# Ken'an Rifâî > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ken'an_Rif%C3%A2%C3%AE > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ken'an Rifâî, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ken%27an_Rif%C3%A2%C3%AE (CC-BY-SA-4.0) - **Doğum tarihi:** 1867 - **Doğum yeri:** Selanik - **Ölüm tarihi:** 7 Temmuz 1950 (83 yaşında) - **Ölüm yeri:** İstanbul,Türkiye - **Eğitim:** Darülfünun - **Meslek:** Mutasavvıf **Ken'an Rifâî Büyükaksoy** (1867, [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik) - 7 Temmuz 1950, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), Türk [muallim](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96%C4%9Fretmen), [mutasavvıf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutasavv%C4%B1f), şairdir. Yirminci yüzyılın ilk yarısında yaşayan İslâm âlimleri arasında önemli yeri olan bir [mutasavvıf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutasavv%C4%B1f)tır. İslâmiyet'in ilk tarikatlarından biri olan [*Rıfâiyye*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruf%C3%A2ilik)*'nin* İstanbul kanadını kurmuş, tarikatın görüşlerini 20. yüzyılın modern hayat şartlarına göre yorumlamış, 1908 ile 1925 arasında tarikatın şeyhliğini yapmıştır.[^1] [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) döneminde olduğu gibi [cumhuriyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye%27de_cumhuriyetin_ilan%C4%B1) döneminde de, Türkiye'de pek çok entelektüel, yazar, edebiyatçı, sanatçıyı etkileyen Kenan Rifâî,[^2] 1925'te [tekke ve zaviyelerin yasaklanmasını](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekke%2C_zaviye_ve_t%C3%BCrbelerin_kapat%C4%B1lmas%C4%B1) "Hakk'ın tasarrufu" olarak yorumlamıştır. ## Hayatı ### Ailesi ve öğrenim yılları ![Ken'an Rifâi'nin Fatih'te yaşadığı konak, Şubat 2017](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Kenan_Rifai_Kona%C4%9F%C4%B1_II.jpg/1280px-Kenan_Rifai_Kona%C4%9F%C4%B1_II.jpg) *Ken'an Rifâi'nin Fatih'te yaşadığı konak, Şubat 2017 (Kingbjelica, CC-BY-SA-4.0)* 1867'de Selanik'te dünyaya geldi. Babası [Filibe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filibe)li Hacı Hasan Bey'in oğlu Abdülhalim Bey, annesi Hatice Cenan Hanım'dır. Doğumu sırasında babasının memuriyeti nedeniyle ailesi Selanik'te bulunmaktaydı. Anne ve babası o küçük yaşta iken ayrıldı. Babası, bir süre doğu vilayetlerinde görev yaptıktan sonra İstanbul'a gelip [Fatih’te](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih) [Hırka-i Şerif Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C4%B1rka-i_%C5%9Eerif_Camii) yakınında bir konağa yerleşti ve Posta Telgraf Nezareti'nde sicil başmüdürlüğü ve telgraf nâzırlığı görevini sürdürdü.[^3] Kenan Rifâî'nin yetiştirilmesini üstlenen annesi, onu manevî terbiye görmesi için Posta Nezareti'nde memurluk yapan [Kadirî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kadir%C3%AElik) tarikatına mensup Edhem Efendi'ye emanet etti. Edhem Efendi, ölümüne kadar onu yalnız bırakmadı ve kendisine Kadirîlik'te icazet verdi. Kenan Rifâî, dokuz yaşında iken [Galatasaray Sultanisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galatasaray_Lisesi)'nde yatılı öğrenci olarak öğrenim görmeye başladı. Zihni Efendi, [Muallim Naci](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muallim_Naci), Muallim Feyzi, [Recaizade Mahmud Ekrem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Recaizade_Mahmud_Ekrem) gibi Türk hocalardan eğitim aldı. 1885'te Galatasaray'dan mezun oldu. [Bâbıâlî Hariciye Kalemi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hariciye_Nez%C3%A2reti)'nde çalışmaya başlayan Rifâî, Acem Mektebi'nde tabiat dersleri öğretmenliği yaptı. Bir süre Posta Telgraf Nezareti'nde müşavir yardımcısı olarak çalıştı ve bir yandan da öğrenimine [Darülfünun](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2r%C3%BClf%C3%BCn%C3%BBn)'un hukuk fakültesinde devam etti.