# Karpoş İsyanı > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Karpo%C5%9F_%C4%B0syan%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Karpoş İsyanı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Karpo%C5%9F_%C4%B0syan%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) **Karpoş İsyanı**[^1] veya **Karpoş'un İsyanı** ([Makedonca:](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makedonca) Карпошово востание [romanize:](https://turkipedia.org/tr/wiki/Romanizasyon)Karpošovo vostanie; [Bulgarca:](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgarca) Карпошово въстание romanize:Karposhovo vastanie), Ekim 1689'da Orta [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar)'da gerçekleşen [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) kuvvetlerine karşı başlatılan [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyanl%C4%B1k) ayaklanmadır. İsyan lideri Karpoş, [Osmanlı Vardar Makedonyası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_d%C3%B6neminde_Makedonya)'nda, muhtemelen bugünkü [Vojnica](https://turkipedia.org/tr/wiki/Voynica) köyünde, Peter adıyla doğdu. Çok genç yaşta bir madenci olarak çalıştığı [Eflak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eflak)'a kaçtı, ancak daha sonra [Rodop Dağları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rodop_Da%C4%9Flar%C4%B1)'na taşındı ve burada [Osmanlı Bulgaristanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_d%C3%B6neminde_Bulgaristan)'nın [Dospat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dospat) kasabasına yerleşti. Kötü şöhretli bir [eşkıya](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C5%9Fk%C4%B1yal%C4%B1k) oldu. [Kutsal Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutsal_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun ordusu Osmanlı Balkanlarının içine kadar geldi sonra Karposh alanına taşındı. [Znepole](https://turkipedia.org/tr/wiki/Znepole) bugünün Bulgar-Sırp sınırındaki ve burada Osmanlı karşıtı direnç müfrezeleri örgütlemeye başladı.[^2] ## Arka plan 1683'te Osmanlı İmparatorluğu'na karşı oluşturulan, [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Habsburg_Monar%C5%9Fisi), [Polonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya-Litvanya_Birli%C4%9Fi) ve [Venedik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Venedik_Cumhuriyeti)'ten oluşan [Kutsal İttifak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Kutsal_%C4%B0ttifak_sava%C5%9Flar%C4%B1), [Viyana Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Viyana_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1)'nda Osmanlı kuvvetlerini yenilgiye uğrattı.[^3] Bu yenilginin ardından Osmanlı Devleti, [Orta Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Avrupa)'dan hızla geri çekilmek zorunda kaldı. Geri çekilmenin ardından [Üsküp](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCp) ve [Niş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9F%2C_S%C4%B1rbistan) bölgelerinde kargaşalar ortaya çıktı.[^4] Geri çekilişi takip eden General Piccolomini liderliğindeki Avusturya ordusu, 25 Ekim 1689'da, Üsküp Ovası'na vardı. Bölgede yaşayan köylüler, gelen orduyu sevinçle karşıladı. Aynı gün, General Piccolomini liderliğindeki Avusturya ordusu bölgeden geri çekilmeye başladı. 26 Ekim'de ordu, geri çekilirken şehri ateşe verdi. Üsküp, [iki gün boyunca yandı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1689_%C3%9Csk%C3%BCp_yang%C4%B1n%C4%B1) ve bu yangında Üsküp'ün büyük bir kısmı yok oldu. Piccolomini'nin bu yangını çıkartmasının nedeni olarak güçlerinin karargahından şu ana kadar uzaktaki bir şehri işgal edip yönetememesi nedeniyle Üsküp'de yangın çıkarttığı iddia edilirken bazı kişiler tarafından ise bulaşıcı hastalıkların yayılmasını önlemek için çıkarttığı da iddia edilmektedir.[^5] ## Ayaklanma Ekim 1689'da [Köstendil](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6stendil), [Şehirköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pirot_%28il%C3%A7e%29) ve Üsküp arasındaki bölgede Karpoş liderdiğinde ayaklanma çıktı. Türk tarihçi [Silahtar Fındıklı Mehmed Ağa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silahdar_F%C4%B1nd%C4%B1kl%C4%B1_Mehmed_A%C4%9Fa)'ya göre, isyan lideri Karpoş, başlangıçta bugünkü [Bulgaristan'](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgaristan)'ın Dospat civarındaki bir [voyvoda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Voyvoda) ya da [haydut](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haydut)tu. İsyanın başlamasıyla Osmanlı kuvvetleri, [Eğri Palanka](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C4%9Fri_Palanka)'daki kaleye çekildi.