# Koca Bekir Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Koca_Bekir_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Koca Bekir Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Koca_Bekir_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) **Ebubekir Paşa** veya **Koca Bekir Paşa** ([Osmanlı Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca): ابوبکر پاشا‎; 1670 – 1759[^1]), [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) devlet adamıydı. [Kaptan-ı derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_derya) (1732–33, 1750–51); [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_%28eyalet%29), [Cidde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cidde), [Habeş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habe%C5%9F_%28eyalet%29), [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_%28eyalet%29), [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29), [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_%28eyalet%29), [Kıbrıs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_d%C3%B6neminde_K%C4%B1br%C4%B1s), [Eğriboz](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C4%9Friboz_Sanca%C4%9F%C4%B1) ve [Bosna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna_%28eyalet%29) eyaletlerinin [beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beylerbeyi); İmparatorluk Darphanesi'nin başı; ve 1724'te kendisine verilen Mekke Şeyhülharemliği unvanıyla [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke)'nin Kutsal Mekânlarının Koruyucusu olarak görev yaptı.[^2] 1740'ta [II. Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mustafa)'nın kızı [Safiye Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safiye_Sultan_%28II._Mustafa%27n%C4%B1n_k%C4%B1z%C4%B1%29)'ın dördüncü ve son kocası oldu. Koca Bekir Paşa, [zamanının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu_duraklama_d%C3%B6nemi) en aydın ve üretken devlet adamlarından biri olarak kabul edildi.[^3] ## Arka plan Ebubekir, 1670 yılında [Alaiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alanya)'de ([Alanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alanya), [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)) doğdu.[^4] [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) kökenliydi. ## Erken kariyeri Ebubekir Paşa, imparatorluk hazinesinden yetişerek Darphane ve Tersane eminliklerine yükselen önemli bir maliye görevlisi olan Alâiyeli Kel Yusuf Efendi'nin akrabasıydı. Saray hizmetine girdikten sonra önce *silahdar*, ardından gümrükçü ve *kapıcıbaşı* olarak görev yaptı. Nisan 1718'de *çavuşbaşı*lığa atandı. Bir göz rahatsızlığı nedeniyle geçici olarak Darphane-i Âmire Nezareti'ne nakledildiyse de Mayıs 1723'te yeniden *çavuşbaşı*lığa getirildi. Aralık 1724'te vezirliğe yükseltildi; rivayete göre [III. Ahmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Ahmed) atamayı onaylamadan önce bizzat paşa kapısına gelerek kendisiyle görüşmüştür. Aynı tarihte Cidde ve Habeş valilikleri ile Mekke Şeyhülharemliği unvanı kendisine verildi.[^5] ## Bekir Paşa (Kamares) Su Kemeri En önemli eseri, [Kıbrıs valiliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s) döneminde 1747'de yapımına başlanan ve kendi kişisel servetiyle finanse ettiği, hâlâ ayakta olan Kamares Su Kemeri (Bekir Paşa Su Kemeri olarak da bilinir) olup Larnaka bölgesinin su ihtiyacını karşılamak amacıyla inşa edilmiştir. Şehirdeki yoksul halkın temiz suya erişimindeki güçlüğü fark eden Koca Bekir Paşa, [Larnaka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Larnaka)'nın su kaynaklarını iyileştirmek için bu büyük su kemerini yaptırdı. Roma stilinde inşa edilen kemer, suyu Larnaka'nın yaklaşık güneyindeki bir kaynaktan şehre taşımaktaydı. Su tesisatı, uzun bir [tünel](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCnel), 250 hava kuyusu ve üç ayrı kemerli bölümden oluşmaktaydı. Yabancı seyyahlar tarafından çoğunlukla Kıbrıs'ta Osmanlı döneminde inşa edilmiş en önemli anıt olarak sayılır. 