# Kitâb-ı Müstetâb

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kit%C3%A2b-%C4%B1_M%C3%BCstet%C3%A2b
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kitâb-ı Müstetâb, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kit%C3%A2b-%C4%B1_M%C3%BCstet%C3%A2b (CC-BY-SA-4.0)

**Kitab-ı Müstetab**, [Sultan II. Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Osman)'a sunulan[^1] ve [17. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/17._y%C3%BCzy%C4%B1l)da [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)nin bozuk düzenini iyi saptayan fakat kimliği bilinmeyen bir yazar tarafından yazılmış bir kitaptır.

## İçeriği

Kitab-ı Müstetab askeri ve ekonomik çöküntüleri belirtir, ulema ve yönetici kadrolarındaki bozuklukları dile getirir. Bozulmaların ilk belirtilerinin [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) döneminde başladığını ama asıl bozulmanın [III. Murat](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad) döneminde olduğunu anlatır.

[Yeniçeri Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)'na birçok gereksiz ve başıbozuk kişilerin usulsüz şekilde alındığını, bunun da [Yeniçerilerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri) sayısını arttırıp disiplinini bozduğunu aynı zamanda hazineye yük olduğunu söyler. Eskiden [tımarların](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C4%B1mar_%28arazi%29), dirliklerin padişahın onayı olmadan alınıp verilmediğini fakat artık beylerbeylerinin, sancakbeylerinin ve diğer yetkililerin dirlik ve [tımarları](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C4%B1mar_%28arazi%29) kontrolsüz şekilde istediklerine verdikleri için [Tımar sisteminin](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C4%B1mar) bozulduğunu söyler. Tımarların halktan (reayadan) kişilere bile satılmaya başlandığına vurgu yapar. Mevki ve makamların bile rüşvet karşılığı verilmeye başlandığından şikâyet eder. Bunlara çare olarak padişahın ve [vezir-i azamın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) yeniden otoriteye sahip olmasını, Yeniçerilerin sayısının azaltılıp [Yeniçeri Ocağı'nın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri) askere alım sisteminin yeniden düzene sokulmasını, dirlik ve tımar dağıtımlarının yeniden padişah kontrolüne geçip haksız verilmiş dirliklerin, tımarların geri alınmasını sunar.[^2]

[^1]: KİTÂB-ı MÜSTETÂB - TDV İslâm Ansiklopedisi. <https://islamansiklopedisi.org.tr/kitab-i-mustetab>
[^2]: İnalcık, Halil, Devlet-i'Aliyye: Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar-III, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ocak 2018, ss. 127-128.