[^4] ### Meslek hayatı Hukuk fakültesinden mezun olduktan hemen sonra, on dokuz yaşında Balıkesir Îdâdîsi müdürlüğüne tayin edildi. On bir ay kaldığı [Balıkesir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C4%B1kesir)'de bir hocadan musiki ve ney dersleri aldı. [Balıkesir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C4%B1kesir)'den sonra [Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana), ardından [Manastır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manast%C4%B1r), [Kosova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kosova), [Üsküp](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCp) ve [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon) maarif müdürlüklerine getirildi. Üsküp'teki görevi sırasında evlendi, bu evlilikten üç çocuk sahibi oldu. Manastır'da bulunduğu sırada [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)'ye gitmek için başvuruda bulundu. Birkaç yıl sonra Medine'de açılan [''İdâdî-î Hamîdiyye''](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lise) adlı yeni okulun müdürlüğüne tayin edildi. Medine'de dört yıl kaldıktan sonra İstanbul'a geri döndü ve Erkek Muallim Mektebi'nde Fransızca öğretmenliği, tedkîkât-ı ilmiyye üyeliği, [Dârüşşafaka Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dar%C3%BC%C5%9F%C5%9Fafaka) müdürlüğü, meclîs-i maârif üyeliği gibi görevlerde bulundu. Bir ara ikinci defa Medîne'ye giderek kısa bir süre kaldı.[^5] 1925 yılında maarif vekâletinden emekliye ayrıldı, ancak on üç yıl boyunca [Fener Rum Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fener_Rum_Erkek_Lisesi)'nde Türkçe öğretmenliği yaparak meslek yaşamını sürdürdü. ### Tasavvufî hayatı Ken'an Rifâî, Medine'ye gitmeden önce mürşidi Edhem Efendi hayatını kaybetmişti. Dört yıl kaldığı [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)'de Seyyid Hamza er-Rifâî tekkesine devam ederek [Rıfâîlik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruf%C3%A2ilik)’te icazet ve hilafet aldı. O güne kadar *Abdülhalim Ken'an* olarak tanınırken bu devirden sonra Rıfâîliği başladı. Medine'den İstanbul'a döndükten sonra Fatih'te kendi dergâhını açtı. Babasının konağının bahçesine yaptırdığı dergâhın planını [Ekrem Hakkı Ayverdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ekrem_Hakk%C4%B1_Ayverdi) çizdi. Dergâh, şeyhülislamların, şairlerin, aşıkların hatta papaz ve patriklerin gelip semâ ettikleri bir mekân oldu.[^6] Rifâî, bir yandan Darüşşafaka Lisesi müdürlüğünü sürdürürken bir yandan da dergâhında şeyh olarak hizmet gördü. Bu iki görevi birbirine karıştırmamak konusunda çok titiz davrandı.[^7] 1925 yılında [tekkelerin kapatılmasından](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekke%2C_zaviye_ve_t%C3%BCrbelerin_kapat%C4%B1lmas%C4%B1) sonra *Ümmü Ken'an Dergâhı*, ailesi tarafından mesken olarak kullanılmaya başlandı. Ken'an Rifâî, “Onlar zaten kendilerini feshetmişlerdi” diyerek tekkelerin kapatılmasına ilişkin kanuna hiçbir tepki göstermedi ve Ümmü Kenan Dergâhı'nı “Bir gün tekrar açılacaktır, ama akademi olarak açılacaktır” diyerek kapattı.[^8] Ders ve sohbetlerine 1950 yılında vefâtına kadar evinde devam etti. Bu sohbetleri [Sâmiha Ayverdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%A2miha_Ayverdi) ve Samiha Cemâl Sargut yazıya aktarmıştır. ![Ken'an Rifâî'nin Merkez Efendi Türbesi haziresinde bulunan kabri İstanbul](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Grave_of_Kenan_Rifai.jpg/1280px-Grave_of_Kenan_Rifai.jpg) *Ken'an Rifâî'nin Merkez Efendi Türbesi haziresinde bulunan kabri İstanbul (Maurice Flesier, CC-BY-SA-4.0)* Yirminci yüzyılın ilk yarısında yaşayan sûfiler arasında önemli bir yer edinmiştir. Diş tabâbeti ve eczâcı mektepleri müdürü Server Hilmi Bey, [Hattat Aziz Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hattat_Aziz_Efendi), felsefeci