# Kartal (römorkör)
> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Kartal_(r%C3%B6mork%C3%B6r)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Kartal (römorkör), https://tr.wikipedia.org/wiki/Kartal_%28r%C3%B6mork%C3%B6r%29 (CC-BY-SA-4.0)
**Kartal İstimbotu**, 13 Kasım 1918'de [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'nın [İstanbul Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'ndaki işgal kuvvetlerine ait savaş gemileri için “*Geldikleri gibi giderler*” sözünü güvertesinde söylemesi ve böylece [Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1)'nın ilk işaretini vermesi sebebiyle tarihsel önem taşıyan gemidir.
Türkiye'de [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'ndan sonra başlayan Millî Mücadele'nin sembollerinden birisi kabul edilir. [İstanbul Tersanesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Tersanesi)'nde korunmaktadır. Anıt Gemi statüsündedir.
## Geçmişi
1911 yılında [Hollanda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hollanda)'da [Rotterdam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rotterdam) yakınlarındaki Slikkerveer’deki Wed.C. Boyle & Zonen Tersanesi’nde Fransız bir firma için *Entreprise* ismi ile inşa edildi.[^1][^2] 24 metre boyundaki 84 tonluk tekneye,[I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)’nın sonuna doğru 1917 yılının Nisan ayında [Fransız Deniz Kuvvetleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mill%C3%AE_Donanma) tarafından el koyuldu. Tekne, [Ege](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ege_Denizi) ve [Doğu Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Akdeniz) bölgesinde kullanıldı.[^3] Tarihî kimliğini, ileride [Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1)'nın önderi ve [Türkiye Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'nin kurucusu olacak Mustafa Kemal'i 13 Kasım 1918'de Haydarpaşa’dan Galata’ya taşıması ile kazandı.
Birinci Dünya Savaşı’nı kaybeden [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)’nun emri ile [Yıldırım ordularının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C4%B1ld%C4%B1r%C4%B1m_Ordular_Grubu) dağıtılmasından sonra [Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana)'dan trenle İstanbul'a gelen Mirliva Mustafa Kemal, 13 Kasım 1918’de [Haydarpaşa Garı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haydarpa%C5%9Fa_Gar%C4%B1)’na vardığında, iskelede bekleyen *Entreprise* istimbotuna binmişti.[^4] O sırada Haydarpaşa önünden geçerek demir yerlerine intikal etmekte olan işgal donanması gemileri nedeniyle Boğaziçi'nde deniz trafiği durduğundan yaveri [Cevat Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cevat_Abbas_G%C3%BCrer) ile birlikte birkaç saat beklemişlerdi.[^5] Bu bekleyişin ardından istimbota bindiklerinde Cevat Abbas, işgal donanmasının geçişini görmenin üzüntüsü içinde ağlayınca Mustafa Kemal onu "*Ağlama çocuk, geldikleri gibi giderler.*" sözü ile teselli etti. Bu söz, Kurtuluş Savaşı'nın ilk işareti kabul edilir. İstimbot, bu tarihi anın yaşandığı yer olması sebebiyle Türk Kurtuluş Savaşı tarihinde önem kazanmıştır.
*Entreprise*, 1920'de Française de Remorquage, de Pilotage & de Sauvetage S.A, isimli firmaya iade edildi. Milli Mücadele'nin Türk kuvvetleri tarafından kazanılmasından sonra gemi 1923’te *Seyr-i Sefain* idaresince satın alındı ve *Kartal* adıyla hizmet verdi. 1933'te İstanbul Liman İşletmesi'ne, 1939'da [Devlet Demiryolları](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_Cumhuriyeti_Devlet_Demiryollar%C4%B1)na, 1952'de Denizcilik Bankası İstanbul Liman İşletmesi'ne devredildi. 14 Temmuz 1942'de Çanakkale'de batan [Atılay denizaltısının](https://turkipedia.org/tr/wiki/TCG_At%C4%B1lay_%281939%29) aranmasında kullanıldı.[^6] Haliç Tersanesi’nde birkaç kez büyük onarıma girdi ve tadilat geçirdi; o esnada şekli değişti.