[^6] Ancak direnişçiler, Osmanlı kuvvetlerini takip etti. Kaleye kadar gelen direnişçiler, kaleyi kuşatıp, kaleyi ele geçirdi. [Eğri Palanka](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C4%9Fri_Palanka)'yı ele geçiren isyancılar [Kumanova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kumanova)'da yeni bir kaleyi inşa ederek bölgeyi güvence altına aldı. İmparator [I. Leopold](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Leopold_%28Kutsal_Roma_imparatoru%29) Karpış'u Komanova Kralı olarak tanımıştır.[^7] ## Ayaklanmanın bastırılması ![Karpoş'u öldürme emri](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Naredba_za_ubistvo_na_Karpos.jpg/1280px-Naredba_za_ubistvo_na_Karpos.jpg) *Karpoş'u öldürme emri (public-domain)* 14 Kasım 1689'da Osmanlılar, [Sofya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sofya)'da topladıkları savaş konseyinde, [Köstendil](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6stendil) üzerinden direnişçilere saldırma kararı aldı. Fakat bunu yapmadan önce Eğri Palanka bölgesini güvence altına almak zorunda olan Osmanlılar, Eğri Palanka'ya saldırdı. Direnişçiler saldırıya uğradığını fark edince Eğri Palanka'dan, Kumanova'da yapılan yeni kaleye çekilmişlerdi. Direnişçiler; sayıca üstün olan Osmanlı ve Tatar kuvvetleri karşısında bozuldu. Başta direnişin lideri Karpoş olmak üzere çok sayıda direnişçi yakalandı. Bu savaş İkinci Kumanova Savaşı olarak kayıtlara geçmiştir.[^8][^9] Yakalanan isyancılar Osmanlı kuvvetleri tarafından infaz edildi. Yakalanamayanlar [Sava](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sava) ve [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna) Nehirleri aşarak kuzeye doğru kaçtı. Karpoş'un Üsküp'teki [Taş Köprü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9Fk%C3%B6pr%C3%BC_%28%C3%9Csk%C3%BCp%29)'de öldürüldüğü sanılmaktadır. ## Mirası ![Karpos'un idam edildiği yerdeki Anıt Plaketi.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Karposh_memory_table_Skopje.JPG/1280px-Karposh_memory_table_Skopje.JPG) *Karpos'un idam edildiği yerdeki Anıt Plaketi. (Urum, CC-BY-3.0)* ![Karpoš Anıtı](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Spomenik_na_Karpo%C5%A1_vo_Skopje.JPG/1280px-Spomenik_na_Karpo%C5%A1_vo_Skopje.JPG) *Karpoš Anıtı (This illustration was made by Rašo . An email to Rašo would be appreciated too., CC-BY-SA-3.0)* [Kuzey Makedonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Makedonya)'ın başkenti [Üsküp](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCp) şehrini oluşturan 10 belediyeden biri olan [Karpoš Belediyesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karpo%C5%9F), adını Karpoş'tan almıştır. [II. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında [Yugoslav Komünisti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yugoslavya_Kom%C3%BCnistler_Birli%C4%9Fi) ve Makedon Partizanı olan [Hristijan Todorovski Karpoš](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristijan_Todorovski_Karpo%C5%A1), takma adını Karpoş'tan aldı. Üsküp'teki Taş Köprü'nün karşısındaki Karpoş Meydanı, ismini isyancı lider Karpoş'un bu meydanda idam edilmesinden almaktadır. İnfazı anmak için meydanın yakınındaki bir noktaya bir anıt plaketi yapılmıştır. [Güney Shetland Adaları](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Shetland_Adalar%C4%B1)'nda yer alan [Kar Adası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kar_adas%C4%B1_%28G%C3%BCney_Shetland_Adalar%C4%B1%29)'ndaki [Karposh Noktası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karposh_Noktas%C4%B1), [Antarktika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antarktika) adını Karposh'tan almıştır.[^10] [^1]: Карпошовото въстание (1689 г.) проф. д-р Петър Петров (Македонски Научен Институт - София, 1994) Македонска Библиотека No 25. [^2]: Historical Dictionary of the Republic of Macedonia, Dimitar Bechev, Scarecrow Press, 2009, p. 114. [^3]: A History of the Macedonian People. Macedonian Review, 1979, s. 96. [^4]: Mihailo Apostolski, Istorija na makedonskiot narod, Institut za nacionalna istorija, Skopje, Macedonia, 1969 p. 279. [^5]: Денот што го турна Скопје во двовековен мрак - Нова Македонија. [^6]: War and Society in East Central Europe: East Central European Society and War in the Pre-Revolutionary Eighteenth Century, Béla K. Király, Gunther Erich Rothenberg, Brooklyn College Press, 1982, pp. 319-320. [^7]: Habsburgs and Ottomans between Vienna and Belgrade (1683-1739) Ivan Părvev p. 92. [^8]: Rozita Dimova, Ethno-Baroque: Materiality, Aesthetics and Conflict in Modern-Day Macedonia, Berghahn Books, 2013, p. 97. [^9]: Α. Ε. Vacalopoulos, History of Macedonia 1354-1833; Translated by Peter Megann, (Institute for Balkan studies, Θεσσαλονικη, 1973) pp. 216-226. [^10]: Karposh Point. SCAR Composite Gazetteer of Antarctica.