# Kuray Kurganları

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuray_Kurganlar%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kuray Kurganları, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kuray_Kurganlar%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

**Kuray** **Kurganları** (Курай), Güney [Altay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_Da%C4%9Flar%C4%B1) ve Batı [Tuva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuva_Cumhuriyeti) arasında bulunan [Tiele](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiele)-[Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_T%C3%BCrkler)[^1] kurgan kültürü (VII/VIII-IX. yüzyıllar.[^2]) Kurganlarda; yaylı toka (Kurgan-I/II), üzengiler (K-II), ıslık topları ve bilemek için bir eğe (K-II), balta (K-II), metal plaka (K-II), iki deri kemer, demir saplı bıçaklar (K-II), iğne kasası (K-III), altın plaka (K-III), eyer (K-III), gümüş/altın küpe (K-IV/VI), savaş baltası (K-IV), demir ataş (K-IV), çakmaktaşı (K-IV), kayış ucu (K-IV) tahta tarak (K-VI) ve değirmen taşları bulunmuştur.[^3][^4]

## Keşifler

1935 yılında Sayan-Altay arkeoloji ekibi tarafından incelenen kurgan alanından [Göktürkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler)'e ait 11 kurgan çıkmıştır.[^5]

## Gümüş maşrapa ve kuşak ucundaki Orhun-Yenisey Runiki

Kuray-I maşrapasındaki metinde zikzak şeklindeki yazı biçimi metnin anlamlandırılmasında hatalara yol açmıştır.

Kiselev'in çevirisi: *"erk ... şadın erligin eş"* «Adam ... (isim?) ... (ile) Şad’ın cesur arkadaşı.».[^6]

Güncel okuma ve anlamlandırma: *(e)r(ü)ş s(i)l(i)k (ė)ş(i)m (e)s(ü)rs(e)ŋ (i)g(i)n (u)n(a)ş* "Çok sayıda pâk (temiz) dostum; sarhoş olursan hastalığını (önceden) kabullen."[^7]

## Ayrıca bakınız

- [Şibe Kurganları](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eibe_Kurganlar%C4%B1)
- [Kudırge Kurganı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kud%C4%B1rge_Kurgan%C4%B1)
- [Katanda Kurganları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katanda_Kurganlar%C4%B1)
- [Srostki Kültürü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Srostki_K%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC)

[^1]: Савинов, Д. Г.. Народы Южной Сибири в древнетюркскую эпоху. Изд-во Ленинградского университета, 1984, s. 48-76. <https://books.google.com.tr/books/about/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%8B_%D0%AE%D0%B6%D0%BD%D0%BE%D0%B9_%D0%A1%D0%B8%D0%B1%D0%B8%D1%80%D0%B8_%D0%B2.html?id=UslBAAAAYAAJ&redir_esc=y>
[^2]: Киселев, Сергей Владимирович. Древняя история Южной Сибири. Изд-во Академии наук СССР, 1951. <https://books.google.com.tr/books/about/%D0%94%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D1%8F%D1%8F_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%AE%D0%B6%D0%BD%D0%BE%D0%B9.html?id=sTTRAAAAMAAJ&redir_esc=y>
[^3]: Древнетюркские курганы Узунтала, s. 102-122.
[^4]: Türk Kültür Tarihi, s. 146.
[^5]: Toraman, Ali. Türk Tarihinin Kaynakları: Altay’da Göktürk Maddi Kültürünün Arkeolojik Kaynaklarına Genel Bir Bakış. 20 Aralık 2019, s. 23-54. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/turktarars/issue/50790/661470>
[^6]: Киселев, Сергей Владимирович. Древняя история Южной Сибири. Изд-во Академии наук СССР, 1951, s. 536. <https://books.google.com.tr/books/about/%D0%94%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D1%8F%D1%8F_%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F_%D0%AE%D0%B6%D0%BD%D0%BE%D0%B9.html?id=sTTRAAAAMAAJ&redir_esc=y>
[^7]: Aydin, Erhan. Dağlık Altay Yazıtlarından Kuray I (A 4) Üzerinde Yeni Bir Okuma ve Anlamlandırma. 1 Ocak 2022, s. 7-20. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/jots/issue/66850/1045375>