1974 yılında özel sektöre geçti; *Kartal II* adını aldı. 2015’e kadar gemi kurtarma ve yedekleme işlerinde kullanıldıktan sonra metalürjik ömrünü tamamladığı için [Tuzla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuzla%2C_%C4%B0stanbul)’da çürümeye terk edildi.[^7] 5 Kasım 2016’da gazeteci Gökhan Karakaş ve denizci Arif Ertik tarafından Tuzla’da Güzelyalı Koyu'nda yarı batık halde bulundu.[^8][^9]
### Restorasyonu
Geminin geçmişi, arşiv çalışmaları sonucunda 2016'da ortaya çıkarıldı.[^10] 3 Haziran 2017 tarihinde bilgier kamuoyu ile paylaşıldı ve emekli amiral Cem Gürdeniz başkanlığında Kasım 2017’de kurulan *Kartal İstimbotunu Kurtarma ve Yaşatma Platformu* adlı sivil oluşum, Kartal İstimbotu'nun statik bir gemiye dönüştürülüp sergilenmesi için harekete geçti.[^11]
Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkışının 100. yıldönümünde izleyiciler ile buluşması planlanan ‘’1919’’ adllı belgesel filmin yapımcı 49/51 Film tarafından hurda fiyatına mal sahibinden alınan gemi,[^12][^13] Çiçek Tersanesi'nde restore edildi. Bir yıllık restorasyon sürecinin ardından, Atatürk'ün "*Geldikleri gibi giderler*" sözünü söylemesinin 100. yılında [İstanbul Deniz Müzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Deniz_M%C3%BCzesi)'nde sergilenmek üzere Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'na teslim edildi.[^14][^15]
Geminin bulunması ve restorasyon faaliyetleri de belgesel olarak çekilmiştir.[^16]
## Teknik özellikler
- İmalat yılı-1911
- Restorasyon yılı- 2018
- Tam Boy- 24 metre
- Su Hattı Boyu- 23,30 metre
- Küpeşte genişliği- 5,80 metre
- Ağırlık- 84 ton
## Ayrıca bakınız
- [Sarı Zeybek Tenezzüh Motoru](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1_Zeybek_Tenezz%C3%BCh_Motoru)
- [Acar Devlet Başkanlığı Makam Motoru](https://turkipedia.org/tr/wiki/Acar_Devlet_Ba%C5%9Fkanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1_Makam_Motoru) (M/G Acar)
- [Rüsumat No 4](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C3%BCsumat_No_4)
## Dış bağlantılar
- [Kartal İstimbotunun bulunma ve restore edilmesi ile ilgili süreci anlatan kısa film](https://www.youtube.com/watch?v=7Op3IroiOsM) , TMMOB Gemi Mühendisleri Odası youtube Kanalı, 23 Ocak 2021
[^1]: Kartal İstimbotu. 16 Aralık 2021.
[^2]: Öksüz, Murat. Milli mücadele Kartal istimbotunda başladı -. 27 Temmuz 2017.
[^3]: Öksüz, Murat. Milli mücadele Kartal istimbotunda başladı -. 27 Temmuz 2017.
[^4]: Milli Mücadelenin Denizdeki Sembolü: Kartal İstimbotu.
[^5]: İkikardei, Füsun. Kartal İstimbotu'nun sesi yüz yıl sonra yine duyuldu: Geldikleri gibi giderler!. 13 Kasım 2018.
[^6]: Erat, Turgut. Kartal İstimbotu için kimse elini cebine atmadı. 11 Aralık 2017.
[^7]: Kartal İstimbotunu Kurtarma ve Yaşatma Platformu Archives.
[^8]: Erat, Turgut. Kartal İstimbotu için kimse elini cebine atmadı. 11 Aralık 2017.
[^9]: Serbest, Eyüp. Kartal istimbotu: 100 yıl sonra yeniden doğdu. 14 Kasım 2018.
[^10]: Esin, Gökhan. 13 Kasım 1918. Kartal İstimbotu’nun Güvertesinden Bir Haykırış: “Geldikleri gibi Giderler’’. 4 Aralık 2017.
[^11]: Çağlar, Zeynep Gizem. Kartal İstimbotu 1 milyon destekçi arıyor. 2 Nisan 2018.
[^12]: Çağlar, Zeynep Gizem. Kartal İstimbotu 1 milyon destekçi arıyor. 2 Nisan 2018.
[^13]: Kartal istimbotu için destek çağrısı. 12 Aralık 2017.
[^14]: Kartal İstimbotu müze oluyor... (Atatürk geldikleri gibi giderler sözünü istimbotta söylemişti). 14 Kasım 2018.
[^15]: Deniz Kuvvetleri'ne teslim edildi. 14 Kasım 2018.
[^16]: Kartal istimbotu için destek çağrısı. 12 Aralık 2017.