# Kazım Mirşan > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaz%C4%B1m_Mir%C5%9Fan > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Kazım Mirşan, https://tr.wikipedia.org/wiki/Kaz%C4%B1m_Mir%C5%9Fan (CC-BY-SA-4.0) **Kâzım Mirşan** (4 Temmuz 1919 - 19 Temmuz 2016), [inşaat mühendisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0n%C5%9Faat_m%C3%BChendisli%C4%9Fi) ve [Türk tarihi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_tarihi_kronolojisi), özellikle [ön Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_T%C3%BCrkler) ile ilgili araştırmaları ile tanınan araştırmacı. ## Yaşam öyküsü [Doğu Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan)’ın [İli Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0li_Nehri) üzerindeki [Gulca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gulca) kentinde, 4 Temmuz 1919'da dünyaya geldi. 1932'de[^1] öğrenimine [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da devam etti. [Boğaziçi Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fazi%C3%A7i_Lisesi)'nden mezun olduktan sonra 1940'ta [Yüksek Mühendis Mektebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCksek_M%C3%BChendis_Mektebi)ne girdi. 1942'de üçüncü sınıftayken [Almanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanya)’ya giderek [Berlin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berlin)'de ""'de okudu. 1946 yılında Türkiye'ye döndüğünde tekrar başlatılan [Irkçılık-Turancılık Davası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irk%C3%A7%C4%B1l%C4%B1k-Turanc%C4%B1l%C4%B1k_Davas%C4%B1)na tanık olarak çağrıldı. [İstanbul Teknik Üniversitesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Teknik_%C3%9Cniversitesi) olarak adı değiştirilmiş olan Yüksek Mühendis Mektebinde, inşaat yüksek [mühendis](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BChendis)liğini okumaya devam ederek 1947'de mezun oldu.[^2] İnşaat mühendisi olarak Almanya, İsviçre ve Türkiye'de çalıştığı sırada hobi olarak eski Türkleri araştırmaya başladı. [Almanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanca), [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a), [İngilizce](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizce) ve Türk [dil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dil)leri ([Tatarca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarca), [Özbekçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbek%C3%A7e), [Başkurtça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9Fkurt%C3%A7a), [Tarançıca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Taran%C3%A7%C4%B1ca), [Kaşkarlıkça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fkarl%C4%B1k%C3%A7a) *(yani *[*Uygurca*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurca)*)*, [Kazakça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazak%C3%A7a), [Kırgızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zca), [Azerbaycanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerice), [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e)si ile kendi ana lehçesi olan, [Tümenlikçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCmenlik%C3%A7e)) dışında [Yunanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanca), [Latince](https://turkipedia.org/tr/wiki/Latince), [İtalyanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talyanca)yı meslek araştırmalarına yarayacak kadar bilen[^3] Mirşan, hayatının büyük bir kısmını [Ön Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_T%C3%BCrkler) tarihi ile ilgili araştırmalara adadı. Aynı zamanda Kazım Mirşan'ın yaptığı araştırmalarda Ön-Türk uygarlıkları tarafından Ot-Oğ olarak isimlendirilen Ön-Mısır'a M.Ö 3000 yıllarında Doğu Anadolu'dan isub-ög yazısının gittiğini tespit etmiştir. Kazım Mirşan'ın bugüne kadar anlamı çözülemeyen 184 adet mısır hiyeroglifini Ön-Türkçe olarak okumuş olduğu ve mumyalama tekniklerinin yine M.