muhtaç hale geldi. Arazinin 1933 yılındaki devrinden sonra Türkiye'nin Bağdat Büyükelçiliği, abidenin onarılması, şehitlik etrafına duvar inşa edilmesi, bir bekçi görevlendirilmesi ve şehitlikte oluşturulacak bahçenin su masrafının karşılanması için hazırlıklara başladı.

Kendisi de Kût'ül-Amâre Kuşatması'nda savaşmış olan, Türkiye'nin Bağdat Büyükelçisi Rahmi Apak'ın görev süresi sırasında, 1952 yılında şehitlikte önemli tamiratlar gerçekleştirildi.^{[4]Dönmez, Cengiz. I. Dünya Savaşıyla İlgili Yurt Dışındaki Türk Şehitlikleri. Akademik Bakış.}

Ortasında büyük bir anıt bulunan ve etrafı duvarla çevrili olan şehitlikte, üzerinde ay ve yıldız bulunan 204 simgesel mezar taşı yer almaktadır.^{[4]Dönmez, Cengiz. I. Dünya Savaşıyla İlgili Yurt Dışındaki Türk Şehitlikleri. Akademik Bakış.}