Kurşun dökme

Kurşun dökme, erimiş metaller kullanılarak yapılan bir kehanet ve fal tekniğidir. Tipik olarak erimiş kurşun veya kalay suya bırakılmaktadır. Avusturya, Bosna Hersek, Bulgaristan, Almanya, Finlandiya, Estonya, Letonya, İsviçre, Çek Cumhuriyeti ve Türkiye dahil olmak üzere çeşitli kültürlerde bulunmaktadır.^{[1]Molybdomancy: A New Year's Eve Tradition. 26 Aralık 2021.} Bazı kurşun dökme teknikleri insan sağlığı üzerinde potansiyel olarak zararlı etkilere sahip olabilmektedir.

Kurşun dökme genellikle kadınlar tarafından yapılmaktadır. Yapılan araştırmalar ile Anadolu'da kurşun dökmenin kökenlerinin 2500 yıl önceye kadar uzandığı keşfedilmiştir.^{[2]Kurşun dökme geleneğinin 2 bin 500 yıllık olduğu anlaşıldı.}

Yöntemi

Kurşun (veya son zamanlarda kalay) şekilleri bir kepçede ateş üzerinde eritilir ve erimiş sıvı daha sonra suya dökülür. Ortaya çıkan şekil ya doğrudan gelecek için bir alamet olarak yorumlanır ya da gölgeler oluşturmak için mum ışığında çevrilir ve şekiller daha sonra bu şekilde yorumlanır. Şekiller simgesel olarak yorumlanır, örneğin kabarcıklı bir yüzey parayı, kırılgan veya kırık bir şekil ise talihsizliği ifade eder. Kurşunun erimeden önceki şekli, kişinin hayatının belirli bir bölümüne işaret edebilir. Örneğin, seyahat için gemiler, kariyer ilerlemesi için anahtarlar gibi.^{[3]Uudenvuoden taikoja.}

Finlandiya

Finlandiya'da gelenek, yılbaşı gecesi ocakta bir kepçede "teneke" eritip hızlıca soğuk su dolu bir kovaya atarak fal bakmaktır. Bu uygulama uudenvuodentina olarak bilinmektedir. Dükkanlar bu amaçla at nalı şeklinde kepçeler ve küçük külahlar satmaktadır. Şekiller genellikle sadece kelimenin tam anlamıyla değil, aynı zamanda sembolik açıdan da yorumlanır: kabarcıklı bir yüzey para, kırılgan veya kırık bir şekil talihsizlik anlamına gelir. Gemiler seyahate, anahtarlar kariyerde ilerlemeye, bir sepet iyi bir mantar yılına ve bir at yeni bir arabaya işaret etmektedir.^{[3]Uudenvuoden taikoja.}

Başlangıçta kurşun ve kalaydan yapılan fal bakma tekniği, Tukes'in (Güvenlik ve Kimyasallar Ajansı) "uudenvuodentina"da kurşun kullanımını yasaklamasından sonra 2018'den beri çoğunlukla kurşunsuz kalaydan yapılmaktadır.^{[4]Lyijyn myynti kuluttajille on laitonta – tarkista myymäsi juotostinat. 30 Ağustos 2018.}

Dünyanın en büyük uudenvuodentinası, 41 kilogramdır. 2010^{[5]Maailman suurin uudenvuoden tina valettiin Loviisassa.} Yılında Finlandiya'nın Loviisa kentindeki Valko gönüllü itfaiye teşkilatı üyeleri tarafından yapılmıştır ve rekor kırılmıştır.

Almanya, Avusturya ve İsviçre

Bleigießen (kurşun dökme) gelecek yılın talihini tahmin etmek için Yeni Yıl'da düzenlenen geleneksel bir etkinliktir.^{[6]Bleigießen – Lead Pouring.} Ortaya çıkan farklı şekiller, her biri kendi yorumuna sahip çeşitli nesneler, hayvanlar ve yapılardan herhangi birine benzerliklerine göre tanımlanmaktadır.^{[7]The German Custom of Bleigiessen.} 2018'de kabul edilen AB düzenlemeleri ile, kurşun içeren zehirli ürünlerin (kurşun dökme dahil) satışını sınırlamaktadır. Alternatifler arasında suya kurşun yerine erimiş balmumu ya da kalay dökülmesi yer almaktadır. Çek Cumhuriyeti'nde kurşun dökme geleneksel Noel geleneklerinden biridir.^{[8]Alternativen fürs Orakel-Gießen: Das erste bleifreie Silvester. 31 Aralık 2018.}

Türkiye

Türkiye'de kurşun dökmenin çeşitli ruhsal sorunlara yardımcı olduğu, nazarı önlediği ve geleceği öngördüğü düşünülmektedir. Ritüeller çeşitlilik gösterse de erimiş kurşunun suya dökülmesi ile kurşun dökme işlemi gerçekleştirilir.^{[9]pp. 233 ff., Healing Secular Life: Loss and Devotion in Modern Turkey, Christopher Dole, University of Pennsylvania Press, 2012[10]"Kurşun döktürmenin inanılmaz zararı" , Milliyet (retrieved December 21, 2017)} Ankara Üniversitesinden bilim insanları, bu geleneğin kadın sağlığı üzerindeki etkilerini inceleyen bir çalışma gerçekleştirmiştir. Antimon zehirlenmesi ve kurşun zehirlenmesi risklerinin bu işlem yapılırken yüksek olduğunu bildirdiler.^{[10]"Kurşun döktürmenin inanılmaz zararı" , Milliyet (retrieved December 21, 2017)}

Benzer bir geleneksel uygulama olarak Bosna Hersek'te de bulunmaktadır.^{[11]"Traditional Medicine in the Pristine Village of Prokoško Lake on Vranica Mountain, Bosnia and Herzegovina", Broza Šarić-Kundalić et al., Scientia Pharmaceutica 78, #2 (2010 June 30), pp. 275–290, .}

Yahudi halk hekimliğinde

Yidiş halk hekimliğinde Bley-gisn segulası bir şifacı kadının bir mezmur veya büyü okumasını ve ardından erimiş kurşunu suyla dolu bir kaba atmasını içermektedir. Kehanet veya nazarın giderilmesi için kullanılır.^{[12]Zeveloff, Naomi. How I Rid Myself of the Evil Eye. 4 Kasım 2015.} Geleneksel olarak, hamile kadınların veya çocukların hastalıklarının korkuya bağlı olduğu durumlarda, korkuya neden olan nesnenin ne olduğunu bulmak için başvurulurdu; metalin aldığı şeklin belirli bir hayvana benzerliğinden, bir hekim kadın korkunun nedeninin bir kedi, köpek, at vb. olduğunu tahmin ederdi.^{[13]Rosenthal, Herman; Harkavy, Herman Rosenthal, Alexander Harkavy (1902). "Babski refues". In Singer, Isidore; et al. (eds.). The Jewish Encyclopedia. Vol. 2. New York: Funk & Wagnalls. p. 398–399.}