# Karahoca Uygur Krallığı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahoca_Uygur_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Karahoca Uygur Krallığı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Karahoca_Uygur_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ec/Qocho_Uyghurs.png)
* (SY, CC-BY-SA-4.0)*

- **Tam adı:** Karahoca Uygur Krallığı
- **Yönetim biçimi:** Monarşi
- **Kuruluş yılı:** 843
- **Yıkılış yılı:** 1209
- **Öncel:** Uygur Kağanlığı
- **Ardıl:** Karahitaylar
- **Başkent:** Beşbalık Turfan
- **Yaygın diller:** Eski Uygurca
- **Din:** Şamanizm, Budizm
- **Yönetici unvanı:** Kağan

![Uygurlardan sonra ortaya çıkan Turfan Uygurları ve Kansu Uygurları. Sarı renk: Günümüzde Türklerin yaşadığı yerler.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c3/Uygurlar%C4%B1n_b%C3%B6l%C3%BCn%C3%BC%C5%9F%C3%BC.PNG)
*Uygurlardan sonra ortaya çıkan Turfan Uygurları ve Kansu Uygurları. Sarı renk: Günümüzde Türklerin yaşadığı yerler. (Armand Sağ, public-domain)*

**Karahoca (Gaochang) Uygur Krallığı** ([Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ince): 高昌回鶻; *Gaochang Huihu*), 9.-13. yüzyıllarda bugünkü [Sincan Uygur Özerk Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_Uygur_%C3%96zerk_B%C3%B6lgesi)'nde [Uygurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar)ın egemenliğinde var olmuş devlet.

## Tarihçe

### Kuruluş Dönemi

840'ta Göçebe [Uygur Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygur_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) Kırgız baskınından sonra Ngo-nie Tegin'in Altay Dağları'nı aşarak [Beşbalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%C5%9Fbal%C4%B1k), [Turfan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turfan) yöresine taşıdığı Uygurlar buraya yerleştiler ve Kırgızlar'ın öldürdüğü son kağanlarının yeğeni [Mengli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mengli)'yi 856'da kağan ilan ettiler.

Uzun zamandır Tibet baskısı altında yaşayan Çin imparatoru dengeleyici güç olarak tasarladığı bu devleti-kendisine bağlı olması koşuluyla da olsa- hemen tanıdı ve Uygurlar'ın [Tarım havzası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tar%C4%B1m_Havzas%C4%B1)nın öteki ucuna (Kaşgar'a) kadar yayılmasına ses çıkarmadı.

911'de soydaşları [Kansu Uygurları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1_Uygurlar) sayesinde bağımsızlıklarını kazanan Turfan Uygurları siyasal olarak etkili bir güç olamadılarsa da Maniheizm dininin de etkisiyle yerleşik hale geçtiler ve başlıcaları [Turfan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turfan), [Kaşgar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fgar), [Beşbalık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Be%C5%9Fbal%C4%B1k), [Kuça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ku%C3%A7ar_%C4%B0l%C3%A7esi), [Hami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kumul_%28%C5%9Fehir%29) olan şehirlerinde önemli bir "uygarlık" yarattılar.

Çin Hanedanlığı, Karahoca Uygur Krallığını tanır ve hatta *Wang Yen De* isminde bir büyükelçiyi bu ülkeye gönderir. O üç yıl bu ülkede kalır.[^1]

Yeni coğrafyalarında [Mani](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mani) dini yerine [Budizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budizm)'i benimseyen Uygurlar [Nesturiliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nest%C3%BBr%C3%AElik)'de tanımışlar, en son -Karahanlı Devleti'nin de baskı ve tesiriyle- topluluk halinde İslamiyeti kabul etmişlerdir ki bugün Çin'de yalnızca Uygurlar'a değil, Uygurlar aracılığı ile müslümanlaşmış diğer etnik gruplara da *Huei-hu* (Uygur) denilmektedir.

12. yüzyıldan itibaren [Kara Hıtay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karah%C4%B1taylar)lara bağlı olan Uygurları, 1209'da [İduk-kut](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0duk-kut) [Barçuk Art Tegin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bar%C3%A7uk_Art_Tegin) döneminde [Cengiz Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cengiz_Han)'a bağlandı. Barçuk Art Tegin, Cengiz'in kızlarından İl Altun ile evlenip küregen (*damat*) oldu. [Alaaddin Ata Melik Cüveynî](https://turkipedia.org/tr/wiki/At%C3%A2_Melik_C%C3%BCveyn%C3%AE)'nin [Moğol İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Fol_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hesabına kaleme aldığı *Tarih-i Cihangüşa* eserine göre, Barçuk Art Tegin' Cengiz'in dört varisinin yanı sıra beşinci varisi olarak kabul edilmiş. Barçuk Art Tegin'in sülalesi Moğol İmparatorluğu'nda Kongiratlar ile birlikte Küregen ailelilerinin başı sayıldı.

![Uygur Kağan ardılları (8. ve 9. yüzyıldan kalma Duvar resimleri)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Museum_f%C3%BCr_Indische_Kunst_Dahlem_Berlin_Mai_2006_063.jpg/1280px-Museum_f%C3%BCr_Indische_Kunst_Dahlem_Berlin_Mai_2006_063.jpg)
*Uygur Kağan ardılları (8. ve 9. yüzyıldan kalma Duvar resimleri) (Gryffindor, public-domain)*

![Bezeklik Mağaraları'ndan Uygur ve Soğd figürler](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b8/Central_Asian_Buddhist_Monks.jpeg)
*Bezeklik Mağaraları'ndan Uygur ve Soğd figürler (public-domain)*

## Ayrıca bakınız

- [Uygur Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygur_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)
- [Kansu Uygur Krallığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansu_Uygur_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)
- [Kansu Uygurları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1_Uygurlar)
- [Karahanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahanl%C4%B1lar)
- [Karahoca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahoca)

[^1]: Gabain, Das Leben im uigurischen Königreich von Qocho, Wiesbaden 1973, sayfa 19.