Semiha Cemâl Hanım, damadı ve diş hekimi Ziya Cemâl Büyükaksoy, romancı ve filoloji doktoru [Safiye Erol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safiye_Erol), mimar [Ekrem Hakkı Ayverdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ekrem_Hakk%C4%B1_Ayverdi), edip, mütefekkir ve mutasavvıf Samiha Ayverdi onun öğrencileri arasındadır. Devrin şeyhülislâmlarından [Haydarîzâde İbrâhim Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haydarizade_%C4%B0brahim_Efendi), Nesîmi Efendi ve Abdullah Efendi ile Mısır [Keldânî Kilisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Keldaniler) Patrik Vekili Âbid Efendi de onun talebelerindendir.[^9] ### Ölümü [Soyadı Kanunu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Soyad%C4%B1_Kanunu) gereği *Büyükaksoy* soyadını alan Ken'an Rifâî, 7 Temmuz 1950 tarihinde öldü. Cenazesi [Merkez Efendi Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merkez_Efendi_Camii) avlusunda şadırvanla kabristan duvarı arasındaki bölüme defnedildi. ## Eserleri - Muktezâ-yı Hayât: Balıkesir'de bulunduğu sırada çeşitli Fransızca eserleri çevirerek hazırlamış olduğu fen ve tabiat bilgisi kitabıdır. - Dünya'nın İnkılabı: Fransız astronom Camille Flammarion'dan tercüme bir eserdir. - Rehber-i Sâlikîn: Tarikat usul ve adabına ilişkin bir [risâle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ris%C3%A2le)dir. - Tuhfe-i Ken'an: [İmam Bûsirî](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BBsir%C3%AE)'nin [Ḳasîde-î Bürde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kas%C3%AEdet%C3%BC%27l-B%C3%BCrde) başlıklı eserinin [nazım](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiir) şeklindeki tercümesidir. - Ahmed-er Rifâî: [Rufailik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruf%C3%A2ilik) tarikatının pîri [Ahmet-er Rifâî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_er-Rif%C3%A2i) hakkında en geniş Türkçe eserdir. Eserin sadeleştirilmiş nüshâsı Cenân Vakfı tarafından neşredildi.[^10] - İlâhiyât-ı Ken'an: İlâhîleri ve bestelerini bir araya getiren eserdir.[^11] - Mesnevî-i Şerîf Şerhi: Kenan Rifâî'nin vefâtından sonra talebeleri [Nihad Sâmi Banarlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nihad_S%C3%A2mi_Banarl%C4%B1), [Sâmiha Ayverdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%A2miha_Ayverdi), [Nezihe Araz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nezihe_Araz), [Safiye Erol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safiye_Erol)'dan oluşan bir grubun çalışmalarıyla düzenlenmiş bir eserdir. [Mevlânâ Celâleddîn-î Rûmî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevl%C3%A2n%C3%A2_Cel%C3%A2ledd%C3%AEn-i_R%C3%BBm%C3%AE)'nin [Vesîlet-ün Necât](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ves%C3%AElet%C3%BC%27n_Nec%C3%A2t) başlıklı mesnevîsinin birinci cildinin şerhidir. [^1]: Turan Atik, Rifailik Tarikatı Üzerine Sosyolojik Bir İnceleme, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2007. [^2]: Birol Biçer, Sıradışı bir Mutasavvıf:Kenan Rıfai, Chronicle Dergisi, Sayı 14, Yıl 2009. [^3]: Birol Biçer, Sıradışı bir Mutasavvıf:Kenan Rıfai, Chronicle Dergisi, Sayı 14, Yıl 2009. [^4]: Turan Atik, Rifailik Tarikatı Üzerine Sosyolojik Bir İnceleme, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2007. [^5]: Ken'an Rıfai, İslamvetasavvuf.org sitesi, Erişim tarihi:16.11.2012. [^6]: Birol Biçer, Sıradışı bir Mutasavvıf:Kenan Rıfai, Chronicle Dergisi, Sayı 14, Yıl 2009. [^7]: Birol Biçer, Sıradışı bir Mutasavvıf:Kenan Rıfai, Chronicle Dergisi, Sayı 14, Yıl 2009. [^8]: Birol Biçer, Sıradışı bir Mutasavvıf:Kenan Rıfai, Chronicle Dergisi, Sayı 14, Yıl 2009. [^9]: Ken'an Rıfai, İslamvetasavvuf.org sitesi, Erişim tarihi:16.11.2012. [^10]: "Seyyid Ahmed Er-Rifai , Kitapyurdu" [^11]: "İlâhiyât-ı Ken'an , Kitapyurdu"