# Kelile ve Dimne

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kelile_ve_Dimne
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kelile ve Dimne, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kelile_ve_Dimne (CC-BY-SA-4.0)

![Bir Suriye yazmasında Kelile ve Dimne'den betimleme; 1300-1325 civarı.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/Syrischer_Maler_um_1310_001.jpg/1280px-Syrischer_Maler_um_1310_001.jpg)
*Bir Suriye yazmasında Kelile ve Dimne'den betimleme; 1300-1325 civarı. (Syrian painter around 1310, public-domain)*

![15. yüzyıl Pers el yazması Kelile ve Dimne'den.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4e/Kelileh_va_Demneh.jpg)
*15. yüzyıl Pers el yazması Kelile ve Dimne'den. (User Zereshk on en.wikipedia, public-domain)*

**Kelile ve Dimne**, Sanskritçe orijinal adı [Pança-Tantra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Panchatantra) (Beş İlke) olan, [fabl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fabl) tarzında hikâyeler barındıran kitabın [Abdullah İbn Al Mukaffa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn%C3%BC%27l-Mukaffa) tarafından çevrilmiş Arapçadaki adıdır. Orijinal metin 3. yüzyılda yaşadığı düşünülen Brahman rahibi [Beydeba](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beydeba) tarafından yazıya geçirilmiştir.[^1] Arapça eser adını ilk bölümündeki bir hikâyenin kahramanları olan iki çakaldan alır:[^2] doğrunun ve dürüstlüğün simgesi "*Kelile*" ile yanlışın ve yalanın simgesi "*Dimne*".

Kitabın [Hint](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hintler) hükümdarı Depşelim zamanında yazıldığı düşünülmektedir. Zira eserin hükümdara sunulduğu ve kendisine bir tür nasihat niteliğinde olduğu öne sürülmüştür. Yazılış gayesi ise hükümdarın tembel üç şehzadesini adam etmektir.

[Fabl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fabl) türünün ilk ve en önemli örneklerinden olan eserdeki hikâyeler siyâsetten erdeme kadar birçok farklı konuyu ele almıştır. Kitapta hikâyeler [Binbir Gece Masalları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Binbir_Gece_Masallar%C4%B1)’nda olduğu gibi iç içe geçmiş [çerçeve hikâye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87er%C3%A7eve_%C3%B6yk%C3%BC)lerden oluşur.

‘*Dostluğun Bozulması*’, ‘*Dost Kazanma*’, ‘*Savaş ve Barış*’, ‘*Zenginliklerimizin Kaybı*’ ve ‘*Tedbirsizlik ve Acele Karar Vermeye Dair**** isimli beş bölümle, bir girişten müteşekkildir. Her bölümde bir çerçeve hikâye, onun içinde de hikâyecikler, manzum hikmetler vardır.***

[Sanskritçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sanskrit) yazılmış olan eser ilk önce [Pehlevice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Fars%C3%A7a)'ye, oradan [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a)ya ve daha sonraları da [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a)ya çevrilmiştir.[^3] Batı dillerine olan tercümeleri bu son çeviriden yapılmıştır. Edebi otoritelerce, [Ezop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ezop) ve [La Fontaine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Jean_de_La_Fontaine) fabllarının, *Kelile ve Dimne*'den ilham alınarak yazıldığı öne sürülür.[^4][^5]

[Cemil Meriç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemil_Meri%C3%A7), Kelile ve Dimne için *“dünyayı fetheden kitap”* tabirini kullanmaktadır.[^6]

[^1]: Tarihin en çok okunan kitabı Kelile ve Dimne. Fikriyat Gazetesi. <https://www.fikriyat.com/kultur-sanat/2018/07/02/tarihin-en-cok-okunan-kitabi-kelile-ve-dimne>
[^2]: KELÎLE ve DİMNE - TDV İslâm Ansiklopedisi. TDV İslam Ansiklopedisi. <https://islamansiklopedisi.org.tr/kelile-ve-dimne>
[^3]: Genim, Sinan. KELİLE VE DİMNE. Milliyet. <https://www.milliyet.com.tr/yazarlar/sinan-genim/kelile-ve-dimne-6436096>
[^4]: Tarihin en çok okunan kitabı Kelile ve Dimne. Fikriyat Gazetesi. <https://www.fikriyat.com/kultur-sanat/2018/07/02/tarihin-en-cok-okunan-kitabi-kelile-ve-dimne>
[^5]: Genim, Sinan. KELİLE VE DİMNE. Milliyet. <https://www.milliyet.com.tr/yazarlar/sinan-genim/kelile-ve-dimne-6436096>
[^6]: Bir İslâm Medeniyeti Şairi Olarak Sa‘dî-Yi Şîrâzî’nin Poetikası. EKEV AKADEMİ DERGİSİ, 2016. <https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2577865>
