# Kelteminar kültürü

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kelteminar_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kelteminar kültürü, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kelteminar_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC (CC-BY-SA-4.0)

- **Resmi ad:** Kelteminar Kültürü
- **Yerli ad:** Kaltaminor Madaniyati
- **Yerleşim türü:** Tunç Çağı kazı alanı
- **Raptiye etiket konum:** alt
- **Latd:** 44
- **Latm:** 05
- **Lats:** 54
- **LatNS:** N
- **Longd:** 59
- **Longm:** 15
- **Longs:** 21
- **LongEW:** E

**Kelteminar Kültürü** ([Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a): Кельтеминарская культура, [Özbekçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbek%C3%A7e): Kaltaminor madaniyati), [MÖ 5500](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%96_5500) ile [MÖ 3000](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%96_30._y%C3%BCzy%C4%B1l) yılları arasında[^1] var olmuş, [Amuderya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ceyhun) deltası, [Zarafşan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zaraf%C5%9Fan) nehri,[^2] [Karakum çölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karakum_%C3%87%C3%B6l%C3%BC) ve [Kızılkum çölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lkum_%C3%87%C3%B6l%C3%BC) etrafında yerleşik bir hayat yaşamış [Neolitik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cilal%C4%B1_Ta%C5%9F_Devri) balıkçı kültür ve toplumlarını kapsayan terim.[^3] Günümüzde bu bölgeler [Kazakistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazakistan), [Özbekistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekistan) ve [Türkmenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenistan) sınırları içerisinde bulunmaktadır.[^4]

## Bulgular ve özellikleri

Kültür ilk olarak 1939 yılında S.P. Tolstoy önderliğinde [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi) tarafından keşfedilmiş ve kültüre keşfedildiği bölgenin ismi verilmiştir. [Tazabagyab kültürü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tazabagyab_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC) ilerleyen zamanlarda Kelteminar kültürünün yerine geçmiştir.

Bu kültürün mensuplarının ilk olarak avcı-toplayıcılık ve balıkçılık yaptıkları daha sonra ise hayvancılıkla uğraşmaya başladıkları düşünülmektedir. Buzul çağının bitmesi ile beraber birçok insan grubu bu bölgeye göç etmiş, [köpek](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pek) gibi hayvanların, [yay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yay) ve [ok](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ok) gibi yeni icatların yaygınlaşmasında rol oynamışlardır.[^5]

Bilim insanları Kelteminar kültürünün *Pit–Comb Ware kültürüne* akraba olduğunu düşünmekte ve bir erken [Fin-Ugor kavmi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fin-Ugor_kavimleri) olarak sınıflandırmaktalardır.[^6][^7] Ancak daha yeni araştırmalar kültürün [Hint Avrupa dil ailesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint-Avrupa_dil_ailesi) ve [Fin-Ugor dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fin-Ugor_dilleri) dışında bulunan şu an soyu tükenmiş bir [yalıtık dil](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zole_dil) konuşmuş olabileceklerini ortaya koymuştur.[^8]

## Ayrıca bakınız

1. [Afanasiyevo kültürü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afanasiyevo_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC)
2. [Anav Kültürü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anav_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC)
3. [Andronovo Kültürü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Andronovo_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC)
4. [Karasuk kültürü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karasuk_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC)
5. [Tagar Kültürü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tagar_k%C3%BClt%C3%BCr%C3%BC)

[^1]: Lamberg-Karlovsky, CC (1994), "The Bronze Age khanates of Central Asia" (ANTIQUITY-OXFORD)
[^2]: Whitney Coolidge, Jennifer. 2005. Southern Turkmenistan in the Neolithic: A Petrographic Case Study. Oxbow Books.
[^3]: Whitney Coolidge, Jennifer. 2005. Southern Turkmenistan in the Neolithic: A Petrographic Case Study. Oxbow Books.
[^4]: Arşivlenmiş kopya. <http://www.history.pu.ru/educ/umm/programm/archeolo/01-13.htm>
[^5]: F Hole, KV Flannery, JA Neely (1969)"Prehistory and human ecology of the Deh Luran plain: an early village sequence from Khuzistan, Iran", (University of Michigan)
[^6]: Древние цивилизации Востока и степные племена в свете данных археологии. Kungrad.com. <http://kungrad.com/history/st/masson/>
[^7]: Yablonsky L.T. Kelteminar craniology. Intra-group analysis//Soviet Ethnography, Moscow, USSR Academy of Sciences, 1985, No 2. pp. 127-140
[^8]: James P. Mallory and Douglas Q. Adams, "Pit-Comb Ware Culture", in Encyclopedia of Indo-European Culture,( Fitzroy Dearborn, 1997), pp. 429–30.