# Karakalpakistan

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Karakalpakistan
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Karakalpakistan, https://tr.wikipedia.org/wiki/Karakalpakistan (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Qaraqalpaqstan_Respublikasi_in_Uzbekistan.svg/1280px-Qaraqalpaqstan_Respublikasi_in_Uzbekistan.svg.png)
* (TUBS, CC-BY-SA-3.0)*

- **Kendi dilinde adı:** Qoraqalpogʻiston Respublikasi; Qaraqalpaqstan Respublikası
- **Adı:** Karakalpakistan
- **Tam adı:** Karakalpakistan Cumhuriyeti
- **Slogan:** Jayxun jaǵasında ósken bayterek
- **Millî marş:** Karakalpakistan Ulusal Marşı; Dosya:Anthem of Karakalpakstan.ogg
- **Başkent:** Nukus
- **Resmî diller:** Karakalpakça, Özbekçe
- **Etnik gruplar:** %40,4 Özbekler; %37,0 Karakalpaklar; %15,4 Kazaklar; %5,4 Türkmenler; %1,8 Diğer
- **Demonim:** Karakalpak
- **Yönetim biçimi:** Özerk
- **Yönetici unvanı:** Karakalpakistan Cumhuriyeti Joqarğı Kenes Başkanı; Karakalpakistan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu Başkanı
- **Yönetici adı:** Orınbaev Amanbay Tleubaeviç; Sariev Kahraman Ramatullaeviç
- **Yüzölçümü:** 166600
- **Tahminî nüfus:** 2.015.000
- **Tahminî nüfus tarihi:** 2024
- **Para birimi:** Som
- **Para birimi kodu:** UZS
- **Zaman dilimi:** UTC+5
- **Etnik grup yılı:** 2021

**Karakalpakya** veya **Karakalpakistan**, resmî adıyla **Karakalpakistan Cumhuriyeti** (*Qoraqalpogʻiston Respublikasi*; *Qaraqalpaqstan Respublikası, Қарақалпақстан Республикасы*), [Özbekistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekistan)’a bağlı özerk bir cumhuriyettir. Özbekistan’ın batı kesiminde yer alır. Başkenti [Nukus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nukus)'tur. Karakalpakya, tarihsel [Harezm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm) topraklarını kapsar. Yüzölçümü 165.000 km²dir. Karakalpakistan'ın nüfusu yaklaşık 1.800.000'dir. Bu nüfusun 500.000'i [Karakalpak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karakalpaklar), 400.000'i [Özbek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekler), 300.000'i [Kazak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazak) 100.000'i de değişik unsurlardır.

## Tarih

Karakalpaklar [Kazak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar) Türkleri'nin bir boyu olarak da kabul edilebilir.

Karakalpakistan, 1925 Nisan ayında [Kazak Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazak_%C3%96zerk_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti)'nin özerk bir bölgesiydi ancak bu özerk bölge 20 Temmuz 1930'da [SSCB](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi)'ye devredildi. İki yıl sonra (20 Mart 1932) [Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi%27nin_%C3%B6zerk_cumhuriyetleri_listesi) statüsünü kazandı. Aralık 1936'da [Özbekistan SSC](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekistan_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti)'ne bağlandı. Karakalpakistan Cumhuriyeti'nin kendi egemenlik hakları, kendi [bayrağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karakalpakistan_bayra%C4%9F%C4%B1) ve kendi anayasası vardır. Karakalpakistan Cumhuriyeti, [Özbekistan Cumhuriyeti Anayasası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekistan_Anayasas%C4%B1)na göre Özbekistan'dan ayrılma hakkına sahiptir.

## Coğrafya

Karakalpakistan, günümüzde büyük ölçüde çöldür ve Özbekistan'ın batısında, [Aral Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aral_G%C3%B6l%C3%BC) yakınlarında, Ceyhun havzasının en alçak kesiminde yer almaktadır.[^1][^2] 164.900 km2 bir alana sahip olan ülke çöllerle çevrilidir. Doğusunda [Kızılkum Çölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1z%C4%B1lkum_%C3%87%C3%B6l%C3%BC), güneyinde ise [Karakum Çölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karakum_%C3%87%C3%B6l%C3%BC) yer alır. Batıda [Hazar Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazar_Denizi)'ne kadar uzanan kayalık bir plato bulunur.[^3]

## Dil

[Karakalpakça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karakalpak%C3%A7a), [Türk dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri)nin [Kıpçak](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7aklar) grubuna girmektedir. [Kazakça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazak%C3%A7a) ve [Nogayca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nogayca)ya da yakındır. Bunlar da yazı dilinde önce [Arap alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_harfleri)ni, 1928-1940 arası [Latin alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Latin_harfleri)ni ve daha sonra [Kiril alfabesini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiril_alfabesi) kullanmışlardır.

## İdari yapı

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD.jpg/1280px-%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%BF%D0%B0%D0%BA%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD.jpg)
* (Adilbek310, CC-BY-SA-4.0)*

Karakalpakistan Cumhuriyeti idari bakımından 16 ilçeye bölünür.

[^1]: Batalden, Stephen K.. The newly independent states of Eurasia: handbook of former Soviet republics. Greenwood Publishing Group, 1997, s. 187. <https://books.google.com/books?id=WFjPAxhBEaEC&q=karakalpakstan>
[^2]: Merkel, Broder. The New Uranium Mining Boom: Challenge and Lessons Learned. Springer, 2011, s. 128. <https://books.google.com/books?id=ZrmhBB9jY00C&q=karakalpakstan&pg=PA127>
[^3]: Bolton, Roy. Russian Orientalism: Central Asia and the Caucasus. Sphinx Fine Art, 2009, s. 54. <https://books.google.com/books?id=ppFqRnZXNWsC&q=karakalpakstan>
