# Karayca

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Karayca
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Karayca, https://tr.wikipedia.org/wiki/Karayca (CC-BY-SA-4.0)

- **Adı:** Karayca
- **Kendi dilindeki adı:** къарай тили
- **Telaffuz:** Karaj tili
- **Ülke(ler):** Kırım, Litvanya, Polonya
- **Etnik:** Karaylar
- **Konuşanlar:** 56
- **Dönem:** 2007
- **Aile rengi:** Altay
- **Aile:** Türk dilleri; Kıpçak grubu; Kıpçak–Kuman
- **İso:** kdr

**Karayca**, [Türk dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri)nin [Kıpçak öbeğine](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7ak_grubu) ait bir lehçedir. [Kırım Tatarcası](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Tatarcas%C4%B1)na yakındır. Musevi inancına mensup bir Türk grubu tarafından konuşulması sebebiyle de ayrı öneme sahiptir. Konuşucusunun sayısı az olan Karayca, yok olma tehlikesi altında yer alan Türk yazı dillerinden biridir.

## Yayılımı

20. yüzyılda hâlâ [Litvanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya)'da [Trakai](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakai) ve [Panevėžys](https://turkipedia.org/tr/wiki/Panev%C4%97%C5%BEys) bölgelerinde, [Ukrayna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ukrayna)'nın Luck ve Halicz bölgelerinde ve [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'da bu dili konuşanlar vardır. [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) ve [İsrail](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0srail)'de hâlâ bu lehçeyi konuşanlara rastlamak mümkündür.

## Konuşucu sayıları ve ağızları

Son [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi) döneminde yapılan nüfus sayımında sadece 2.602 kişi kalmış olduğu anlaşılan [Karay halkından](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaylar); ancak 503 kişi Karaycayı ana dil olarak kullandığını, 52 kişi ikinci dil olarak konuştuğunu belirtmiştir.

Günümüzde bu dilin; ancak iki ağzı kalmıştır: Trakay ve Galit.

## Alfabeler

[Orta Çağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_%C3%87a%C4%9F)'dan beri önemli bir edebiyat dili olan Karayca, [İbrani alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brani_alfabesi) ile yazılmış birçok mektupta rastlanmaktadır. Örnek olarak 10. yüzyılda [İspanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0spanya)'daki bir [haham](https://turkipedia.org/tr/wiki/Haham)lık okulu öğrencisinin memleketi [Varşova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Var%C5%9Fova)'ya yazdığı mektuplar saf Karaycanın en güzel örneklerindendir. Dilin konuşucuları, 8. yüzyılda [Yahudilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudilik)ten gelişmiş olan [Karaylar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaylar) cemaatine aittiler. Günümüzde [Baltık Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balt%C4%B1k_Denizi)'nin güneydoğusu, [Doğu Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Avrupa), [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) ve [İsrail](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0srail)'de hâlâ bu inanca ait olanlara rastlanabilmektedir.

20. yüzyılın ilk yarısında dinî içerikli olmayan Karayca yazılarda yazılmıştır: Örneğin [Varşova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Var%C5%9Fova)'da yayınlanan *karaim aivazy(?)* adlı dergi. Ancak bugün bu lehçe artık yok olmak üzeredir. [Litvanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya)'nın başkenti [Vilnius](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vilnius), diğer şehirleri Trakai ve Panevėžys (Ponewiesch)'de hâlâ Karayca konuşabilen insanlar vardır. Litvanya'da bunların sayısı bugün toplam 267 kişidir. Ancak artık bulunabilen yazılı kaynaklar sadece dinsel içeriklidir.

"Karayca konuşmak" isimli Éva Á. Csató ve David Nathan tarafından yayınlanan son Multimedia CD-ROM versiyonu, Karay toplumu üyelerine ilgisi olan Türk dil bilimcileri ve dil bilimcilere bedava dağıtılmaktadır.[^1]

## İncubatordaki Türk Dilleri

- [Karayca Vikipedi](http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/kdr)
- [Gagavuzca Vikipedi](http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/gag)
- [Kırımçakça Vikipedi](http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/jct)
- [Kumukça Vikipedi](http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/kum)
- [Güney Altayca Vikipedi](http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/atv)
- [Osmanlı Türkçesi Vikipedi](http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/ota)
- [Karaçayca Vikipedi](http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/krc)
- [Salarca Vikipedi](http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/slr)
- [Hakasça Vikipedi](http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/kjh)
- [Nogayca Vikipedi](http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/nog)
- [Kaşgayca Vikipedi](http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/qxq)
- [Çulımca Vikipedi](http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/clw)
- [Tuvaca Vikipedi](http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/tyv)
- [Eski Türkçe Vikipedi](http://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/otk)

[^1]: Lars Johanson, Discoveries on the Turkic Linguistic Map, Svenska Forskningsinstitutet i Istanbul, Stockholm 2001