# Kurtuluş (kitap) > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kurtulu%C5%9F_(kitap) > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Kurtuluş (kitap), https://tr.wikipedia.org/wiki/Kurtulu%C5%9F_%28kitap%29 (CC-BY-SA-4.0) - **Kitap adı:** Kurtuluş - **Yazarı:** Falih Rıfkı Atay - **Kapak tasarımı:** Yunus Karaaslan - **Ülke:** Türkiye - **Dili:** Türkçe - **Konu:** Türk Devrim Tarihi - **Türü:** Deneme - **Yayınevi:** Pozitif Yayınları - **Basım tarihi:** 1966 - **Sayfa sayısı:** 208 - **İsbn id:** 9 786055 514426 **Kurtuluş**, [Falih Rıfkı Atay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Falih_R%C4%B1fk%C4%B1_Atay)'ın 7 Nisan 1789'da tahta çıkan [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim) döneminden başlayarak kitabın basım tarihi olan 1966 yılına gelinceye değin geçen dönem içinde [Türk Devrim Tarihi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atat%C3%BCrk_Devrimleri)' nin incelemesini yaptığı [deneme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deneme) türü eseridir. ## Kitabın kısa özeti Eserin başlangıcında, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun savaşlarda uğradığı yenilgiler sonucu geri kalışının ortaya çıkması ile bu gerilemenin askeri ıslahatlar vasıtasıyla çevrilebileceği kanaatini oluşturduğu ve bu amaçla ilk önce askeri alanda ıslahat girişimlerine başlanıldığı hatırlatılmaktadır. [3. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim)' in tahta çıkışı [Fransız İhtilali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1z_Devrimi)'nin yaşandığı yıl olmuştur. [3. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim) döneminde, talim gavur işidir sözleri ile ayaklanan veya gerçekte softalar tarafından ayaklandırılan [Yeniçeri Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri) softalarla birlikte hareket ederek [Nizam-ı Cedit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m-%C4%B1_Ced%C3%AEd)'i ortadan kaldırdıkları gibi [3. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim)' i de katlederler. [2. Mahmut](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud) döneminde ise [medrese](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medrese) ile birleşen sarayın [Yeniçeri Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)' nı mezar taşlarındaki kavuklarına kadar yok ettiği aktarılır.[^1] 21 Eylül 1908'de bugünkü [İstanbul Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi) Fen Edebiyat Fakültesi'nin bulunduğu [Zeynep Hanım Konağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zeynep_Han%C4%B1m_Kona%C4%9F%C4%B1)'na taşınarak bölümleri ve müfredatı yeniden gözden geçirilerek oluşturulan [Darül Fünun](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2r%C3%BClf%C3%BCn%C3%BBn)' un[^2] dahi kültür bakımından medrese egemenliği altında kaldığı söylenir. Bu döneme kadar yurtdışına öğrenci gönderilmesine dahi [Talebe-i Ulum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medrese) adı verilen medrese talebeleri tarafından gavurlaşıyoruz sözleri ile tepki verildiği, bütün filozofların zındık ve yapılanların ise gavurluk olarak tanıtıldığı, yine medresenin gerek askeri alanlarda gerekse eğitim ve kültür alanlarında yapılmaya çalışılan bütün yeniliklere [bid' at](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bid%27at) suçlaması ile karşı çıktığı anlatılır. [Yazar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Falih_R%C4%B1fk%C4%B1_Atay), [Atatürkçülüğü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemalizm) Türk toplumunu akıl yolu ile bu çağ uygarlığının ileri toplumları arasına katmak ve akıl kılavuzluğu ile yapılacak araştırmadan bizleri alıkoyucu gelenek ve görenekleri yıkarak aşmak olarak tanımlar.[^3] [Yazar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Falih_R%C4%B1fk%C4%B1_Atay)a göre [Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk), [emperyalist](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emperyalizm) batı ile mücadele ederken aynı batının tehdidi altında bulunan sosyalist dünyadan yardım gördü ve bu borcunu iki dünya arasındaki [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu) şeddini savunmakla ma-faiz ödedi.[^4] [Yazar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Falih_R%C4%B1fk%C4%B1_Atay), diğer bütün eserlerinde olduğu gibi burada da sağ ve sol fikir akımları içerisinde sıkıştırılmak istenen [Atatürkçülüğün](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemalizm) özünün [akılcılık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak%C4%B1lc%C4%B1l%C4%B1k) olduğunu öne sürmektedir. ## Dış bağlantılar - [''Yayınevi Sayfası''](https://web.archive.org/web/20130728220945/http://artidagitim.com.tr/book.php?id=105) [^1]: ATAY, Falih Rıfkı. Kurtuluş, Sayfa 10, Pozitif Yayınları, 2012 [^2]: Tarih.org, Darül Fünun Sayfası. [^3]: ATAY, Falih Rıfkı. Kurtuluş. Sayfa 58 Pozitif Yayınları, 2012 [^4]: ATAY, Falih Rıfkı. Kurtuluş, Sayfa 188, Pozitif Yayınları, 2012