Ö. 3000'li yıllarda Altaylarda geliştirildiği düşünülürse piramit inşa teknolojisinin eski Mısır'a Ön-Türk uygarlıkları tarafından öğretildiği sonucuna ulaşılmaktadır. Mirşan 19 Temmuz 2016 tarihinde [Bodrum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bodrum%2C_Mu%C4%9Fla)'da öldü.[^4] ## Tarih araştırmaları ### Tarih konusundaki tezleri Kazım Mirşan'ın Haluk Tarcan ile birlikte savundukları tezin, [Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'ün teşvikleri ile 1930 yıllarında oluşturulan [Güneş Dil Teorisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCne%C5%9F-Dil_Teorisi)'ni ve [Türk Tarih Tezi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Tarih_Tezi)'ni destekleyen tarafları bulunmaktadır. [Türk Tarihi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Tarihi)'nin [MÖ 16.000](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%96_16.000)'li yıllara dayandığını savunur. - Yazı, [MÖ 16.000](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%96_16.000) yılında [Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1) tarafından icat edildi. - [Kürtçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt%C3%A7e); [Ön Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_T%C3%BCrk%C3%A7e)'den sözcükler barındırdığı gibi bu sözcükleri [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) ve [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a)ya da taşımıştır. - [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da da [Ön Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_T%C3%BCrk%C3%A7e) [yazıt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yaz%C4%B1t)lar bulunmaktadır. - [Roma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma)'nın küllerinden kurulduğu medeniyet olan [Etrüskler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etr%C3%BCskler) [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler)'tür. - [Roma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma)lılardan önce [İtalya Yarımadası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'nda yaşayan [Etrüskler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etr%C3%BCskler)in konuştuğu dil olan [Etrüskçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etr%C3%BCsk%C3%A7e), [Ön-Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n-T%C3%BCrk%C3%A7e) kökenlidir. - [İskandinavya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skandinavya) dahil, tüm [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'da 5000'den fazla [Ön-Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n-T%C3%BCrk%C3%A7e) yazıt bulunmaktadır.[^5][^6] - Tüm dünya [alfabe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alfabe)lerinin kökeni [Türk alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_alfabesi)dir.[^7][^8][^9] - İlk Türk devleti [Hun İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hun_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) olmadığı, ilk Türk devletinin [Bir Oy Bil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bir_Oy_Bil) olduğu görüşündedirler. Ardından [At Oy Bil](https://turkipedia.org/tr/wiki/At_Oy_Bil), [Türükbil](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCr%C3%BCkbil) *(karşılığı:*[*Göktürk*](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler)*)* gelir. - [Türk tarihi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_tarihi_kronolojisi)nin çok eskilere dayanması gerektiğini gösteren en büyük delil ise; [Orhun Yazıtları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orhun_Yaz%C4%B1tlar%C4%B1)'dır. Çünkü Orhun Yazıtları'nda kullanılan [dil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dil) ve [noktalama işaretleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Noktalama_i%C5%9Fareti) bu dilin en gelişmiş hali olduğu sonucuna götürmektedir. Böyle bir dilin oluşabilmesi için en az 3000 yıl geriye gidilmesi gerekir. Kazakistan[^10]'da, Bu tezi destekleyen ve M.