# Kitâb-ı Cihannümâ

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kit%C3%A2b-%C4%B1_Cihann%C3%BCm%C3%A2
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kitâb-ı Cihannümâ, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kit%C3%A2b-%C4%B1_Cihann%C3%BCm%C3%A2 (CC-BY-SA-4.0)

**Kitab-ı Cihannümâ**, **Tevârîh-i Âl-i Osman** veya **Neşrî Tarihi**, [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarihçisi [Mehmed Neşrî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ne%C5%9Fr%C3%AE) tarafından yazılmış tarih kitabıdır.

Cihannüma (cihan görüntüsü), bir "cihan tarihi" olmak iddiasındaydı. Neşrî'nin Sultan [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid)'e sunduğu 6 ciltlik eserinden günümüze sadece 6. cilt kalmıştır. 6. kısmının en uzun bölümü Osmanlı hanedanının tarihçesinden oluşur.[^1] Bu 6. kısım üç bölümden oluşur, bunlar [Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar), [Selçuklu Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1) ve [Osmanlı Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_Hanedan%C4%B1) hakkındadır. Osmanlılarla ilgili bölüm, 1485'e kadar gelir. Eser, Neşrî 'nin II. Bayezid için yazmış olduğu bir [kaside](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaside) ile sonlanır.[^2]

Neşrî'nin kullandığı kaynakların doğruluğuna önem vermesi bakımından gerçek bir tarihçi olduğu, olayları ve kronolojik sıralarını objektif olarak değerlendirildiği düşünülür. Farklı kaynaklardan edindiği bilgileri ustaca birleştirmiştir. Kullandığı bilgilerden bazıları kendi tecrübelerine dayalıdır, bazıları olayları yaşamış kişilerin ağzından alınmıştır, bazıları ise ikinci elden alınmıştır ki, bu tür bilgilerin başına "rivayettirki..." eklemiştir. Bazı bilgiler başka tarihçilerin eserlerinden (örneğin [Oruç Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oru%C3%A7_Bey)'in [Tevarih](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tevarih)'i), bazıları da saray takvimleridir. [Aşıkpaşazade](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82%C5%9F%C4%B1kpa%C5%9Faz%C3%A2de)'nin [Tevârih-i Âl-i Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tev%C3%A2r%C3%AEh-i_%C3%82l-i_Osman)'ından sık sık iktibaslar vardır.[^3] Eserin bazı bölümleri [Behiştî Sinan Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Behi%C5%9Ft%C3%AE)'nin Tarih adlı eserinin daha sade uslupla yazılmış bir şeklidir ama hangi tarihçinin öbürünün eserini kullandığı bilinmemektedir.[^4] Neşri ayrıca "Oxford Anonim tarihi" diye adlandırdığı bir kaynaktan bazen yararlanmıştır ki, bunun "Bodleian Library MS, Marsh 313" adlı el yazmasına çok benzediği bulunmuştur, bu [Ruhi Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruhi_%C3%87elebi)'ye atfedilen Tevarih-i Al-i Osman eseridir (Ruhi Tarihi).[^5]

Cihannüma ve Neşrî hakkında ayrıntılı bir araştırma yapmış olan Ménage'a göre, Neşrî, Osmanlı tarihine ([Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa) ve [Karaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaman)'la ilgili bazı yeni kaynaklar getirmek dışında) orijinal malzeme olarak önemli bir katkıda bulunmamıştır. Ancak pek çok tarihi bilgiyi gözden geçirip bunları düzeltip bazen çelişkili olanları birleştirebilmeyi becermesi açısından önemli bir çalışma yapmıştır. Olayların tarihlerini birbiriyle eşleştirmiş ve Osmanlı devletinde olan olayları mantıklı bir sıraya oturtmuşur.[^6]

Cihannüma'nın, Faik Reşit Unat'ın ve Mehmet Altay Köymen tarafından yapılmış olan, modern Türkçeye iki ayrı transkripsiyonu vardır.

## Dış bağlantılar

- Neşri Tarihi (kitap tanıtımı)[http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=89381](http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=89381)
- [Osmanlıca tam metin](https://web.archive.org/web/20120716031345/http://www.gereklitarama.com/2011/05/nesri-tarihi_09.html)

[^1]: Britannica Online: Nesri. <http://search.eb.com/eb/article-9055332>
[^2]: Martijn Theodoor Houtsma, T W Arnold, A J Wensinck. E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936: 1913-1936. 1993, s. 902. <http://books.google.com/books?id=fWNpIGNFz0IC&pg=RA1-PA902&dq=Encyclopedia+of+Islam+Neshri&as_brr=3>
[^3]: Kenan İnan. Klasik Devir Osmanlı Tarihçilerinde Kaynak Kullanma Usulleri. Tarih Araştırmaları Dergisi, 1997, s. 91-135. <http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/18/25/145.pdf>
[^4]: Martijn Theodoor Houtsma, T W Arnold, A J Wensinck. E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936: 1913-1936. 1993, s. 902. <http://books.google.com/books?id=fWNpIGNFz0IC&pg=RA1-PA902&dq=Encyclopedia+of+Islam+Neshri&as_brr=3>
[^5]: J. Stewart-Robinson. Neshri's History of the Ottoman's: The sources and the development of the text. By V.L. Menage. (London Oriental Series. Volume 16) Oxford Unıversity Press, 1964.. Journal of the American Oriental Society, 1970, s. 274-277. <http://www.jstor.org/stable/598145>
[^6]: J. Stewart-Robinson. Neshri's History of the Ottoman's: The sources and the development of the text. By V.L. Menage. (London Oriental Series. Volume 16) Oxford Unıversity Press, 1964.. Journal of the American Oriental Society, 1970, s. 274-277. <http://www.jstor.org/stable/598145>
