# Karaharman Deniz Muharebesi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaharman_Deniz_Muharebesi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Karaharman Deniz Muharebesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Karaharman_Deniz_Muharebesi (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Sloane_3584_f.78v_Turkish_galleys_in_battle%2C_c.1636.PNG/1280px-Sloane_3584_f.78v_Turkish_galleys_in_battle%2C_c.1636.PNG) * (public-domain)* - **Çatışma:** Karaharman Deniz Muharebesi - **Tarih:** 5 Ekim 1625 - **Yer:** Karaharman açıkları - **Bölge:** Karadeniz - **Sebep:** Osmanlı Devleti'nin Karadeniz kıyılarını yağmalayan Kazaklar'ı engellemek istemesi - **Sonuç:** Kesin Osmanlı zaferi - **Savaşan:** 25px Osmanlı İmparatorluğu; 25px Zaporojya Kazakları - **Komutan:** 25px Topal Recep Paşa; 25px Bohdan Hmelnitski - **Güç:** 25px Osmanlı İmparatorluğu:; 43 kadırga; 25px Kazak Hetmanlığı:; 300 şayka; 15.000 savaşçı - **Kayıp:** 25px Osmanlı İmparatorluğu:; gemi kaybı yok; 25px Kazak Hetmanlığı:; 70 şayka battı; 172 şayka esir; 780 ölü; 781 esir **Karaharman Deniz Muharebesi**, [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) sahillerini yağmalayan [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29)'a karşı 1625 yılında yürüttüğü ve [Osmanlı Donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)'nın zaferiyle sonuçlanan deniz harekâtı. ## Harekâtın sebepleri 16. yüzyılın sonlarından itibaren [Zaparog Kazakları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29) [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'deki Os­manlı yerleşimlerine cüretkâr taarruzlarda bulunuyorlardı. Nitekim, 1594, 1601 ve 1606'da [Akkerman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkirman_Kalesi), 1602 ve 1606'da [Kili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kili), 1614'te [Kefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kefe), 1614 ve 1625'te [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon) ve 1614'te [Sinop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinop) Kazakların saldırı ve yağmalamalarıyla karşılaştı. Kazaklar, 1615, 1620 ve 1624 yıllarında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un Karadeniz kıyılarına da sal­dırdıkları gibi, 20 Temmuz 1624'te Boğaz'dan da içeri girerek [Yeniköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yenik%C3%B6y)'ü yağmaladılar. Söz konusu yağma, yeniçerilerin bölgeye gönderilmesiyle durdurulabilmişti.[^1] Bu saldırılar [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da hem korku yaydı hem de bu saldırılar yüzünden kıtlık tehli­kesi baş gösterdi. Kazak saldırıları sonucu [Özi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zi) boylarında, Doğu [Bulgaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgaristan) ve [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu) kıyılarındaki halk yerle­şim yerlerini bırakarak iç bölgelere çekilmeye başladı. [Osmanlı Donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) Kazak saldırıları karşısında caydırıcılık ve mukabele amacıyla Karadeniz kıyılarında devriye gezmeye başladı. Ancak [kadırga](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1rga) tipi büyük gemiler, Kazakların küçük ve süratli [şayka](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eayka)ları karşısında yavaş ve etkisiz kalabiliyordu. Özellikle rüzgârsız havalarda şaykalar, Os­manlı do­nan­masındaki gemileri çevirerek büyük zararlar vere­biliyorlardı (Şayka, kolayca hareket edebilen, omurgası derin olmayan ve güverte etrafını çevreleyen, gemiyi dalgalardan mürettebatı ise silah atışlarından koruyan yüksekçe bir kemeri bulunan, kürekle yol alan deniz aracıydı. Yaklaşık 50 kişi taşırdı). [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'daki kıtlığın sebebi, başkentin [Akkerman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkirman_Kalesi) ve [Özi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zi) civarla­rında yetiştirilen hayvanlardan sağlanan ete ve [Kili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kili) ile [Akkerman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkirman_Kalesi) vasıtasıyla [Boğdan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fdan)'dan gelen buğdaya bağımlı olmasıydı. Bu yüzden Osmanlılar bu bölgeleri Kazak saldırılarından ko­rumak için büyük çaba gösterdiler. Osmanlılar, Kazak saldırılarını önlemek için Özi Nehri'nin ağzına kaleler inşa ettiler.[^2] Bununla birlikte, Kazakların denize çıkışları ve yağma seferleri engellenemedi. [II. Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Osman)'ın Kazakları himaye eden [Lehistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'a karşı 1621 tarihli [Hotin Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hotin_Muharebesi_%281621%29) de arzulanan sonuçları getirmedi. 