# Kidarit Krallığı > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kidarit_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Kidarit Krallığı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kidarit_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![M.S 400 yılında.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6d/Asia_400ad-kidarites.jpg) *M.S 400 yılında. (Alx bio, CC-BY-SA-4.0)* - **Kendi dilindeki adı:** Kidarit Krallığı - **Tam adı:** Kidarit Krallığı - **Yaygın adı:** Kidaritler - **Statü:** Hun devleti. - **Kuruluş yılı:** 320 - **Yıkılış yılı:** 500 - **Öncel:** Büyük Hun İmparatorluğu - **Ardıl:** Ak Hun İmparatorluğu - **Başkent:** Baktriya, Peşaver, Taxila - **Yaygın diller:** Baktriyaca ( yazı dili) - **Yönetici:** Kidara; Kandik - **Yönetici yılları:** İlk; Son - **Yönetici unvanı:** Kushanşah - **Günümüzdeki durumu:** Türkmenistan; Tacikistan; Afganistan; Özbekistan; Hindistan; Pakistan - **Resmî dinler:** Hinduizm, Budizm **Kidaritler** veya **Kidara Hunları**,[^1] 4. ve 5. yüzyıllarda [Baktriya'yı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baktriya) ve [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya) ile [Güney Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Asya)'nın bitişik bölgelerini yöneten bir hanedandır. Kidaritler, [Hindistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hindistan)'da Huna ve Avrupa'da Hiyonlar olarak topluca bilinen bir halk kompleksine aittir.[^2] 5. yüzyıl [Bizans](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarihçisi [Priscus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Priscus) onlara Kidarit Hunları ya da "Kidarit olan Hunlar" adını vermiştir.[^3][^4] Huna / Xionite kabileleri, tartışmalı da olsa, benzer bir dönemde Doğu Avrupa'yı fetheden [Hunlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hunlar)la sıklıkla bağlantılıdır. Yaklaşık bir yüzyıl sonra yerini alan [Akhunlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak_Hun_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)dan farklılardır. Kidaritler, ana yöneticilerinden biri olan Kidara'nın ([Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ince): 寄多羅 Jiduolo, telaffuzu: Kjie-ta-la)[^5][^6] adını almıştır. Kidaritler, Latince kaynaklarda "Kermichiones" veya "Kızıl Huna" olarak bilinen bir Huna topluluğunun bir parçası gibi görünmektedir. ## Kökenleri ![350-386 dolaylarında Kidaritelerin kralı Kidara'nın portresi. Kidarlıların sikkeleri, Sasanilerin sakalları yerine temiz tıraşlı yüzler sergilemeleri dışında, Sasani imparatorluk sikkelerini taklit ediyordu; bu özellik onları İran soyundan ziyade Altay ile ilişkilendiriyordu.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8d/Kidara_I_portrait.jpg) *350-386 dolaylarında Kidaritelerin kralı Kidara'nın portresi. Kidarlıların sikkeleri, Sasanilerin sakalları yerine temiz tıraşlı yüzler sergilemeleri dışında, Sasani imparatorluk sikkelerini taklit ediyordu; bu özellik onları İran soyundan ziyade Altay ile ilişkilendiriyordu. (CNG Coins. Contoured by myself पाटलिपुत्र ( Tartışma ), CC-BY-SA-3.0)* Göçebe bir halk olan Kidariteler, [Altay Dağları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_Da%C4%9Flar%C4%B1) bölgesinden gelmiş gibi görünmektedir. Bazı bilim adamları, Kidaritelerin, bazı Doğu Asya (yani [Mongoloid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mongoloid)) karışımıyla görünüşte "Europid" olduğuna inanmaktadır. Kidarit sikkelerinde hükümdarları sakalsız veya temiz tıraşlı olarak tasvir edilir - bu o zamanlar İç Asya kültürlerinin bir özelliğidir (o zamanlar Güney Orta Asya'nın ve İran kültürlerinin aksine).