# Koca Râgıb Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Koca_R%C3%A2g%C4%B1b_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Koca Râgıb Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Koca_R%C3%A2g%C4%B1b_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/55/Issue_of_Koca_Rag%C4%B1p_Pa%C5%9Fa%2C_w%C3%A3li_%28governor%29_of_Egypt%2C_1744-1748._Misr_%28Cairo%29_mint._Dies_dated_AH_1143_%28AD_1730%29.jpg) * (User:LouisAragon (uploader), CC-BY-SA-2.5)* - **Makam:** Osmanlı Sadrazamı - **Dönembaşı:** 11 Ocak 1757 - **Dönemsonu:** 8 Nisan 1763 - **Hükümdar:** III. Osman; III. Mustafa - **Öncegelen:** Çorlulu Köse Bahir Mustafa Paşa - **Sonragelen:** Hamza Hâmid Paşa - **Doğum tarihi:** 1698 - **Doğum yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 8 Nisan - **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu **Koca Mehmed Râgıb Paşa** (1698, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) – 8 Nisan 1763, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), Osmanlı devlet adamı, diplomat, şair, kütüphaneci, çevirmen. [III. Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Osman) ve [III. Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Mustafa) saltanatında 11 Ocak 1757 - 8 Nisan 1763 tarihleri arasında altı yıl iki ay yirmi sekiz gün sadrazamlık yapmış bir devlet adamıdır. Şair kişiliği ile tanınır. ## Yaşamı 1698 yılında İstanbul'da doğdu. Babası defterhane kâtibi Şevki Mustafa Efendiydi. Küçük yaşta babasının yanında Doğu dillerini öğrendi, iyi bir öğrenim gördü. [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat) defterdarlığı, sadaret mektupçuluğu gibi memurluklarda bulundu, bilim, edebiyat ve idare işlerinde gösterdiği başarı, Bağdat valisi Ahmet Paşanın takdirini kazandı; vali için yazdığı kaside de para bağışı ile mükafatlandırıldı. 1739'da Rusya ile imzalanan [Belgrad Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nın Osmanlılar lehine hükümler içermesinde etkisi oldu.[^1] Bu başarısı üzerine 1740'ta Reisülküttaplığa (bugünkü Dışişleri Bakanlığı), 1743'te vezirlik rütbesi ile [Mısır valiliğine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_M%C4%B1s%C4%B1r_valileri_listesi) atandı. Mısır valiliğinin uzamasından sıkılıp Anadolu taraflarına gelmek isteyince bir kıta kaleme alarak isteğini İstanbul'a iletti.[^2] 1748'de Kubbe veziri olarak İstanbul'a çağrıldı ve ardından; Aydın muhasıllığı ile görevlendirildi. [Sayda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sayda) (1750), [Rakka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rakka), [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep) (1755) valiliklerinde bulundu. Bir okuma tutkunu olan Koca Râgıb Paşa, valiliklerinde bulunduğu yerlerden yazma eserler topladı. 1757 yılı Ocak ayında Osmanlı padişahı [III. Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Osman)'ın sadrazamı olarak sadarete geldi. [Sultan Üçüncü Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Mustafa) zamanında da sadrazamlığa devam etti. Vilayetlerde asayişin korunması, maliyenin düzeltilmesi, askerin disiplinli eğitimi, savaş gemileri yapımı, [Laleli Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Laleli_Camii) inşası, Koca Râgıb Paşa sadrazamlığı sırasında gerçekleşti. Avrupa Devletleri arasındaki [Yedi Yıl Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yedi_Y%C4%B1l_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında Osmanlı Devleti'ni savaşın dışında tuttu. 1758 yılında III. Mustafa'nın dul kız kardeşi Saliha Sultan ile evlendi; bu onun üçüncü evliliği idi; daha önceki evliliklerinden iki kızı vardı.