# Katvan Muharebesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Katvan_Muharebesi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Katvan Muharebesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Katvan_Muharebesi (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c7/Battle_of_Qatwan.png)
* (SY, CC-BY-SA-4.0)*

- **Çatışma:** Katvan Muharebesi
- **Tarih:** 9 Eylül 1141
- **Bölge:** Semerkant yakınları
- **Sonuç:** Karahitaylar'ın kesin zaferi
- **Savaşan:** Büyük Selçuklu Devleti; Karahanlılar; Kâkûyîler; Karahitaylar; Karluklar; Yağmalar
- **Komutan:** Ahmed Sencer; Mahmud Karahan; Yelü Dashi
- **Güç:** 100.000; 20.000–700.000
- **Kayıp:** 30.000–50.000; Bilinmiyor

**Katvan Muharebesi**, 1141 yılında [Karahitay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karah%C4%B1taylar) ile [Büyük Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) arasında yapılan [muharebe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muharebe)dir.

## Savaş öncesi durum

Yeh-lü Taşi'nin Balasagun'a kadar gelerek [Kaşgar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fgar), [Beşbalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%C5%9Fbal%C4%B1k) ve [Hoten](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hucend)'i de ele geçirerek başkenti [Balasagun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balasagun) olan [Karahıtay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karah%C4%B1taylar) Devleti'ni kurmasıyla Karahanlı-Karahitay mücadelesi yoğunlaşmaya başlamıştı. 1137 yılında Karahıtay ordusu, [Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) vasalı olan Batı Karahanlı hükümdarı Mahmud b. Muhammed Arslan Han kuvvetlerini [Hoten](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hucend)[^1] yakınlarında yenilgiye uğrattı. [Harezmşahlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm%C5%9Fahlar_Devleti) ile [Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) mücadelesinden de faydalanan Karahitaylar, Karahanlı topraklarına olan saldırılarını iyice yoğunlaştırmaya başladılar. Karahanlılar ile onlara tabi olan [Karluklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluklar) arasında yaşanan anlaşmazlık ve Karahanlılar'ın, Selçuklu hükümdarı [Ahmed Sencer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sencer)'den yardım istemeleri üzerine [Karluklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluklar) da Karahitaylar'a sığındı.

## Savaş

Yeh-lü Taşi, Karlukların affedilmesi amacıyla [Ahmed Sencer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sencer)'e başvurmuş ancak bu talebi olumsuz karşılayan Sencer 100,000 kişilik, ordusuyla birlikte hareketine devam etmiştir. İki ordu [Semerkant](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semerkant)'ın kuzeyindeki Katvan bozkırında karşılaştı. Yapılan savaşta Selçuklu ordusu ağır kayıplar vererek dağıldı. Ahmed Sencer ile Mahmud b. Muhammed Arslan Han savaş alanından kaçmak zorunda kaldı.[^2]

## Sonuçları

Yeh-lü Daşi, Semerkant'ta doksan gün geçirdi, Müslüman soyluların sadakatini kabul etti ve Mahmud'un kardeşi İbrahim'i Semerkant'ın yeni hükümdarı olarak atadı. Ancak Yelü, Müslüman Burhan ailesinin Buhara'yı yönetmeye devam etmesine izin verdi. Bu savaştan sonra [Harezmşahlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm%C5%9Fahlar_Devleti), Karahitay'ın vasal bir devleti oldu. 1142'de Yelü, Erbuz'u Harezm'i yağmalamak için gönderdi ve Atsız'ı yıllık 30.000 dinar haraç ödemeyi kabul etmeye zorladı.

[^1]: "Sencer" İslam Ansiklopedisi, cilt: 36, sayfa: 510 Yıl:2009. <http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=360507&idno2=c360342#1>
[^2]: "KARAHANLILAR VE İSLAM'IN YAYILMASINDAKİ KATKILARI" Yazar:Ali b. Salih el-Muheymid, Çeviri:Ali Aksu. <http://eskidergi.cumhuriyet.edu.tr/makale/298.pdf>
