Kocabaşlar

Kocabaşlar veya Hocabaşlar (Yunanca: tekil κοτζάμπασης, Romen harfleriyle kotzabasis; Sırp-Hırvatça: kodžobaša, kodžabaša) Osmanlı Balkanları'nın bazı kesimlerinde, çoğunlukla Osmanlı Yunanistanı ve özellikle de Mora Yarımadası'na atıfta bulunan yerel Hristiyan seçkin kişileridir. Ayrıca Yunancada proestoi veya prokritoi (προεστοί / πρόκριτοι, "primatlar") veya demogerontes (δημογέροντες, "insanların büyükleri") olarak da bilinirlerdi. Bu kişiler bazı yerlerde (örneğin adalarda) seçilirlerdi, ancak özellikle Mora Yarımadası'nda, Osmanlı yönetiminde önemli bir etkiye sahip olan ve önemli görevlere gelen babadan oğula geçen bir oligarşi oldular.

Bu ünvan, Sırbistan ve Bosna'da da geçerliydi, buradaki ismi ise resmî Türkçede geçen kocabaşlar yerine starešina ("büyük, şef") olarak biliniyordu.^{[1]Herrschaft und Loyalität in der spätosmanischen Gesellschaft. Böhlau Verlag Wien, 2008.[2]History and culture of South Eastern Europe, 8-10. ciltler.[3]Arşivlenmiş kopya.} Özellikle Bulgaristan ve Sırbistan'da bu tür seçkinler için chorbaji (Türkçesi çorbacı) ve knez (Slav ünvanı) terimleri kullanılmaktaydı.

Ortodoks ve Müslümanların bulunduğu yerlerde hem kocabaşlar hem de muhtarlar da bulunmaktayken, Müslüman yerlerde sadece muhtarlar bulunmaktaydı,^{[3]Arşivlenmiş kopya.}

Yunan Bağımsızlık Savaşı sırasında, Mora Yarımadası'ndaki kocabaşların arasındaki düşmanlıklar, bunların baskınlıklarını ve güçlerini korumaya çalışmaları nedeniyle tepki olarak ortaya çıkan kleftlerle savaşmaktan çekinen komutanlar, 1824 Yunan İç Savaşlarının patlak vermesinin ana sebebini oluşturmuştur. Ki bu savaşlarda burada "asil" fraksiyonu olan kocabaşlar ve İdra ve Fenerli Rumlar'daki zengin gemi sahipleri galip gelmiştir.^{[4]A Concise History of Greece. Cambridge University Press, 20 Haziran 2002.}

Ayrıca bakınız

• Obor-knez

• Rum Milleti

• Primat (piskopos)