Ö 600'lere tarihlenen bazı yazıtlar bulunmuştur. - Bugün [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) sınırları içerisinde 300 metre boyunda [piramitler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Piramit) bulunduğu ve bu [piramitler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Piramit)in [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'dan çok önce inşa edildiği tespit edilmiştir. [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'ın dip kültüründe de [Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) olduğu iddia edilmektedir. Bknz.[Çin Piramitleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in_piramitleri). - [Norveç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Norve%C3%A7), [İsveç](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sve%C3%A7), [Portekiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Portekiz) ve [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'daki mağaralardaki yazıların [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) damgaları *(*[*harf*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harf)*leri)* ile okunduğunda anlamlaştığı ileri sürülmektedir.[^11][^12] - [İskitler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skitler)in yani [Sakalar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sakalar)'ın Türk kökenli oldukları ileri sürülmektedir.[^13][^14][^15] - [Etrüskler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etr%C3%BCskler), [Truva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Troya)lılar, [Sümerler](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCmerler), [Hititler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hititler) ve [Frigler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frigler)in dip kültüründe Türk uygarlığı olduğu görüşü de ileri sürülmektedir. Bu [kavim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavim)ler [Ön-Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n-T%C3%BCrk) olmasa bile dip kültüründe Türk etkisi vardır. - [Japon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Japonlar) ve Çin medeniyetinin de dip kültüründe [MÖ 4000](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%96_4000) yıllarında [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya)'dan Çin'e ve Japonya'ya göçen Türkler var. - Türkler [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'ya 1071'de değil, [MÖ 7000](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%96_7000)'li yıllarda gelmişlerdir. Çevresi [deniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deniz)le çevrili Anadolu'yu sürekli besleyen Türk göçleri buraya sıkışmışlar ve Türk varlığını tesis etmişlerdir. [Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar) Anadolu'ya geldiklerinde karşılarında aynı dili konuşan pek çok Türk grubu ile karşılaşmışlardır. - [MÖ 10.000](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%96_10.000) yıllarında ılıman [iklim](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0klim) ve büyük [göl](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6l)lerin olduğu anlaşılan [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya)'nın kuruması ve [çöl](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87%C3%B6l)leşmesiyle Türk gruplarının çevre ülkelere yayıldığı ve diğer [kültür](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BClt%C3%BCr)lere etki yaptıkları ileri sürülmektedir. [Bering Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bering_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'ndan geçerek [Kızılderili](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lderililer) ve [Güney Amerika](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Amerika) kültürlerinin diplerinde de Türk etkileşimi olduğu ileri sürülmektedir.