# Kazakça

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazak%C3%A7a
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kazakça, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kazak%C3%A7a (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Kazakh.svg/1280px-Kazakh.svg.png)
* (CC-BY-SA-4.0)*

- **Dilin adı:** Kazakça
- **Kendi dilindeki adı:** қазақ тілі Qazaq tili, қазақша Qazaqşa
- **Ülkeler (ülke):** Kazakistan
- **Bölge:** Orta Asya
- **Etnisite:** Kazaklar
- **Dönem:** 2011
- **Aile rengi:** Altay
- **Aile:** Türk dilleri; Şaz Türkçesi; Kıpçak-Türkistan dilleri; Kıpçak; Güneydoğu Kıpçak; Güney Kıpçak
- **Alfabe:** Kazak alfabesi (Kiril alfabesi, Latin, Fars alfabesi)
- **Ulus:** Kazakistan; Rusya, :; Altay Cumhuriyeti; Çin, :; İli Kazak Özerk İli
- **İso:** kk; kaz; kaz
- **Diyalekt:** Kuzeydoğu Kazak; Güney Kazak; Batı Kazak

**Kazakça** veya **Kazak Türkçesi** (қазақ тілі / *Qazaq tili*, қазақша / *Qazaqşa*), [Kıpçak öbeği](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7ak_grubu)ne ait, [Kazakistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazakistan)'da konuşulan çağdaş [Türk dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri)nden biridir. [Nogayca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nogayca) ve [Kırgızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zca)ya yakındır.

Dünyada yaklaşık 23 milyon kişi, Kazakistan'da da 13 milyon kişi tarafından konuşulmaktadır. Moğolistan'ın batı bölgesindeki Bayan Ölke (diğer adı Bayan Ölgey) eyaletinde yaşayan Kazaklar, Kazakistan'ın kullandığı alfabeyi kullanarak Kazakça yazmaktadırlar. Bayan Ölgey'in nüfusunun %94'ünü Kazaklar oluşturur. Ayrıca Rusya'nın Astrahan Oblastı'nın %14,21'inin Kazak olduğu belirtilmektedir.

## Özellikleri

[Eski Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e) kökenli sözcüklerde; baştaki y'ler c'ye (yok → coq, yıl → cıl, yay → cay, yaman → caman, yan → can), ç'ler ş'ye (ağaç → ağaş, aç → aş, açık → aşıq), ş'ler s'ye (aş → as, boş → bos, baş → bas) dönüşmüştür. Eklerde de aynı değişme olur: Qazaqşa (Kazakça)... Yabancı kökenli sözcüklerde bu değişmeler görülmez: şükir, şahar, ğaşıq (şükür, şehr, aşık). Kazakça bir sözcük birleşik ya da alıntı bir sözcük değilse ikinci heceden sonra yuvarlak ünlü barındırmaz ve bu uyumu bazı alıntı sözcüklere uydurmuştur.

J ile başlayan sözcükler c olarak okunur.: Jasaymız (yapıyoruz, yapacağız)- casaymız. Kazakçadaki (J, j) harfi Türkçedeki gibi C sesini verir. Jalğız, Jaqsı, Jaman, Jañalıq (yazılış Kazakça); Calğız, Cahsı, Caman, Cañalık okunuş. Konuşmadaki Q(Қ) harfi, Q'den sonra bir ünsüz gelirse H(Х)'e dönüşür.

Ayrıca konuşma dilinde ilk hecede ö, u ya da ü gelirse ikinci ve üçüncü hecelerde de gelebilir. Bu yazıda olmaz. Bügin- bügün, tündiz- tündüz (tün - dün); durıs-durus(dürüst).

Örnek: Körgende (yazılış) - Körgöndö (okunuş) "gördüğünde"

Kazakçada üç farklı şimdiki zaman vardır. Jalpı osı şak (genel şimdiki zaman), nak osı şak (kesin şimdiki zaman), negaybıl osı şak (belirsiz şimdiki zaman).

## Alfabe

Kazakçanın eski şekilleri 38 harfli Orhun yazısıyla yazılmıştır. Günümüzdeyse Kazakça bazı ilâve harfler kullanılarak [Latin alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Latin_harfleri), [Kiril alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiril_alfabesi) ve [Arap alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_harfleri)yle yazılabilmektedir. Kiril alfabeli Kazakistan Alfabesi 42 harf olup şu işaretlerden oluşmaktadır: а (a), ә (a-e arası), б (b), в (v), г (ince g), ғ (kalın g), д (d), е (e), ё (yo), ж (c), з (z), и (iy), й (y), к (ince k), қ (kalın k, q), л (l), м (m), н (n), ң(nazal n, genizden n, ñ), о (o), ө (ö), п (p), р (r), с (s), т (t), у (uv), ұ (u), ү (ü), ф (f), х(hırıltılı h), һ (geniş h), ц (ts), ч (ç), ш (ş), щ (şç), ъ (kalın ün verir), ы (ı), і (i), ь (inceleştirir), э (é), ю (yu), я (ya).

## Dilbilgisi

## Ayrıca bakınız

- [Karakalpakça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karakalpak%C3%A7a)

## Dış bağlantılar

- [Kazakça-Türkçe, Türkçe-Kazakça Sözlük](http://pauctle.com/kztr/) (Latin harfli fakat Kiril harfleriyle de aranabiliyor.)
- [Kazak Edebiyatı](http://www.kultur.gov.tr/TR/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFB0ED0AA5232E402F25881B305C3223FF)
- [РУССКО-КАЗАХСКИЙ СЛОВАРЬ ҚАЗАҚША-ОРЫСША СӨЗДIК](http://www.sozdik.kz/)
- [Qazaq translit](https://web.archive.org/web/20060217161303/http://www.qaztranslit.com/) Kazak Kiril yazısını QazaAqparat Latin yazısına çevirmek için
- [VikiSözlük Kazakça Kelimeler Kategorisi](http://tr.wiktionary.org/wiki/Kategori:Kazak%C3%A7a_kelimeler)
- [Kazakistan Devlet Dil Portalı](https://web.archive.org/web/20190413151132/http://til.gov.kz/)
- [Şakerim Kudayberdioğlu'nun Kazakça bir şiirinden örnek](http://www.kultegin.kz/#!1_10_490)