[^3] III. Mustafa'nın İstanbul'da başlattığı imar hareketine katıldı ve Koska'da ([Laleli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Laleli)) [kütüphane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rag%C4%B1p_Pa%C5%9Fa_K%C3%BCt%C3%BCphanesi), çeşme, mektep yaptırdı. Kendi servetini kültür yatırımlarına harcamak istiyordu.[^4] Daha önce vali olarak bulunduğu yerlerde yaptığı gibi İstanbul kütüphanelerinden de yazma eserler topladı.[^5] Bilim adamlarının övgü ile bahsettiği bir kütüphane yarattı.[^6] Devlet adamlığını ve edebi kişiliğini bir arada yürüten Koca Râgıb Paşa, üç dilde şiirler yazdı. Şiirleri hikmet (felsefe) ağırlıklı idi. 18. yüzyıl divan şiirinin beli başlı temsilcileri arasında yer aldı. [Fıtnat Hanım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C3%BCbeyde_F%C4%B1tnat_Han%C4%B1m) ve koruyucusu olduğu [şair Haşmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ha%C5%9Fmet) ile türlü şakaları günümüze kadar fıkra olarak anlatılageldi.[^7] Yaşarken şiirlerini toplayamamış ancak ölümünden sonra (1836, 1859) şiirleri düzenli bir divan halinde toplanmıştır. Koca Râgıb Paşa'nın günümüze kadar gelen ve İstanbul kütüphanelerinin bazılarında asılları bulunan diğer eserleri ise “[*Münşead Mecmua*](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCn%C5%9Fead_Mecmua)”, “[*Tahkik ve Tevfik*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahkik_ve_Tevfik)” ([I. Mahmut](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mahmud) ile [Nadir Şah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nadir_%C5%9Eah) arasındaki yazışmaları ve elçiler arasındaki görüşmeleri içerir), “[*Safinat al Ragıp*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safinat_al_Rag%C4%B1p)” (Arapça muhezarat kitabı) 'tır. Sadrazamlığının son yıllarında rahatsızlandığında 1763 yılında yerine [Tevkii Hamza Hamid Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamza_H%C3%A2mid_Pa%C5%9Fa) atandı. 8 Nisan 1763'te hayatını kaybeden Koca Râgıb Paşa, İstanbul Koska'da kendi adını taşıyan [kütüphanenin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rag%C4%B1p_Pa%C5%9Fa_K%C3%BCt%C3%BCphanesi) yanında gömülüdür. ## Değerlendirme [Nedim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ned%C3%AEm) ve [Şeyh Galip](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Galip)’ten sonra 18. Yüzyıl Osmanlı şiirinin en önemli temsilcilerinden birisi kabul edilir. "*Merd i kıpti şecaatin arzederken sirkatin söyler (Çingene erkeği yiğitliğini anlatırken hırsızlığını söyler)*" beyti darb-ı mesel olmuştur. Ayrıca bilgi birikimi, devlet yönetmedeki becerisi ve zamanının kriminal suçlularını yakalamaktaki zekası da bu güne kadar söylenegelmiştir. ## Dış bağlantılar - Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) *Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul:Türkiye Yayınevi. - Buz, Ayhan (2009) *Osmanlı Sadrazamları*, İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5 [^1]: Sadrazam Koca Mehmet Ragıp Paşa’nın Yaşamı, İmmimarlık Sitesi. [^2]: Koca Ragıp Paşa, Yazarmezar.com sitesi, Erişim tarihi:28.05.2012. [^3]: Koca Ragıp Paşa, Yazarmezar.com sitesi, Erişim tarihi:28.05.2012. [^4]: Sadrazam Koca Mehmet Ragıp Paşa’nın Yaşamı, İmmimarlık Sitesi. [^5]: Sadrazam Koca Mehmet Ragıp Paşa’nın Yaşamı, İmmimarlık Sitesi. [^6]: Sadrazam Koca Mehmet Ragıp Paşa’nın Yaşamı, İmmimarlık Sitesi. [^7]: Sedat Yüksel, Koca Ragıp Paşa’nın Sanatında ve Yaşantısında Haşmet'in ve Fitnat'in Yerleri, Türkoloji Dergisi, Ankara Üniversitesi, Cilt 7, Sayı 1, 1977.