[^16] - Yunanistan'ın [Ön-Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n-T%C3%BCrk%C3%A7e) adının İç-Üy-Ök olduğu ileri sürülmektedir. Aynı zamanda Yunan kitabelerinde de Anadolu'dan gelen ve demiri çok iyi işleyen bir topluluk olduğu yazılmaktadır. Ancak bu toplumun mevsimlik geldiği bilinmektedir. Bu toplumun Ön-Türkler olabileceği ileri sürülmüştür. - Kazım Mirşan Mısır-Sina'da piramitlerdeki yazıtlarda Ön-Türkçe kartuşlar bulmuştur. - Kazım Mirşan Bizans'ın ilk kurulduğu dönemlerde Ön-Türkçe konuştuğunu ileri sürmektedir. Kanıtı ise; Trabzon'daki Rum Kilisesi'nde sadece Ön-Türkçe okunabilen yazılardır. Kazım Mirşan, daha sonraları başka kültürlerden etkilenerek Bizansın Ön-Türk dilini kullanmamaya başladığını ileri sürmektedir. ### Tarihi savlarına tepkiler Mirşan'ın savları genel olarak bilim dünyasında kabul edilmemektedir. Çünkü kendisi, yaptığı çalışmaları [akademik dergi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akademik_dergi)lerde yayınlamayı tercih etmemiştir. Genel olarak, [akran denetimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akran_denetimi)nden geçmeyen görüşler, [kanıt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ampirik_kan%C4%B1t)lanmamıştır ve bilimsel olarak kabul edilmeleri çok güçtür.[^17] Üstelik, Kazım Mirşan, araştırmalarını daha çok hobi olarak gerçekleştirmiştir. Eğitimini [inşaat mühendisliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0n%C5%9Faat_m%C3%BChendisli%C4%9Fi) alanında tamamlamış, ancak [dil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dil) ya da [tarih](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarih) alanında eğitim veren bir [akademik bölüm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akademik_birim)den eğitim almamıştır.[^18] Kazım Mirşan, 6 Temmuz ve 20 Temmuz 2002 tarihlerinde [Ceviz Kabuğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ceviz_Kabu%C4%9Fu) programında akademik kariyeri olan bazı tarihçiler tarafından biraz sert bir dille eleştirilmiştir.[^19] Diğer taraftan Sosyal Bilimler alanında dünyanın sayılı organizasyonlarından biri olan ICANAS 'Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi' (International Congress of Asian and North African Studies) tarafından en önemli 12 Türk tarihçisinin bulunduğu bir heyete davet edildi ve bilim dünyasına yaptıkları katkılardan dolayı onurluk verildi. Bu heyetle birlikte Avrupa'da tarih kongresine gitti. Ön Türk tarihini ve kanıtlarını bu kongrede açıkladı.[^20] Etrüskolojinin en ünlü profesorü Giovannangelo Camporeale, [Etrüsk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etr%C3%BCskler) yazıtları konusunda Kazım Mirşan'ın ulaştığı bulguları incelemiş ve kendi yöntemlerinin eksik olduğunu kabul etmiştir.(kaynak gösterilmeli) ## Bibliyografya ![Orhun harfleri ile yazılmış 8nci 9ncu yüzyıllardan kalma bir yazı](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/59/ToyokAndRjukokuAlphabets.gif) *Orhun harfleri ile yazılmış 8nci 9ncu yüzyıllardan kalma bir yazı (Barefact, public-domain)* ### Türkçe yayınlar 1. 1966: Türk Metriği 2. 1970: ProtoTürkçe Yazıtlar 3. 1978: Altı Yarıq Tigin (182) 4. 1983: ProtoTürkçeden Bugünkü Kürtçeye 5. 1983: Urgun-Selene Yazıtları için Kabul Olunan Tarih Tespitlerinin Yeniden Gözden Geçirilmesi 6. 1985: Anadolu Prototürkleri 7. 1990: Prototürk Bilginlerine Göre Astrofizik 8. 1991: Bolbollar 9. 1993: ProtoTürkçe Yazıtlar Hakkında Konferans 10. 1993: Yazı İşretleri 11. 1993: Alfabetik Yazı Başlangıcı ve Glozel Yazıtları 12. 1994: Alfabetik Yazı Başlangıcı 13. 1992: Tatarcanın Türk Alfabesi İle Yazılması (12) 14. 1995: Side Bitigtaşları 15. 1995: ÖzTürkçe "-sal" eki 16. 1996: Preportekiz Bitigtaşları 17. 1996: Barış Yolunda Eğitim 18. 1997: Bugünkü Avrupa Dillerinde ProtoTürkçe İzleri 19. 1996: Fiillerin İsim Ve Mastar Halleri İle Sıfat-Fiil ve Zarf-Fiil Alanlarında Bugünkü Avrupa Dillerinde [Etrüskçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etr%C3%BCsk%C3%A7e) İzleri 20. 1998: Dinlerin Gelişimi, Erken Türk Dininden Doğan Dinler, Side, Pre-portegiz, Glozel, Pre-Mısır, Etrüsk, Protpgrek ve Hinduizm, Tevrat, İncil, İslam 21. 1998: Etrüskler, Tarihleri, Yazıları ve Dilleri 22. 1999: Türk Takvimi 23. 1999: Erken Türk Devletleri ve Türük Bil 24. 