1754'te Alexander Drummond şunları kaydetmiştir: “Ebu Bekir Paşa'nın şerefine, ihtiyar beyefendinin kamu ruhuna dair bir örnek aktarmalıyım. Bu toprakların Paşası iken, 1747 yılında, Arpera nehrinden ve altı mil uzaklıktaki yol üzerindeki kaynaklardan Larnaka, Tuzla ve limana gelen gemilere su getirmek gibi soylu bir tasarıya girişti. Büyük ve iyi bir insana yaraşan bu eser, kendisine altı bin sterlin tutarındaki elli bin kuruşa mal olmuş olabilir.” Su kemeri 1750'de tamamlandı ve kesme taştan yapılmış üç ayrı bölümden oluşmaktadır; günümüze 75 kemer ulaşmıştır: Arpera nehri yakınındaki ilk bölümde 50 kemer, ikincisinde 12 kemer ve Larnaka yakınlarındaki Çiftlik Paşa köyündeki vadinin üzerine inşa edilen en görkemli üçüncü bölümde 31 kemer bulunmaktadır. 1854 ve 1876'da onarıldı ve 1939'a kadar aktif olarak kullanıldı. Çiftlik Paşa bölümünde 1987'de başlayan beş yıllık bir restorasyon projesi yürütüldü.[^6] 1878'de Kıbrıs'ı ziyaret eden İngiliz seyyah Samuel White Baker, sistemdeki sıra kuyularının kademeli olarak alçalan seviyelerde kazıldığını, böylece suyun kaynaktan Larnaka'ya tamamen yer çekimi ile aktığını gözlemlemiştir.[^7] Su kemerinin kalıntıları hâlâ Larnaka'nın dışında durmakta ve günümüzde "Kamares" ("Kemerler") olarak anılmaktadır. Kemer geceleri ışıklandırılmaktadır. ## Diğer eserleri Vali olarak görev yaptığı her şehirde birçok büyük inşaat ve imar projesinde imzası bulunmaktadır. 1734'teki ikinci [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_%28eyalet%29) valiliği sırasında, [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'de Osmanlı kayıtlarına *vak'a-i şûr-i engiz* ("kargaşa yaratan olay") olarak geçen bir Memluk emir ayaklanması sırasında on emirin ölümüyle sonuçlanan olaylar görevden alınmasına yol açtı.[^8][^9] Ebubekir Paşa, adanın 1745'te üç tuğlu paşalık statüsüne yükseltilerek bağımsız bir eyalet haline getirilmesinin ardından 1747'de Kıbrıs valiliğine atandı. Görevi sırasında adadaki kapsamlı imar faaliyetlerini kendi kişisel servetinden finanse etti ve bu eserleri kurduğu Ebubekir Paşa Vakfı'nın idaresine bıraktı. [Lefkoşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lefko%C5%9Fa)'da Sarayönü Camii avlusundaki mektebi yeniden inşa ettirdi ve vakfa gelir sağlamak üzere 23 dükkân yaptırdı. [Larnaka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Larnaka) ve çevresindeki Tuzla bölgesinde yedi adet çeşme, su kuyuları ve bir un değirmeni yaptırdı; vakfın gelir kaynağı olarak Arpera'da bir çiftlik, dut bahçeleri ve bir üzüm bağı oluşturdu.[^10] [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_%28eyalet%29) valiliği (1740–1743) sırasında Ebubekir Paşa, [Peloponez](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'in merkezindeki [Tripoliçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tripoli%C3%A7e)'de (bugünkü Tripoli) bir dini ve ticari külliye kurdu. Vakfiyesi 21 Şaban 1154 (1741) tarihli olup [Vakıflar Genel Müdürlüğü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vak%C4%B1flar_Genel_M%C3%BCd%C3%BCrl%C3%BC%C4%9F%C3%BC)'nde kendi adına kayıtlıdır. Külliye; kubbeli bir cami, bir [medrese](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medrese), bir sıbyan mektebi, bir [hamam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamam), kapalı bir çarşı ve bir [kervansaray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kervansaray)dan oluşmaktaydı.[^11] 1798'de Tripoliçe'de esir tutulan Fransız hekim François Pouqueville, şehrin topoğrafyasını kaydetmiş ve camilerinin devşirme olarak kullanılmış antik mermer sütunlar ve yazıtlarla inşa edildiğini belirtmiştir.