1624 yılında Kazakların [Boğaziçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fazi%C3%A7i)'ne girerek [Yeniköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yenik%C3%B6y)'ü bile yağmalaması, [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin Kazaklara karşı daha ön alıcı bir tutum benimsemelerine neden oldu ve donanmanın şaykaları [Özi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zi)'de denize çıkış noktasında karşılayıp imha edilmesi amaçlandı. ## Muharebe ![Kazak şaykaları/Vasily Surikov'un eseri (1906)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Stenka_Razin_by_Vasily_Surikov_1906.jpg/1280px-Stenka_Razin_by_Vasily_Surikov_1906.jpg) *Kazak şaykaları/Vasily Surikov'un eseri (1906) (Vasilyi Surikov, public-domain)* ![Kazakların 1616 yılında Kefe'ye saldırıları](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Ukrainian_cossacks_conquer_Feodosia.png/1280px-Ukrainian_cossacks_conquer_Feodosia.png) *Kazakların 1616 yılında Kefe'ye saldırıları (public-domain)* Kazaklarla muharebe etmek üzere Kaptan-ı Derya [Topal Recep Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topal_Recep_Pa%C5%9Fa) komutasındaki [Osmanlı Donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1) [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'e açıldı. [Varna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varna)-[Kilgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kilgrad)-[Balçık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C3%A7%C4%B1k)-[Mankalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mankalya)-[Karaharman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaharman)-[Soluna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Soluna)-[Kili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kili)-[Akkerman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akkirman_Kalesi) yoluyla Özi civarındaki [Kılburun](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1lburun)'a doğru yelken açtı. [Kılburun](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1lburun)'a varıldığında, sahil boyunca yaklaşık 300 Kazak şaykasının [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'a doğru gitmekte oldukları görüldüğü haber alındı. [Topal Recep Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topal_Recep_Pa%C5%9Fa) bunları takip etmeyi arzu etse de [Özi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zi) ahalisi bunların kısa süre içinde geri döneceklerini ve donanmanın uzaklaşmaması gerektiğini söylediler. Altı hafta hareketsiz vakit geçirildikten sonra, Kazakların yeniden [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a hücum edebilecekleri endişesiyle Donanma [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli) sahillerinde devriye gezmeye başladı. Bugün [Romanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Romanya) sınırlarında olan [Köstence](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6stence) yakınlarındaki [Karaharman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaharman)'ın 7-8 deniz mili açıklarındayken gözcüler Kazakların yaklaştığını haber verdiler. Donanmayı teşkil eden 43 [kadırga](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1rga)dan yalnız 21'i Kaptan-ı Derya'nın yakınındaydı. Diğerleri kısmen hasarlıydı ve geride kalmışlardı. Kazaklar denizin sakinliğinden faydalanarak, müteferrik gemilerin üzerine kürek kuvvetiyle hücum ettiler.[^3] Osmanlı Donanmasındaki her bir kadırga 20-30 şaykayla mücadele etmek zorundaydı. Her şaykada ise 50 Kazak bulunuyordu. Kazaklar üç fenerinden tanıyarak [Topal Recep Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Topal_Recep_Pa%C5%9Fa)'nın kadırgasına taarruz ettiler. Büyük direğe kadar ulaşmalarına rağmen, kadırganın kıç tarafındaki topların ateşlenip geminin etrafındaki kayıkların batırılmasıyla gemi kadırga ele geçirilmekten kurtuldu. Tersane kethüdası Memi Bey'in kadırgası ise Kazakların eline geçmekten kıl payı kurtuldu. Bununla birlikte, muharebe sırasında kopan rüzgar ve [Osmanlı Donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)'nın top ateşi Kazak şaykalarını dağıttı ve Kazak taarruzunu püskürttü. Gün boyunca süren muharebede, şaykaların 70'i batırıldı, 172'si ele geçirildi. Ayrıca, 781 Kazak esir edildi. Donanma [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) yolunda [Balçık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal%C3%A7%C4%B1k) açıklarında fırtınaya tutularak dört gemisini kaybetse de 1625 Kasım ayının ilk günlerinde başkente muzaffer bir şekilde girdi.[^4] ## Sonuçlar Karaharman Deniz Muharebesi, [Osmanlı Donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)'nın Kazaklara karşı denizde vurduğu en büyük darbe oldu. Bu tarihten itibaren Kazakların [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) kıyılarındaki Osmanlı kentlerine yönelik tehdidi ciddi anlamda azaldı. Bununla birlikte, Kazakların savaşçı gücü de kırılamadı. Nitekim, [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya) ve [Lehistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lehistan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'ın himayesinde 1629'da Kazaklar [Bohdan Hmelnitski](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bohdan_Hmelnitski) tarafından komuta ediliyordu; yakındaki köy ve kasabaları yağmaladılar.[^5] Kuzey Karadeniz steplerinde mevcudiyetini koruyan Kazaklar 1637 yılında bir baskınla [Azak Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak_Kalesi)ni ele geçirmeyi başardılar. ## Ayrıca bakınız - [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar_%28Slav%29) - [Azak Seferi (1641-1642)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak_Seferi_%281641-1642%29) ## Dış bağlantılar - [İslam Ansiklopedisi, "Murad IV" maddesi, İslam Araştırmaları Vakfı, İstanbul (2006), c. 31, s. 181](http://www.islamansiklopedisi.info/) [^1]: Hürriyet, 26 Ekim 2005. [^2]: Sabah, 20 Mart 2016. [^3]: "Encyclopedia of the Ottoman Empire", Gábor A ́goston, Bruce Alan Masters, Infobase Publishing (2010), s. 145. [^4]: Osmanlı Tarihi", Joseph von Hammer, cilt 9, s. 50-51. [^5]: Sobchenko Ivan Sergeevich. Kosh Otaman of Zaporozhian Sich I.D. Sirko (In Russian). Ваш формат, 2020, s. 16.