2000: Sölgentaş Mağarası 25. 2000: Bilge Atun Uquq: Türük Bilge Qağan Nine Bitig 26. 2000: Moğulstandaki Kısa Yazıtlar 27. 2000: Hiyeroglifler 28. 2000: Avrupa, Sibir ve Orta Asyadaki En Eski Yazıtlara Dayanılarak Deşifre Edilen Pra-Mısır Hiyeroglifleri 29. 2001: Makaleler 30. 2003: Erken Türklerin Skandinavya Yazıtları ### İngilizce yayınlar 1. 1986: Univerzum bir çerçeve gibi Statik bir sistemidir? 2. 1992: Anadoludan Piktogrammlar, Petroglifler, ISUB-ÖG ve UW-ON yazıtları 3. 1992: Prototürk Bilginlere göre Kozmik invariansların Manipülasyonu 4. 1996: Fiillerin İsim ve Mastar Halleri ile Sıfat-Fiil ve Zarf-Fiil alanlarında Bugünkü Avrupa Dillerinde [Etrüskçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etr%C3%BCsk%C3%A7e) İzleri 5. 2000: Avrupa, Sibir ve Orta Asyadaki En Eski Yazıtlara Dayanılarak Deşifre Edilen Pra-Mısır eserleri 6. 2002: Eski Türk Bilginlerine göre Fizik ve Astrofizik Bilimi \[The Science of Physics and Astrophysics According Old Tukish Scholars\] 7. 2003: Erken Türklerin Skandinavya Yazıtları 8. 2003: Erken Türklerin Anadolu Yazıtları ### Almanca yayınlar 1. 1968: Hiperstatik Sistemlerin Eşdeğer Yükler ile Hesabı 2. 1973: Proto-Grekçe Yazıtların Deşifre Edilmesi 3. 1993: Alfabetik Yazı Başlangıcı ve Glozel Yazıtları 4. 1993: ProtoTürkçe Gramer 5. 1996: Pro-Portekiz Yazıtları 6. 1996: Türlü Dillerde Proto-Türkçe İzleri 7. 1997: Etrüsk Yazıtları ## Dış bağlantılar - Kazım Mirşan Belgeseli : https://www.youtube.com/watch?v=2nxUG4cIXV0 - [Avrupa, Türkler ve Şok Araştırmalar, Vatan Gazetesi(1), 26 Mayıs 2008, Kemal Abdullahoğlu](http://www.oncevatan.com.tr/Detay.asp?yazar=50&yz=9106) - [Avrupa, Türkler ve Şok Araştırmalar, Vatan Gazetesi(3), 26 Mayıs 2008, Kemal Abdullahoğlu](http://www.oncevatan.com.tr/Detay.asp?yazar=50&yz=9174) - [Kimkimdir.com](http://www.kimkimdir.gen.tr/kimkimdir.php?id=2316) - [Kazım Mirşan'ı niye unuttuk, Yalçın Bayer, Hürriyet, 28 Şubat 2007](http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=6031545&yazarid=42) - ICANAS Ödülleri [http://www.ayk.gov.tr/index.php?option=com\_content&view=article&id=47:uluslararas-asya-ve-kuzey-afrika-calmalar-kongresi&catid=35:etkinlikler&Itemid=113](http://www.ayk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=47:uluslararas-asya-ve-kuzey-afrika-calmalar-kongresi&catid=35:etkinlikler&Itemid=113) [^1]: http://www.ataturkyuksekkurum.gov.tr/sayfa/upresimler/kazim_mirsan.pdf [^2]: 'Reha Oğuz Türkkan'ı Jurnal Eden Kişi Ben Değilim', Orkun dergisi, Sayı: 42. [^3]: Arşivlenmiş kopya. [^4]: Ünlü Türkolog Kazım Mirşan hayatını kaybetti. 20 Temmuz 2016. [^5]: Runestones & possible civilization connections - Euroheritage.net - J.Mayfield - 2012. [^6]: Avrasyada Runik Yazı - T.Kürüm - 2002. [^7]: Isveççe Türkçe Benzerlikleri - S. Lagenbring, 1764. [^8]: Latviya dili Türkçe ile aynı köktendir - G. Shuke - 2010. [^9]: Türklerin ve Büyük Bozkırın Eski Tarihi - M. Adji. [^10]: DNA Tarihine Göre Avrupa ve Rusya dahil 1+ milyar İnsan Kazak Niyazov Kökenlidir - Prof. S. Wells. [^11]: Runestones & possible civilization connections - Euroheritage.net - J.Mayfield - 2012. [^12]: Avrasyada Runik Yazı - T.Kürüm - 2002. [^13]: Türklerin ve Büyük Bozkırın Eski Tarihi - M. Adji. [^14]: DNA Tarihine Göre Avrupa ve Rusya dahil 1+ milyar İnsan Kazak Niyazov Kökenlidir - Prof. S. Wells. [^15]: Dünyada Ortak Kültür Kökenindeki Türk Dili. [^16]: DNA Tarihine Göre Avrupa ve Rusya dahil 1+ milyar İnsan Kazak Niyazov Kökenlidir - Prof. S. Wells. [^17]: Steer, Philip J.. Peer review - Why, when and how. 1 Şubat 2021, s. 100083. [^18]: 'Reha Oğuz Türkkan'ı Jurnal Eden Kişi Ben Değilim', Orkun dergisi, Sayı: 42. [^19]: Hulki Cevizoğlu, Tarih Türkler'de Başlar, Ceviz Kabuğu Yayınları, Eylül 2002. ISBN 979-975-6613-08-4, Eleştirilerden örnekleri: Bir süreden beri "Ceviz Kabuğu" programında Türk tarihi hakkında ipe sapa gelmez iddiaların yeniden ileri sürülmekte olduğunu öğrendim... (Prof.Dr. Semih Tezcan) [^20]: Turan.