[^12] [Yunan Bağımsızlık Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunan_%C4%B0syan%C4%B1) sırasında Osmanlı Tripoliçe'sinin düşmesinin ardından külliye yıkıldı. Caminin temel duvarları, şehir meydanında aynı alanı kaplayan ve eski caminin [kıble](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1ble) yönelimini koruyan Ayios Vasilios Kilisesi'nin yapımında yeniden kullanıldı.[^13] ## Ölümü ve mirası Koca Bekir Paşa 1759'da yaklaşık 90 yaşında öldü ve [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un [Aksaray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aksaray%2C_Fatih) semtinde Çakır Ağa Camii karşısında yaptırdığı mektebe defnedildi.[^14] Mülkünü kendi adını taşıyan bir [vakıf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vak%C4%B1f)a bağışladı ve vasiyeti ayrıntılı biçimde belgelendi.[^15] Kariyeri boyunca [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul), [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir), [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke), [Cidde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cidde), Mısır, Mora ve Kıbrıs'ta mektepler, camiler, çeşmeler ve su tesisatları destekleyen hayır vakıfları kurdu.[^16] ## Ayrıca bakınız - [Kaptan-ı deryalar listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_deryalar_listesi) - [Osmanlı Mısır valileri listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_M%C4%B1s%C4%B1r_valileri_listesi) - [Osmanlı döneminde Kıbrıs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_d%C3%B6neminde_K%C4%B1br%C4%B1s) ## Dış bağlantılar - [Ebubekir Paşa ve Kıbrıs'taki İmar Faaliyetleri](http://eskiweb.cumhuriyet.edu.tr/edergi/makale/1020.pdf) [^1]: Tosun, Sevilay. "Ebubekir Paşa Ve Kıbrıs'taki İmar Faaliyetleri." Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 28.2 (2004): 205–213. [^2]: Tosun, Sevilay. "Ebubekir Paşa Ve Kıbrıs'taki İmar Faaliyetleri." Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 28.2 (2004): 205–213. [^3]: Tosun, Sevilay. "Ebubekir Paşa Ve Kıbrıs'taki İmar Faaliyetleri." Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 28.2 (2004): 205–213. [^4]: Süreyya, Bey Mehmet, Nuri Akbayar ve Seyit Ali Kahraman. Sicill-i Osmanî. Beşiktaş, İstanbul: Kültür Bakanlığı ile Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı'nın Ortak Yayınıdır, 1890. [^5]: Tosun, Sevilay. "Ebubekir Paşa Ve Kıbrıs'taki İmar Faaliyetleri." Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 28.2 (2004): 205–213. [^6]: Ebubekir Pasha Aqueduct. [^7]: Tosun, Sevilay. "Ebubekir Paşa Ve Kıbrıs'taki İmar Faaliyetleri." Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 28.2 (2004): 205–213. [^8]: Tosun, Sevilay. "Ebubekir Paşa Ve Kıbrıs'taki İmar Faaliyetleri." Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 28.2 (2004): 205–213. [^9]: Raymond, André. Kahire: Bir Şehrin Tarihi. American University in Cairo Press, 1999, s. 17. [^10]: Tosun, Sevilay. "Ebubekir Paşa Ve Kıbrıs'taki İmar Faaliyetleri." Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 28.2 (2004): 205–213. [^11]: Yılmaz, M. E.. Kiliseye Dönüştürülen Türk Eserleri. YTB Yayınları, 2023, s. 1324-1327. [^12]: Pouqueville, François Charles Hugues Laurent. Voyage en Morée, à Constantinople, en Albanie, et dans plusieurs autres parties de l'Empire Othoman. Gabon, 1805, s. 66-72. [^13]: Yılmaz, M. E.. Kiliseye Dönüştürülen Türk Eserleri. YTB Yayınları, 2023, s. 1324-1327. [^14]: Tosun, Sevilay. "Ebubekir Paşa Ve Kıbrıs'taki İmar Faaliyetleri." Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 28.2 (2004): 205–213. [^15]: Claude Delaval Cobham, Laws and Regulations affecting Vakf property. Nicosia 1899. [^16]: Tosun, Sevilay. "Ebubekir Paşa Ve Kıbrıs'taki İmar Faaliyetleri." Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 28.2 (2004): 205–213.