Kuraş

Kuraş (ayrıca kuresh, koresh, küreş, güreş ve benzeri varyantlarla) Orta Asya'da yapılan çeşitli halk güreşi türlerini ifade eder.

Kuraş güreşçileri (Türkçe: güreşçiler, Tatarca: köräşçelär; , küreščiler) rakiplerini tutmak için havlu kullanır ve amaç rakibi ayakta dengeden düşürüp yere sermektir.^{[1]Drayton, James. Sabantuy. home to roam, 4 Temmuz 2012.} Bu güreş türü özellikle halk festivali olan Sabantuy’da ana yarışma olarak düzenlenir.^{[1]Drayton, James. Sabantuy. home to roam, 4 Temmuz 2012.}

Sporun adı farklı Türk ve akraba halkların dillerinde değişiklik göstermektedir:

dil|az|گولش / ҝүләш / güləş
dil|ba|көрәш
dil|cv|кӗрешӳ
dil|kk|күрес / küres
dil|ky|күрөш / küröş
dil|tt|küreş / күреш / көрәш / kөrəş
dil|tr|güreş
dil|tk|göreş
dil|uz|kurash

Bu adların tamamı Eski Türkçe küreş kelimesinden türetilmiştir.^{[2]Türkiye Güreş Federasyonu. tgf.tr.}

Tatar tarzı kuraşYazarı bilinmiyor, Kamu malı, Wikimedia Commons

Tarihçe

İlk resmî Tüm SSCB Kuraş Şampiyonası 1928 yılında Kazan’da düzenlendi ve bunu 1949’daki ilk TASSR (Tatar Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti) ulusal şampiyonası izledi. 1956 yılından itibaren, millî kahraman ve şair Musa Cälil’in anısına düzenli olarak Tatar Kuraş müsabakaları yapılmaya başlandı.

1950’li ve 1960’lı yılların başında, Sovyetler Birliği’nin Serbest güreş, Grekoromen güreş ve sambo federasyonu Tatar Kuraş’ını geliştirmeye başladı. Başkurdistan, Mordovya ve Ulyanovsk gibi komşu bölgelerden sporcular 1959’da ilk kez Kazan’a gelerek müsabakalara katıldılar. 1960 yılında Tataristan’ın başkenti, ilk RSFSC (Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti) ulusal kuraş şampiyonasına ev sahipliği yaptı. Bu gelenek her yıl tekrarlandı. Şampiyona yaklaşık 15 kez Kazan’da düzenlenmiş olup, Salavat, Orenburg, Oktyabrski, Tuymazı, Çelyabinsk, Çeboksarı, Elmet, Samara, Ulyanovsk ve Yarçallı gibi şehirlerde de yapıldı. Son yıllarda Rusya’nın 36 farklı bölgesinden sporcular bu şampiyonalara katılmıştır.

Etkinlikler

1998 yılında kurulan Uluslararası Kuraş Birliği (IKA), 1999’dan itibaren dünya şampiyonaları düzenlemektedir. Büyükler Dünya Şampiyonaları şu şehirlerde yapılmıştır: Taşkent (Özbekistan, 1999), Antalya (Türkiye, 2000), Budapeşte (Macaristan, 2001), Erivan (Ermenistan, 2002), Taşkent (2005), Ulanbatur (Moğolistan, 2007), Aluşta (Ukrayna, 2009),^{[3]History of Kurash. International Kurash Association.} Tirmiz (Özbekistan, 2011), İstanbul (Türkiye, 2013),^{[3]History of Kurash. International Kurash Association.} ve Hürremabad (İran, 2015).^{[3]History of Kurash. International Kurash Association.} XI. Dünya Büyükler Şampiyonası ise 2017’de İstanbul’da düzenlenmiştir.^{[3]History of Kurash. International Kurash Association.}

Uluslararası Tatar Kuşak Güreşi Kuraş Birliği 9 Eylül 2009’da Tatar geleneklerini yurt dışında tanıtmak ve tüm sporculara kıta ve dünya çapında yarışma imkânı sunmak amacıyla kuruldu. 2009’da FILA’nın (Uluslararası Amatör Güreş Federasyonu) Dünya Geleneksel Güreş Komitesi’ne üye oldu ve aynı yıl Šiauliai’de düzenlenen Dünya Güreş Oyunları’nda ikinci Dünya Şampiyonasını gerçekleştirdi. Üçüncü Dünya Şampiyonası ise Mayıs 2010’da Kazan’da yapıldı ve 17 ülkeden yaklaşık 100 sporcuyu bir araya getirdi.

Kuraş, ilk kez 2018 Asya Oyunları’nda (Cakarta ve Palembang, Endonezya) resmi branş olarak yer aldı.^{[4]Fachrul Sidiq. Asian Games: Underdog Indonesian shocks favorites to win bronze. The Jakarta Post, 31 Ağustos 2018.} Ayrıca 2019’da Filipinler’in ev sahipliği yaptığı 30. Güneydoğu Asya Oyunları’nda da programa dahil edildi.^{[5]Philippines ready to hold 'largest' SEA Games opening with grand ceremony. ABS-CBN News, 30 Kasım 2019.}

Kuraş kuralları

Sporcular yüksek amplitüdlü fırlatmalarla puan almaya (ve maçı bitirmeye) çalışırlar. Pantolon veya bacaklardan tutmak yasaktır.

Kuraşta üç puan türü vardır: Halal, Yonbosh ve Chala

Halal alan sporcu maçı kazanır. Halal almak için rakibinizi tam kontrol, kuvvet ve hız ile sırt üstü yere fırlatmanız gerekir.
Halal’e yakın bir atışa Yonbosh denir. İki Yonbosh bir Halal eder.
Yonbosh’a yakın olan atış Chala olarak adlandırılır. Ne kadar çok olursa olsun Chala, Yonbosh yerine geçmez.

Kuraşta üç ceza vardır:

İlk ceza Tanbekh,
İkinci ceza Dakki,
Üçüncü ceza ise diskalifiye anlamına gelen Gʻirrom’dur.

Müsabaka selamlaşma ile başlar, buna Ta'zim denir. Maçı durdurmak için Tokhta, puanı iptal etmek için ise Bekar komutları kullanılır.

Kuraş

Tarihçe

Etkinlikler

Kuraş kuralları

Ayrıca bakınız

Dış bağlantılar

Kaynakça