[^7] [Baktarça dilini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baktar%C3%A7a) benimsemeden önce Chionites ve [Akhunlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak_Hun_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) gibi başlangıçta [Oğurca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ogur_%C3%B6be%C4%9Fi) konuşmuş olabilirler.[^8] Kidariteler, sikkelerin arkasında okçular olarak tasvir edildi.[^9] Ayrıca [Yapay kafatası deformasyonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yapay_kafatas%C4%B1_deformasyonu) uyguladıkları da biliniyordu.[^10] ## Tarih Kızıl Hun reislerinden biri olan Kidara kendisini Kuşan İmparatoru olarak gösteren sikkeler bastırmıştır. Söz konusu sikkeler birçok yerde özellikle Kuzeybatı Hindistan'da bulunmuştur.[^11] Dönemin tarihçisi [Ammianus Marcellinus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ammianus_Marcellinus) Yeni Kidarite kralı için şöyle kayıt tutuyor; Kionitler'in yeni kralı Grumbates, orta yaşlarındayken ve bacakları buruşmuştu, büyük ölçüde hareket eden bir akıl hastasıydı ve çok sayıda önemli zaferiyle ünlüydü. Kayıtlarda Kidaritelerin 359 yılında Amida Kuşatması için Sasanilere destek olduğu yazılır. Daha sonra ittifak bozulmuş Sasaniler ile Kidariteler birçok savaş yapmıştır. [Priscus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Priskos)'a göre, [Sasani İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sasani_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu), Yazdecer II'nin (438-457) iktidarına kadar Kidarlılara haraç ödemek zorunda kaldı. Kidarlılar, Orta Asya ticaret ağlarının merkezinde bulunan Semerkant'ta başkentlerini, Sogdilerle yakın ilişki içinde kurdular. Kidariteliler, Farsça kaynaklar tarafından verilen tahribata uğratan barbarların imajının tersine, güçlü bir yönetime sahipler ve vergileri yükseltiyorlardı, bölgelerini etkin bir şekilde yönetiyorlardı. 420'lerde Kidaritelerin Peşaveri ele geçirdiği yazılır. Daha sonra 440'lerde Sogdiana'yı fethetmişler ve 467 yılında Belhi fethetme girişimleri vardır ancak Sasaniler tarafından mağlup edilmişlerdir. Hakkında sınırlı bilgiler bulunan bu hanedan 500 yılında Akhunlar tarafından mağlup edilip sona ermiştir.[^12] [^1]: Bakker, Hans T.. The Alkhan: A Hunnic People in South Asia. Barkhuis, 12 Mart 2020. [^2]: Bakker, Hans T.. The Alkhan: A Hunnic People in South Asia. Barkhuis, 12 Mart 2020. [^3]: Cribb, Joe. The Kidarites, the numismatic evidence.pdf. 1 Ocak 2010. [^4]: Dani, Ahmad Hasan. History of Civilizations of Central Asia: The crossroads of civilizations, A.D. 250 to 750. UNESCO, 1 Ocak 1996. [^5]: Michael, ALRAM. Coins, Art and Chronology II. 2010. [^6]: Cribb, Joe. Kushan, Kushano-Sasanian, and Kidarite Coins A Catalogue of Coins From the American Numismatic Society by David Jongeward and Joe Cribb with Peter Donovan. 20 Haziran 2015. [^7]: Foundation, Encyclopaedia Iranica. Welcome to Encyclopaedia Iranica. [^8]: DE LA VAISSIÈRE, ÉTIENNE. Is There a "Nationality of the Hephtalites"?. 2003, s. 119-132. [^9]: Dani, Ahmad Hasan. History of Civilizations of Central Asia: The crossroads of civilizations, A.D. 250 to 750. UNESCO, 1 Ocak 1996. [^10]: Maas, Michael. The Cambridge Companion to the Age of Attila. Cambridge University Press, 2015, s. 185. [^11]: Richard N. Frye, Orta Asya Mirası, s. 186 [^12]: Zeimal, E. V. (1996). "The Kidarite kingdom in Central Asia". History of Civilizations of Central Asia, Volume III: The Crossroads of Civilizations: A.D. 250 to 750. Paris: UNESCO. ss 119–135 ( ingilizce )