# Kemal Kaya Efendi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemal_Kaya_Efendi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kemal Kaya Efendi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kemal_Kaya_Efendi (CC-BY-SA-4.0)

- **Doğum yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
- **Bağlılığı:** Osmanlı İmparatorluğu
- **Hizmet dalı:** Osmanlı Ordusu
- **Savaşları:** Kafkasya Cephesi

**Kemal Kaya Efendi** (كمال کایا افندﻯ), [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve [Kuomintang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuomintang) ordusunda görev yapmış bir [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [subay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Subay)ıydı.[^1] [Almanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanya) ve [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)'te okudu, [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında [Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya)'da Von Epp komutasında savaştı.

[Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) tarafından Türkiye dışına sürgüne gönderildikten sonra başka yine kendisi gibi sürgüne gönderilen başka bir subay ile [Doğu Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan)'a girdi.[^2]

1930'da [Jin Shuren](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jin_Shuren) tarafından Sincan'dan sınır dışı edildikten sonra Ma Zhongying'in hizmetine girdi[^3] ve Jin Shuren'den intikamını almak için kendisini Sincan'a saldırmaya teşvik etti. [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) Kuomintang hükûmeti, bağımsız dış politikası nedeniyle Jin Shuren'in görevden alınmasını istedi. Kemal, Ma Zhongying'in Kuomintang 36. tümeninin ([Ulusal Devrimci Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulusal_Devrimci_Ordu)) kurmay başkanı olarak görev yaptı.

Kemal, Sincan'da iken [Sven Hedin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sven_Hedin) ile tanıştı. O zamana kadar, Sincan ve [Kansu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu)'dan bıkmıştı ve memleketi [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'ye geri dönmek istedi.

1934'te [Kumul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kumul)'da Sovyet yanlısı güçler tarafından yakalandı ve [Urumçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urum%C3%A7i)'ye gönderildi. Hapsedilmek veya idam edilmek yerine, Sincan'da Yol İnşaatı Komiseri ilan edildi. Bu nedenle, diğerleri gibi hapsedilmediği ve idam edilmediği için Sovyet ajanı olduğu iddia edildi.

[Birinci Doğu Türkistan Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan_%C4%B0sl%C3%A2m_Cumhuriyeti)'ne danışmanlık yapan, [Japonlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Japonya)la işbirliği yapan ve [Turancılık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turanc%C4%B1l%C4%B1k) hedefleri olan başka [Jön Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%B6n_T%C3%BCrkler)'in aksine Kemal Kaya Efendi Turancılık ile ilgilenmedi.

[^1]: Hasan Oraltay, Kazak Türkleri: Hürriyet Uğrunda Doğu Türkistan, Türk Kültür Yayını, 1976, p. 82. <https://books.google.com/books?id=IfoJAQAAIAAJ&q=%22Kemal+Kaya+Efendi+ad%C4%B1nda+bir+T%C3%BCrk+oldu%C4%9Fu%22&dq=%22Kemal+Kaya+Efendi+ad%C4%B1nda+bir+T%C3%BCrk+oldu%C4%9Fu%22&hl=en&ei=uUsuTrPePM6emQWx4cxT&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCgQ6AEwAA>
[^2]: Andrew D. W. Forbes. Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: a political history of Republican Sinkiang 1911–1949. 1986, s. 242. <https://books.google.com/books?id=IAs9AAAAIAAJ&q=kamal+Kaya+Efendi+istanbul+sinkiang+turk+exiled+opponents>
[^3]: Michael Barry Miller, Shanghai on the Métro: Spies, Intrigue, and the French between the Wars, University of California Press, 1994, p. 297. <https://books.google.com/books?id=X2eTBtFWQdUC&pg=PA297>
